เวลาที่ผู้หญิงเราเห็นขีดสองขีดจางๆ บนชุดตรวจครรภ์ ความตื่นเต้น ดีใจ และความกังวลใจมักจะพรั่งพรูเข้ามาพร้อมๆ กัน สิ่งแรกที่หลายคนทำคือการรีบวิ่งไปโรงพยาบาลหรือคลินิกเพื่ออัลตร้าซาวด์ดูเจ้าตัวเล็กในท้อง แต่รู้ไหมว่า ในมุมมองของคนเป็นหมอ การดูแลคุณแม่ท้องสักคน เราไม่ได้มองแค่เด็กตัวเล็กๆ ในมดลูกเท่านั้น เพราะสุขภาพของลูกน้อยร้อยทั้งร้อยเติบโตและหล่อเลี้ยงด้วยร่างกายของคนเป็นแม่โดยตรง
นั่นคือเหตุผลว่าทำไมเวลาที่คุณแม่มาฝากครรภ์ เราถึงให้ความสำคัญกับการตรวจประเมินสุขภาพมารดาควบคู่กับการตรวจการตั้งครรภ์เสมอ มันไม่ใช่แค่พิธีรีตอง แต่เป็นการเช็กความพร้อมของบ้านหลังใหญ่หลังนี้ว่าแข็งแรงพอที่จะดูแลอีกหนึ่งชีวิตตลอดร้อยวันพันวันต่อจากนี้หรือไม่
ตรวจการตั้งครรภ์อย่างเดียวไม่พอ ทำไมต้องเช็กสุขภาพคุณแม่ไปพร้อมกัน?
หลายคนอาจสงสัยว่า ในเมื่อรู้แน่ชัดแล้วว่าท้อง แล้วทำไมต้องตรวจเลือดวัดความดัน ตรวจปัสสาวะ หรือซักประวัติโรคประจำตัวชุดใหญ่ด้วย คำตอบคือร่างกายของคุณแม่ตอนตั้งครรภ์จะเกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ ระบบไหลเวียนเลือดต้องทำงานหนักขึ้น หัวใจต้องสูบฉีดเลือดเพิ่มขึ้น ฮอร์โมนเปลี่ยนไปหมด หากคุณแม่มีโรคประจำตัวที่แอบซ่อนอยู่โดยไม่รู้ตัว เช่น ความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน หรือภาวะโลหิตจาง ร่างกายช่วงตั้งครรภ์นี่แหละที่จะเป็นตัวกระตุ้นให้อาการเหล่านี้แสดงความรุนแรงออกมา
การตรวจสุขภาพตั้งแต่เนิ่นๆ จึงเปรียบเสมือนการตรวจเช็กสภาพเครื่องยนต์ก่อนเดินทางไกล เพื่อที่เราจะได้รู้ล่วงหน้าว่าเส้นทางข้างหน้าจะมีอุปสรรคอะไรไหม และช่วยกันวางแผนรับมือได้อย่างทันท่วงที
ตรวจอะไรบ้าง? เมื่อคุณแม่ต้องเช็กอัพความพร้อมครั้งใหญ่
เมื่อตัดสินใจฝากครรภ์ แพทย์ไม่ได้แค่ฟังเสียงหัวใจลูก แต่เราจะตรวจเช็กสุขภาพคุณแม่ในหลายๆ ด้าน เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของทั้งคู่ โดยมีรายการตรวจหลักๆ ดังนี้
- การตรวจเลือดหาความเข้มข้นของเลือดและหมู่เลือด: เพื่อดูว่ามีภาวะโลหิตจางหรือไม่ ซึ่งพบได้บ่อยมากในคนท้อง และจำเป็นต้องได้รับธาตุเหล็กเสริม นอกจากนี้ยังต้องรู้หมู่เลือดที่ชัดเจนเผื่อกรณีฉุกเฉิน
- การตรวจคัดกรองโรคติดต่อ: เช่น โรคซิฟิลิส ไวรัสตับอักเสบชี และเชื้อเอชไอวี เพื่อหาแนวทางป้องกันการติดเชื้อไปยังลูกน้อยในครรภ์
- การตรวจปัสสาวะ: เพื่อเช็กระดับน้ำตาลและโปรตีนในปัสสาวะ ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนของโรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์หรือภาวะครรภ์เป็นพิษ
- การวัดความดันโลหิตและประเมินน้ำหนัก: เป็นสิ่งทำทุกครั้งที่มาพบแพทย์ เพื่อเฝ้าระวังความผิดปกติที่อาจเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา
โรคประจำตัวและปัญหาส่วนตัว ที่ต้องรีบบอกคุณหมอตั้งแต่วันแรก
การประเมินสุขภาพมารดาไม่ได้อาศัยแค่ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการอย่างเดียว แต่ประวัติสุขภาพที่คุณแม่เล่าให้ฟังมีความสำคัญไม่แพ้กัน หากคุณแม่มีโรคประจำตัว เช่น โรคหอบหืด โรคไทรอยด์ โรคความดัน หรือแม้กระทั่งการมีภาวะซึมเศร้า การรีบแจ้งให้แพทย์ทราบตั้งแต่แรกจะช่วยให้เราดูแลความปลอดภัยได้อย่างใกล้ชิด
รวมถึงเรื่องของยา อาหารเสริม หรือวิตามินต่างๆ ที่ทานอยู่เป็นประจำ บางชนิดอาจมีผลต่อพัฒนาการของทารกในครรภ์ การนำข้อมูลเหล่านี้มาปรึกษาแพทย์ร่วมกับการตรวจครรภ์ จะช่วยให้คุณแม่มั่นใจได้ว่าทุกสิ่งที่ทานเข้าไปปลอดภัยต่อลูกน้อยแน่นอน
เตรียมตัวอย่างไรให้พร้อม สำหรับการตรวจสุขภาพและฝากครรภ์ครั้งแรก
สำหรับคุณแม่ที่กำลังจะไปพบแพทย์เพื่อยืนยันการตั้งครรภ์และตรวจสุขภาพครั้งแรก การเตรียมตัวให้พร้อมจะช่วยให้กระบวนการทุกอย่างราบรื่นขึ้น ลองทำตามคำแนะนำเหล่านี้ดู
- รวบรวมประวัติการเจ็บป่วย ประวัติการผ่าตัด หรือประวัติการตั้งครรภ์ในอดีต (ถ้ามี)
- จดรายการยา วิตามิน หรือสมุนไพรที่กำลังทานเป็นประจำทุกตัว
- เตรียมข้อมูลเกี่ยวกับวันแรกของการมีประจำเดือนครั้งสุดท้ายให้แม่นยำที่สุด เพื่อช่วยในการคำนวณอายุครรภ์
- พักผ่อนให้เพียงพอ ไม่ต้องเครียด เพราะการตรวจสุขภาพและการตรวจครรภ์เป็นกระบวนการดูแลตามปกติที่คุณแม่ทุกคนก้าวผ่านไปได้แน่นอน
ท้ายที่สุดแล้ว การตั้งครรภ์ไม่ใช่เรื่องน่ากลัว และการตรวจสุขภาพมารดาควบคู่กับการตรวจการตั้งครรภ์ ก็คือเกราะป้องกันชั้นดีที่จะช่วยให้คุณแม่และลูกน้อยในครรภ์เดินทางไปถึงเส้นชัยได้อย่างปลอดภัยและมีสุขภาพที่แข็งแรงสมบูรณ์
