ทำไมบางคนกินเท่าไหร่ก็ไม่เป็นเกาต์ แต่เราแค่นิดเดียวก็ปวดบวม? ไขปมพันธุกรรมตัวการขจัดกรดยูริก

เวลาตรวจสุขภาพแล้วเจอว่ากรดยูริกในเลือดสูง หลายคนมักจะนึกโทษขาหมู เบียร์ หรือเครื่องในสัตว์ทันที แต่ในความเป็นจริงแล้ว มีคนไข้หลายคนที่คุมอาหารอย่างเข้มงวด งดของแสลงทุกชนิด แต่พอยเจาะเลือดทีไร กรดยูริกก็ยังสูงปรี๊ดแถมยังพาอาการปวดข้อตามมาซ้ำเติมอีก นั่นเป็นเพราะการควบคุมอาหารมีผลแค่เพียงส่วนหนึ่งเท่านั้น ส่วนสำคัญอีกด้านหนึ่งที่เรามักมองข้ามไปคือเรื่องของกรรมพันธุ์

กลไกธรรมชาติของร่างกายในการจัดการกับกรดยูริก

ตามปกติแล้ว ร่างกายของเราสร้างกรดยูริกขึ้นมาจากกระบวนการย่อยสลายสารพิวรีนที่มีอยู่ในเซลล์ของร่างกายเองและจากอาหารที่กินเข้าไป เมื่อสร้างขึ้นมาแล้ว ร่างกายจะต้องหาทางกำจัดทิ้งเพื่อไม่ให้สะสมจนล้น โดยเส้นทางหลักในการขับออกมีอยู่สองทางด้วยกันคือทางระบบทางเดินอาหารส่วนหนึ่ง แต่ส่วนใหญ่ถึงประมาณสองในสามจะถูกขับออกทางไตผ่านทางปัสสาวะ หากระบบการขับออกนี้ทำงานได้ดี สมดุลในร่างกายก็จะไม่พังทลาย

เมื่อยีนในร่างกายทำงานไม่เต็มที่: จุดเริ่มต้นของปัญหาการขับยูริก

ปัญหาไม่ได้อยู่ที่การสร้างมากเกินไปเสมอไป แต่บ่อยครั้งปัญหาเกิดจากการที่ไตไม่ยอมขับยูริกออก ซึ่งเรื่องนี้ถูกกำหนดไว้ลึกถึงระดับรหัสพันธุกรรม ในร่างกายของเราจะมีโปรตีนที่เป็นเหมือนประตูขนส่งสารคอยทำหน้าที่ดูดกลับหรือขับกรดยูริกที่ท่อไต หากยีนที่ควบคุมโปรตีนเหล่านี้มีความผิดปกติหรือมีการกลายพันธุ์เล็กน้อย จะส่งผลให้ประสิทธิภาพในการขับกรดยูริกออกทางปัสสาวะลดลงอย่างน่าใจหาย ต่อให้เราจะพยายามดื่มน้ำเปล่ามากแค่ไหน แต่ถ้าประตูทางออกมันเปิดได้ไม่กว้างพอ กรดยูริกก็ยังคงคั่งค้างอยู่ในกระแสเลือดอยู่ดี

ปัจจัยเสี่ยงทางพันธุกรรมที่ถ่ายทอดกันในครอบครัว

หากคุณมีคุณพ่อ คุณแม่ หรือพี่น้องสายเลือดเดียวกันป่วยเป็นโรคเกาต์หรือมีปัญหากรดยูริกสูง โอกาสที่คุณจะเผชิญชะตากรรมเดียวกันจะมีสูงกว่าคนทั่วไปอย่างเห็นได้ชัด นี่คือการส่งต่อความบกพร่องในการทำงานของเอนไซม์และโปรตีนขนส่งผ่านทางสายเลือด ซึ่งเป็นสิ่งที่เราไม่สามารถหลีกเลี่ยงหรือปฏิเสธได้ตั้งแต่วันเกิด

พันธุกรรมจับมือกับพฤติกรรม: ตัวเร่งปฏิกิริยาให้เกิดโรคเกาต์

แม้ว่าเราจะมีต้นทุนทางพันธุกรรมที่ทำให้ขจัดกรดยูริกได้ไม่ดี แต่มันก็ไม่ได้แปลว่าทุกคนที่มีพันธุกรรมนี้จะต้องเป็นโรคเกาต์เสมอไป ปัญหามักจะเกิดขึ้นเมื่อปัจจัยด้านกรรมพันธุ์มาผสมโรงเข้ากับวิถีชีวิตประจำวัน เช่น การดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ ภาวะน้ำหนักตัวเกิน หรือการใช้ยาบางชนิด เช่น ยาขับปัสสาวะ สิ่งเหล่านี้จะไปเพิ่มภาระให้ไตและเร่งให้กรดยูริกที่คั่งค้างอยู่แล้วตกผลึกเป็นก้อนแหลมคมตามข้อต่อ จนเกิดอาการอักเสบปวดบวมแดงอย่างรุนแรง

วิธีดูแลตัวเองเมื่อรู้ว่าต้นทางพันธุกรรมไม่เป็นใจ

เมื่อเราเปลี่ยนรหัสพันธุกรรมไม่ได้ สิ่งที่ต้องทำคือการปรับสมดุลส่วนที่เหลือให้ดีที่สุด เริ่มจากการตรวจเช็กระดับกรดยูริกอย่างสม่ำเสมอ หลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้นที่ทำให้ร่างกายสร้างยูริกเพิ่มหรือขัดขวางการขับออก และที่สำคัญที่สุดคือการปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความจำเป็นในการใช้ยาช่วยขับกรดยูริกในระยะยาว เพราะบางครั้งการอาศัยแค่ใจสู้และวินัยในการกินอาหารอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หากกลไกการขับออกระดับเซลล์มันบกพร่องตั้งแต่กำเนิด