เจาะลึกเรื่องการถ่ายทอดเชื้อจากมารดาสู่ทารกในครรภ์: เรื่องใกล้ตัวที่ว่าที่คุณแม่ควรรู้

ความกังวลใจของคุณแม่เมื่อรู้ว่ามีเชื้อในร่างกาย

เวลาตรวจเจอว่าตัวเองมีเชื้อบางอย่าง ไม่ว่าจะเป็นไวรัสตับอักเสบบี ซิฟิลิส หรือแม้แต่เอชไอวี ในขณะที่กำลังตั้งครรภ์ ความรู้สึกแรกที่เกิดขึ้นมักจะเป็นความกลัวและกังวลใจว่าลูกจะเป็นอะไรไหม หมอเข้าใจดีครับว่าเรื่องนี้เป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อนและน่าตกใจ แต่ข่าวดีในทางการแพทย์ปัจจุบันคือ เรามีแนวทางและขั้นตอนการรักษาที่ชัดเจนมาก เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อส่งผ่านไปถึงตัวเล็กในครรภ์

เชื้อโรคเดินทางจากแม่ไปสู่ลูกได้อย่างไร

การถ่ายทอดเชื้อจากมารดาสู่ทารกไม่ได้เกิดขึ้นได้ง่ายๆ เสมอไป โดยหลักการแล้วเชื้อโรคสามารถผ่านไปถึงลูกได้ผ่าน 3 ช่องทางหลัก ดังนี้

• ผ่านทางรก: เชื้อโรคบางชนิดสามารถเดินทางผ่านกระแสเลือดจากแม่เข้าสู่รก แล้วผ่านสายสะดือเข้าสู่ตัวทารกโดยตรง
• ระหว่างการคลอด: นี่คือช่องทางที่พบได้บ่อยที่สุด โดยเฉพาะเชื้อที่สะสมอยู่ในช่องคลอด เมื่อลูกเคลื่อนผ่านช่องคลอดตามธรรมชาติก็จะได้รับเชื้อไปโดยตรง
• หลังคลอดผ่านการให้นมแม่: เชื้อบางชนิดสามารถปนออกมากับน้ำนมแม่ได้ ทำให้ลูกเสี่ยงติดเชื้อได้หากไม่ได้รับการจัดการที่เหมาะสม

รายการเชื้อโรคที่หมอให้ความสำคัญเป็นพิเศษ

เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง หมอจะคัดกรองเชื้อเหล่านี้เป็นพื้นฐานให้กับคุณแม่ทุกคนตั้งแต่เริ่มฝากครรภ์:

• ไวรัสตับอักเสบบี: หากแม่เป็นพาหะ เรามีวัคซีนและอิมมูโนโกลบูลินที่ฉีดให้ลูกทันทีหลังคลอดเพื่อป้องกันการติดเชื้อ
• ซิฟิลิส: โรคนี้หากตรวจพบเร็วและรีบรักษาด้วยยาปฏิชีวนะตั้งแต่ช่วงต้นของการตั้งครรภ์ โอกาสที่ลูกจะปลอดภัยมีสูงมาก
• เอชไอวี: ปัจจุบันด้วยยาต้านไวรัสที่ได้ผลดี ทำให้คุณแม่สามารถคลอดลูกออกมาได้โดยที่ลูกไม่ติดเชื้อได้เกือบ 100%

ฝากครรภ์เร็วมีชัยไปกว่าครึ่ง

การมาฝากครรภ์ตั้งแต่เนิ่นๆ คือวิธีที่ดีที่สุดในการป้องกันการถ่ายทอดเชื้อจากมารดาสู่ทารก หมอจะได้ตรวจเลือดคัดกรองตั้งแต่ช่วงแรก ถ้าพบเชื้อเร็ว หมอก็จะวางแผนรักษาได้ทันท่วงที ซึ่งยาบางชนิดถ้าเริ่มใช้ตั้งแต่วันแรกๆ ที่ตั้งครรภ์ จะช่วยลดปริมาณเชื้อในตัวแม่จนอยู่ในระดับที่ปลอดภัยต่อทารกอย่างมาก

ดูแลตัวเองอย่างไรให้ลูกปลอดภัย

นอกจากการติดตามการรักษาอย่างเคร่งครัดแล้ว การที่คุณแม่รักษาสุขภาพให้แข็งแรง กินอาหารที่มีประโยชน์ พักผ่อนให้เพียงพอ และมาพบหมอตามนัดทุกครั้ง จะช่วยให้เราติดตามระดับของเชื้อในร่างกายแม่ได้ตลอดเวลา ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญที่จะทำให้มั่นใจได้ว่าลูกน้อยที่เกิดมาจะมีสุขภาพที่แข็งแรงสมบูรณ์