ความเข้าใจผิดเรื่องมะเร็งเป็นโรคทางพันธุกรรมร้อยเปอร์เซ็นต์

ทำไมเราถึงกลัวมะเร็งทั้งที่ในครอบครัวไม่มีใครเคยเป็นมาก่อน

เวลาตรวจเจอเนื้อร้าย หลายคนมักจะถามหมอด้วยความกังวลว่า ทำไมถึงเป็นมะเร็ง ทั้งที่พ่อแม่พี่น้องไม่เคยมีใครเป็นโรคนี้เลย หรือบางคนที่มีญาติเป็นมะเร็งก็ตื่นตระหนกจนคิดว่าตัวเองหนีไม่พ้นแน่นอน ความกังวลเหล่านี้เกิดจากความเข้าใจผิดเรื่องมะเร็งเป็นโรคทางพันธุกรรม ซึ่งจริงๆ แล้ว มะเร็งไม่ได้ถูกกำหนดด้วยยีนจากพ่อแม่เพียงอย่างเดียว แต่ยังมีปัจจัยรอบตัวอีกมากมายที่ส่งผลต่อการเกิดโรค

มะเร็งพันธุกรรมกับมะเร็งจากพฤติกรรม ต่างกันอย่างไร

ต้องแยกให้ออกก่อนว่ามะเร็งแบ่งออกเป็นสองกลุ่มใหญ่ กลุ่มแรกคือมะเร็งที่ถ่ายทอดผ่านพันธุกรรมโดยตรง ซึ่งเกิดจากความผิดปกติของยีนที่ส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น กลุ่มนี้พบได้เพียงประมาณ 5 ถึง 10 เปอร์เซ็นต์เท่านั้น ส่วนอีก 90 ถึง 95 เปอร์เซ็นต์ที่เหลือ คือมะเร็งที่เกิดจากความผิดปกติของยีนที่เกิดขึ้นในระหว่างชีวิตเราเอง หรือที่เรียกว่ามะเร็งจากการใช้ชีวิตและการสะสมของปัจจัยภายนอก

ปัจจัยรอบตัวที่ทำลายดีเอ็นเอโดยที่เราไม่รู้ตัว

ร่างกายเรามีการแบ่งเซลล์อยู่ตลอดเวลา ในระหว่างกระบวนการนี้อาจเกิดข้อผิดพลาดขึ้นได้เองตามธรรมชาติ แต่ถ้าเราไปกระตุ้นด้วยพฤติกรรมเสี่ยง ยิ่งทำให้เซลล์เหล่านี้กลายพันธุ์ได้เร็วขึ้น ปัจจัยเหล่านี้ที่หมออยากให้ทุกคนเฝ้าระวัง ได้แก่

• อาหารการกิน เช่น อาหารปิ้งย่าง อาหารแปรรูป หรือการกินผักผลไม้น้อย
• พฤติกรรมทำร้ายสุขภาพ เช่น การสูบบุหรี่ หรือดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ
• สารเคมีและมลภาวะรอบตัว ฝุ่นควัน สารเคมีที่ใช้ในการทำงาน หรือรังสีต่างๆ
• ความเครียดสะสมและการพักผ่อนไม่เพียงพอ ซึ่งทำให้ระบบภูมิคุ้มกันในการกำจัดเซลล์ผิดปกติทำงานได้แย่ลง

เราจะป้องกันมะเร็งได้อย่างไรถ้าไม่ใช่เรื่องของยีนเพียงอย่างเดียว

เมื่อรู้แล้วว่ามะเร็งส่วนใหญ่เกิดจากพฤติกรรมและการสะสมของสิ่งแวดล้อม นั่นหมายความว่าเรามีอำนาจในการลดความเสี่ยงได้ด้วยตัวเอง การตรวจสุขภาพประจำปีเพื่อค้นหาความผิดปกติในระยะเริ่มต้นคือหัวใจสำคัญที่สุด นอกจากนี้ การปรับเปลี่ยนอาหารให้เน้นพืชผัก ลดของหวานและไขมัน รวมถึงการออกกำลังกายสม่ำเสมอ จะช่วยให้ร่างกายสร้างเกราะป้องกันตัวเองได้อย่างแข็งแรง

สัญญาณเตือนที่ร่างกายส่งถึงเรา

ไม่ว่าจะมีประวัติครอบครัวหรือไม่ สิ่งสำคัญคือการหมั่นสังเกตตัวเอง หากพบว่ามีอาการผิดปกติเรื้อรัง เช่น มีก้อนเนื้อตามจุดต่างๆ น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ มีเลือดออกผิดปกติ หรือระบบขับถ่ายเปลี่ยนแปลงไปนานกว่าสองสัปดาห์ อย่าเพิ่งตื่นตระหนกว่าเป็นพันธุกรรม แต่ให้รีบมาปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจเช็กให้ชัดเจน การรักษาในระยะเริ่มต้นมีโอกาสหายได้สูงกว่ามาก อย่าปล่อยให้ความเข้าใจผิดเรื่องพันธุกรรมมาบดบังโอกาสในการดูแลตัวเองให้ปลอดภัยจากโรคร้าย