เจาะลึกเรื่องเยื่อบุช่องท้องอักเสบ: เมื่อความปวดท้องไม่ใช่แค่เรื่องธรรมดา

เยื่อบุช่องท้องอักเสบจากการติดเชื้อคืออะไร และเกิดขึ้นได้อย่างไร

เวลาที่หมอตรวจคนไข้ที่มีอาการปวดท้องรุนแรง หนึ่งในภาวะที่หมอต้องนึกถึงและเฝ้าระวังเป็นพิเศษคือการเกิดเยื่อบุช่องท้องอักเสบจากการติดเชื้อ โดยปกติแล้วอวัยวะในช่องท้องของเราจะมีเยื่อบางๆ ที่เรียกว่าเยื่อบุช่องท้องคอยห่อหุ้มและทำหน้าที่หล่อลื่นให้อวัยวะภายในเคลื่อนไหวได้สะดวก แต่เมื่อไหร่ที่มีการติดเชื้อเข้าไปในบริเวณนี้ จะทำให้เกิดการอักเสบที่รุนแรงและรวดเร็ว

สาเหตุหลักมักมาจากการที่อวัยวะในช่องท้องเกิดการทะลุหรือแตก ทำให้เชื้อแบคทีเรียที่อยู่ข้างในหลุดออกมาสู่ช่องท้องโดยตรง เช่น ไส้ติ่งอักเสบที่แตกทะลุ แผลในกระเพาะอาหารที่ทะลุ หรือแม้แต่การติดเชื้อในกระแสเลือดที่ลามมาถึงเยื่อบุช่องท้อง

สัญญาณเตือนที่ร่างกายส่งออกมาเมื่อเกิดการอักเสบ

อาการนำที่ชัดเจนที่สุดคืออาการปวดท้องที่รุนแรงและมากขึ้นเรื่อยๆ คนไข้มักจะรู้สึกปวดจนไม่กล้าขยับตัว เพราะการเคลื่อนไหวร่างกายแม้เพียงเล็กน้อยจะทำให้เยื่อบุช่องท้องเสียดสีและเกิดความเจ็บปวดอย่างรุนแรง

• อาการปวดท้องที่เริ่มจากจุดเดียวแล้วลามไปทั่วท้อง
• หน้าท้องแข็งเกร็งเหมือนกระดาน เมื่อลองกดลงไปแล้วปล่อยจะรู้สึกเจ็บจี๊ดมากกว่าเดิม
• มีไข้สูง หนาวสั่น
• คลื่นไส้ อาเจียน และไม่ถ่ายไม่ผายลมเนื่องจากลำไส้หยุดทำงาน

ทำไมภาวะนี้ถึงถือเป็นเรื่องเร่งด่วนทางศัลยกรรม

เมื่อเกิดการติดเชื้อในช่องท้อง เชื้อโรคจะปล่อยสารพิษออกมาส่งผลต่อระบบต่างๆ ในร่างกายอย่างรวดเร็ว หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รีบรักษา จะนำไปสู่ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด ความดันโลหิตตก และอวัยวะภายในล้มเหลวตามมา ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ในเวลาอันสั้น ดังนั้นเมื่อหมอวินิจฉัยว่าเป็นภาวะนี้ มักจะมีความจำเป็นต้องเข้ารับการผ่าตัดเพื่อทำความสะอาดช่องท้องและแก้ไขต้นเหตุของการติดเชื้อให้เร็วที่สุด

การวินิจฉัยและการรักษาในโรงพยาบาล

ในเบื้องต้น หมอจะทำการซักประวัติและตรวจร่างกายอย่างละเอียด ร่วมกับการส่งตรวจเพิ่มเติมเพื่อยืนยันภาวะการเกิดเยื่อบุช่องท้องอักเสบจากการติดเชื้อ เช่น

• การเจาะเลือดดูค่าการอักเสบและเม็ดเลือดขาว
• การทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ช่องท้องเพื่อหาตำแหน่งที่แตกหรือติดเชื้อ
• การให้ยาปฏิชีวนะทางหลอดเลือดดำทันทีเพื่อควบคุมการติดเชื้อ

หลังการผ่าตัด คนไข้ยังต้องได้รับยาปฏิชีวนะต่อเนื่องจนกว่าการติดเชื้อจะหมดไป และต้องได้รับการดูแลใกล้ชิดเพื่อเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัด โดยเฉพาะเรื่องการฟื้นตัวของระบบทางเดินอาหาร

ป้องกันอย่างไรให้ห่างไกลจากภาวะเยื่อบุช่องท้องอักเสบ

แม้หลายกรณีจะเป็นเหตุสุดวิสัย แต่การดูแลสุขภาพไม่ให้มีโรคประจำตัวที่ลุกลามเป็นปัจจัยสำคัญที่สุด เช่น การรีบมาพบแพทย์เมื่อมีอาการปวดท้องผิดปกติ หรือหากมีโรคประจำตัวอย่างนิ่วในถุงน้ำดีหรือไส้ติ่งอักเสบ ก็ควรได้รับการรักษาตามแผนของแพทย์อย่างเคร่งครัด อย่าซื้อยากินเองเพื่อประทังอาการปวด เพราะอาจทำให้วินิจฉัยโรคยากขึ้นและนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายได้