โรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่: เมื่อประจำเดือนไม่ใช่แค่เรื่องปวดท้องธรรมดา

ปวดท้องน้อยทุกครั้งที่มีประจำเดือน จนต้องกินยาแก้ปวดทุกเดือน แบบนี้ปกติไหม?

เวลาเจอคนไข้มาปรึกษาที่ห้องตรวจ หลายคนมักจะเริ่มต้นด้วยประโยคที่ว่า ทนปวดท้องประจำเดือนมาหลายปี คิดว่าเป็นเรื่องธรรมดาของผู้หญิง ใครๆ ก็เป็นกัน จนกระทั่งวันหนึ่งอาการปวดมันรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ จนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน หรือบางคนแต่งงานแล้วแต่ยังไม่มีน้องสักที พอกรำตรวจลึกลงไปถึงได้รู้ว่าต้นเหตุมาจาก โรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่

โรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ คืออะไรและเกิดขึ้นได้อย่างไร?

เพื่อให้เห็นภาพง่ายที่สุด ปกติแล้วเยื่อบุโพรงมดลูกคือเนื้อเยื่อชั้นในที่จะหลุดลอกออกมาเป็นประจำเดือนทุกเดือน แต่สำหรับคนที่เป็นโรคนี้ เจ้าเนื้อเยื่อเจ้ากรรมดันซนเดินทางผิดที่ หลุดออกไปเจริญเติบโตอยู่นอกโพรงมดลูก เช่น ไปเกาะอยู่ตามรังไข่ ผิวมดลูก ผนังลำไส้ หรือเยื่อบุช่องท้อง

ความพีคคือ ถึงแม้พวกมันจะย้ายถิ่นฐานไปอยู่ที่อื่นแล้ว แต่ก็ยังทำตัวเหมือนเดิมทุกประการ นั่นคือพอลอกตัวและมีเลือดออกในช่วงมีประจำเดือน เลือดพวกนี้ไม่มีทางระบายออกทางช่องคลอดเหมือนปกติ จึงเกิดการคั่งค้าง อักเสบ เกิดเป็นผังพืด ดึงรั้ง จนกลายเป็นที่มาของอาการปวดท้องน้อยอย่างรุนแรงในเวลาต่อมา

สัญญาณเตือนภัยแบบไหนที่ฟ้องว่าเรากำลังเผชิญกับโรคนี้อยู่?

อาการของโรคนี้ไม่ได้มีแค่ปวดท้องอย่างเดียว แต่ร่างกายพยายามส่งสัญญาณเตือนหลายอย่างที่เราอาจมองข้ามไป:

• ปวดท้องประจำเดือนรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ: จากที่เคยกินยาเม็ดเดียวหาย เริ่มขยับเป็นสองเม็ด หรือเอาไม่อยู่จนต้องฉีดยาแก้ปวด
• ปวดเวลามีกิจกรรมบนเตียง: มักจะมีอาการเจ็บลึกๆ ในอุ้งเชิงกรานเวลาที่มีเพศสัมพันธ์
• ปวดเวลาขับถ่าย: ช่วงที่มีประจำเดือนจะมีอาการปวดหน่วงเวลาถ่ายอุจจาระหรือปัสสาวะมากกว่าปกติ
• มีบุตรยาก: แต่งงาน ปล่อยมีน้องมาเป็นปีแต่ไม่ติดสักที เพราะผังพืดไปรบกวนการทำงานของท่อนำไข่หรือรังไข่
• ประจำเดือนมาผิดปกติ: อาจจะมามากว่าปกติ มากระปริดกระปรอย หรือรอบเดือนสั้นยาวไม่เท่ากัน

ทำไมผู้หญิงหลายคนถึงเป็นโรคนี้โดยไม่รู้ตัว?

ความน่ากลัวของโรคนี้คืออาการมันค่อยเป็นค่อยไป ทำให้เราชินชาและคิดว่าทนได้ นอกจากนี้ตำแหน่งที่เจ้าเนื้อเยื่อไปเกาะก็มีความสำคัญ ถ้าไปเกาะที่รังไข่แล้วโตขึ้นเรื่อยๆ จะกลายเป็นถุงน้ำช็อกโกแลต หรือที่คุ้นหูกันว่าช็อกโกแลตซีสต์ ซึ่งบางคนไม่มีอาการปวดเลยจนกระทั่งถุงน้ำแตกหรือมีขนาดใหญ่มากๆ ถึงจะตรวจเจอจากการอัลตราซาวนด์ประจำปี

วิธีรักษาจากคุณหมอ เมื่อตรวจพบโรคนี้แล้ว

การรักษาโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ไม่ได้แปลว่าจะต้องผ่าตัดเสมอไป ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ ความต้องการมีบุตร และอายุของคนไข้ โดยหลักๆ จะมีวิธีดังนี้:

การกินยาเพื่อควบคุมฮอร์โมน

สำหรับคนที่มีอาการปวดไม่มาก หรือต้องการคุมกำเนิดร่วมด้วย คุณหมออาจจะให้ใช้ยาเม็ดคุมกำเนิด ยาฉีด หรือยาปรับฮอร์โมน เพื่อหยุดการเจริญเติบโตของเนื้อเยื่อเหล่านี้และลดอาการปวดลง

การผ่าตัดส่องกล้องรักษา

ในกรณีที่ช็อกโกแลตซีสต์มีขนาดใหญ่มาก มีพังพืดหนา หรือใช้ยาแล้วอาการไม่ดีขึ้น การผ่าตัดผ่านกล้องทางหน้าท้องถือเป็นมาตรฐานที่ดี ช่วยเลาะผังพืดและจี้ทำลายรอยโรคออกไปได้โดยแผลเล็กและฟื้นตัวไว

ดูแลตัวเองอย่างไรให้อยู่ร่วมกับโรคนี้ได้อย่างมีความสุข

สิ่งสำคัญที่สุดคือการหมั่นสังเกตความผิดปกติของร่างกายตัวเอง อย่าปล่อยให้ความเจ็บปวดกลายเป็นเรื่องปกติที่ต้องทนทุกเดือน หากเริ่มมีอาการปวดท้องประจำเดือนที่รุนแรงขึ้นเรื่อยๆ แนะนำให้มาพบสูตินรีแพทย์เพื่อตรวจภายในและทำอัลตราซาวนด์ เพราะถ้าเจอเร็ว รักษาเร็ว ก็จะช่วยป้องกันไม่ให้โรคลุกลามและรักษาโอกาสมีบุตรในอนาคตไว้ได้ด้วย