ลูกแพ้อาหารจนช็อกอันตรายถึงชีวิต คุณพ่อคุณแม่รับมือกับ Anaphylaxis อย่างไรดี

ลูกกินอะไรเข้าไปแล้วทำไมถึงหายใจไม่ออก ผื่นขึ้นทั้งตัว

เวลาที่นั่งตรวจอยู่ในห้องตรวจแล้วคุณแม่พาน้องวิ่งกระหืดกระหอบเข้ามาอุ้มลูกที่ตัวแดงกลาย เป็นผื่นลมพิษนูนขึ้นทั้งตัว ตาบวมเป่ง หายใจมีเสียงหวีด และเริ่มซึมลง สิ่งที่หมอคิดถึงเป็นอันดับแรกและต้องรีบจัดการทันทีคือ ภาวะภูมิแพ้อาหารรุนแรงเฉียบพลัน Anaphylaxis ซึ่งเป็นภาวะวิกฤตที่น่ากลัวที่สุดสำหรับเด็กเล็กและคนเป็นพ่อเป็นแม่ เพราะมันเกิดขึ้นเร็วมากและอันตรายถึงชีวิตถ้าช่วยเหลือไม่ทัน

ทำไมภูมิแพ้ธรรมดาถึงกลายร่างเป็นความรุนแรงระดับวิกฤต

เด็กๆ หลายคนอาจจะแค่น้ำมูกไหล คันตา หรือท้องเสียเวลาแพ้อาหารบางชนิด แต่วันดีคืนดีระบบภูมิคุ้มกันเกิดเข้าใจผิดคิดว่าโปรตีนในอาหารธรรมดาอย่างไข่ นมวัว ถั่วลิสง หรืออาหารทะเล เป็นผู้ร้ายตัวฉกาจที่ต้องทำลายล้างทันที ร่างกายจึงปล่อยสารเคมีออกมามหาศาล สารเหล่านี้จะไปทำลายระบบต่างๆ พร้อมกันในเวลาไม่กี่นาที ไม่ว่าจะเป็นการทำให้หลอดเลือดขยายตัวอย่างรวดเร็ว ความดันโลหิตดิ่งลงเหว หลอดลมตีบแคบจนลมหายใจเข้าออกไม่ได้ และผิวหนังบวมแดง

สัญญาณเตือนภัยอันตรายที่แปลว่าลูกกำลังเจอภาวะ Anaphylaxis

อาการแพ้ทั่วไปกับอาการช็อกรุนแรงนั้นต่างกันฟ้ากับเหว ถ้าลูกมีแค่อาการผื่นคันเล็กน้อยอาจจะยังพอรอดูอาการได้ แต่ถ้าเริ่มมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วยตั้งแต่สองระบบขึ้นไป ให้ปักธงไว้เลยว่านี่คือภาวะฉุกเฉิน

• ระบบทางเดินหายใจ: หายใจมีเสียงหวีด ไอต่อเนื่อง หายใจลำบาก หรือพูดไม่เป็นประโยคเพราะเหนื่อยหอบ
• ระบบไหลเวียนโลหิต: หน้าซีด ตัวเย็น ชีพจรเต้นเร็วอ่อนแรง เริ่มซึม หรือหมดสติไปเฉยๆ
• ระบบผิวหนังและเยื่อบุ: ผื่นลมพิษกระจายทั่วตัว ปากบวม ตาบวม ลิ้นบวม ซึ่งมักมาเร็วกว่าอาการอื่น
• ระบบทางเดินอาหาร: อาเจียนพุ่งอย่างรุนแรง หรือปวดท้องบิดเกร็งแบบทนไม่ไหวหลังกินอาหารเข้าไปไม่นาน

อาหารตัวร้ายอะไรบ้างที่มักเป็นต้นเหตุในเด็กเล็ก

สำหรับเบบี๋และเด็กวัยเตาะแตะ อาหารที่กระตุ้นให้เกิดภูมิแพ้รุนแรงมักเป็นกลุ่มอาหารพื้นฐานที่เด็กกินกันทุกวัน ได้แก่ นมวัว ไข่ไก่ ถั่วลิสง ถั่วเหลือง แป้งสาลี และอาหารทะเล โดยเฉพาะนมวัวและไข่ไก่นี่แหละตัวดีที่มักเจอได้บ่อยที่สุดในเด็กเล็กช่วงเริ่มกินอาหารเสริม

เมื่อลูกเกิดอาการช็อกเฉียบพลัน พ่อพ่อแม่แม่ต้องทำอะไรก่อนรถพยาบาลมา

ตั้งสติให้มั่นแล้วจำไว้ว่าเรื่องนี้รอช้าไม่ได้แม้แต่วินาทีเดียว สิ่งแรกที่ต้องทำคือหยุดกินอาหารจานนั้นทันที หากลูกมีปากกาฉีดยาอะดรีนาลีนพกติดตัวไว้ตามคำแนะนำของหมอ ให้รีบใช้ฉีดเข้าที่กล้ามเนื้อต้นขาด้านนอกทันทีโดยไม่ต้องลังเล จากนั้นโทรสายด่วนเรียกรถพยาบาลมารับตัวส่งโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดโดยเร็วที่สุด แม้ว่าฉีดยาแล้วอาการจะดูดีขึ้นมากก็ตาม เพราะเด็กอาจจะกลับมามีอาการซ้ำได้อีกรอบในช่วงสองชั่วโมงแรก

วิธีป้องกันไม่ให้ลูกรักต้องเผชิญกับนาทีวิกฤตซ้ำสอง

เมื่อผ่านพ้นช่วงวิกฤตมาได้ สิ่งที่ต้องทำต่อคือการพาไปพบแพทย์เฉพาะทางด้านภูมิแพ้เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แน่ชัดว่าลูกแพ้อะไรกันแน่ อาจจะต้องทำผิวหนังสะกิดหรือเจาะเลือดตรวจ หลังจากรู้ผลแล้วต้องอ่านฉลากอาหารทุกครั้งก่อนซื้อให้ลูกกิน สอนคนรอบตัวทั้งคุณปู่คุณย่า คุณครูที่โรงเรียนให้รู้ว่าลูกแพ้อะไร และที่สำคัญที่สุดคือต้องพกยาฉีดฉุกเฉินติดตัวไว้เสมอเวลาเดินทางไปไหนมาไหน เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของลูกน้อย