รู้จัก โรคพยาธิทายหนอนหรือพยาธิัวหมู ภัยเงียบจากการกินอาหารสุกๆ ดิบๆ

กินลาบเลือดหรือหมูดิบ เสี่ยงแค่ไหนกับพยาธิตืดหมู

หลายคนอาจคุ้นเคยกับการกินอาหารพื้นบ้านประเภทลาบดิบ ก้อย หรือหมูกระทะที่ปิ้งย่างไม่สุกดี โดยคิดว่าแค่เนื้อหมูสดๆ จะไม่เป็นไร แต่ในทางการแพทย์ หมอพบคนไข้หลายรายที่มาด้วยอาการผิดปกติทางระบบประสาทหรือมีก้อนใต้ผิวหนัง ซึ่งสาเหตุสำคัญอย่างหนึ่งที่ต้องระวังคือ โรคพยาธิทายหนอนหรือพยาธิัวหมู หรือที่หลายคนรู้จักกันในชื่อพยาธิตืดหมู

พยาธิตืดหมูเข้าสู่ร่างกายเราได้อย่างไร

วงจรชีวิตของพยาธิตืดหมูนั้นวนเวียนอยู่ระหว่างคนกับหมู โดยมีช่องทางหลักในการแพร่เชื้อ 2 รูปแบบที่ต้องทำความเข้าใจ:

• การกินเนื้อหมูที่มีตัวอ่อนพยาธิ: เมื่อเรากินเนื้อหมูที่มีตัวอ่อนพยาธิ (cysticercus) แบบสุกๆ ดิบๆ เข้าไป ตัวอ่อนจะเจริญเติบโตเป็นพยาธิตัวแก่ในลำไส้ของเรา ส่งผลให้เกิดภาวะท้องอืด อาหารไม่ย่อย หรือถ่ายออกมาเป็นปล้องๆ
• การกินไข่พยาธิที่ปนเปื้อน: ข้อนี้อันตรายกว่ามาก เพราะหากเรากินไข่พยาธิที่ปนเปื้อนมากับผัก ผลไม้ หรือน้ำดื่มที่ไม่สะอาด ตัวอ่อนจะไชทะลุผนังลำไส้เข้าสู่กระแสเลือดและไปฝังตัวตามอวัยวะต่างๆ เช่น กล้ามเนื้อ ตา หรือร้ายแรงที่สุดคือ สมอง ซึ่งจะก่อให้เกิดอาการชักหรือปวดหัวรุนแรง

อาการแบบไหนที่เตือนว่าอาจมีพยาธิในร่างกาย

การแสดงออกของโรคขึ้นอยู่กับว่าพยาธิไปอาศัยอยู่ที่ไหน:

• กรณีอยู่ในลำไส้: มักมีอาการปวดท้องไม่สบายท้อง คลื่นไส้ หรือเห็นปล้องพยาธิหลุดออกมาพร้อมกับอุจจาระ
• กรณีพยาธิไชเข้าสมอง: คนไข้มักมีอาการชักโดยไม่เคยเป็นมาก่อน ปวดศีรษะเรื้อรัง หรือมีอาการทางระบบประสาทผิดปกติ ซึ่งถือเป็นกรณีเร่งด่วนที่ต้องพบแพทย์ทันที
• กรณีอยู่ใต้ผิวหนัง: จะคลำเจอก้อนเล็กๆ นิ่มๆ ใต้ผิวหนัง มักไม่ค่อยเจ็บแต่ก้อนจะชัดเจนขึ้นเรื่อยๆ

วิธีรักษาและการกำจัดพยาธิออกจากร่างกาย

เมื่อสงสัยว่าติดเชื้อพยาธิ หมอจะทำการวินิจฉัยผ่านการซักประวัติ ตรวจอุจจาระ หรือในกรณีที่พยาธิเข้าสู่สมอง อาจจำเป็นต้องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) หรือ MRI เพื่อดูตำแหน่งของพยาธิ การรักษาหลักคือการให้ยาถ่ายพยาธิเฉพาะทาง ซึ่งแพทย์จะเป็นผู้พิจารณาชนิดและระยะเวลาการให้ยาอย่างใกล้ชิด เพื่อป้องกันการเกิดภาวะอักเสบจากการตายของตัวพยาธิในร่างกาย

ปรับพฤติกรรมการกินเพื่อห่างไกลพยาธิตืดหมู

การป้องกันทำได้ง่ายที่สุดด้วยการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตประจำวัน ดังนี้:

• กินอาหารที่ปรุงสุกด้วยความร้อนจนทั่วถึงเสมอ โดยเฉพาะเนื้อหมู
• ล้างผักสดและผลไม้ด้วยน้ำสะอาดหลายๆ รอบก่อนรับประทาน
• รักษาความสะอาดของมือ ล้างมือให้สะอาดก่อนกินอาหารและหลังเข้าห้องน้ำทุกครั้ง
• ขับถ่ายในส้วมที่ถูกสุขลักษณะ เพื่อป้องกันการแพร่กระจายของไข่พยาธิสู่สิ่งแวดล้อม