ภาวะช็อกจากการติดเชื้อในกระแสเลือด: เมื่อการติดเชื้อลุกลามจนอันตรายถึงชีวิต

เรื่องน่ากลัวใกล้ตัวที่เริ่มต้นจากแผลเล็กๆ

เวลาที่เรามีแผลเล็กๆ หรือไม่สบายเป็นไข้หวัด หลายคนมักคิดว่าเป็นเรื่องธรรมดาและปล่อยให้หายได้เองตามธรรมชาติ แต่ในความเป็นจริง มีผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยที่การติดเชื้อลุกลามเข้าสู่กระแสเลือดอย่างรวดเร็ว จนร่างกายรับมือไม่ไหวและก้าวเข้าสู่ภาวะที่อันตรายที่สุดที่หมอไม่อยากให้เกิดขึ้น นั่นคือภาวะช็อกจากการติดเชื้อในกระแสเลือด ซึ่งเป็นภาวะวิกฤตที่ต้องได้รับการดูแลรักษาจากแพทย์อย่างเร่งด่วนที่สุด

ภาวะช็อกจากการติดเชื้อในกระแสเลือด คืออะไรและเกิดขึ้นได้อย่างไร?

คำว่าติดเชื้อในกระแสเลือดในทางการแพทย์ไม่ได้หมายความว่าเชื้อโรควิ่งอยู่ในเลือดอย่างเดียว แต่หมายถึงการที่ร่างกายได้รับเชื้อโรค ไม่ว่าจะเป็นแบคทีเรีย ไวรัส หรือเชื้อรา แล้วร่างกายเกิดปฏิกิริยาตอบสนองต่อการติดเชื้อนั้นรุนแรงเกินไป จนระบบภูมิคุ้มกันของตัวเองหันมาทำลายเนื้อเยื่อและอวัยวะสำคัญ แทนที่จะไปสู้กับเชื้อโรค เมื่อเป็นเช่นนี้ หลอดเลือดทั่วร่างกายจะขยายตัว ความดันโลหิตจะตกลงอย่างฮวบฮาบ เลือดไปเลี้ยงอวัยวะต่างๆ เช่น ไต ตับ และสมอง ไม่เพียงพอ จนทำให้อวัยวะเหล่านั้นล้มเหลวทีละ ภาวะช็อกจากการติดเชื้อในกระแสเลือด จึงเป็นจุดที่อันตรายที่สุดของการติดเชื้อ เพราะอัตราการเสียชีวิตค่อนข้างสูงหากมาโรงพยาบาลช้าเกินไป

สัญญาณเตือนภัยแบบไหนที่ฟ้องว่าร่างกายกำลังจะช็อก?

การสังเกตอาการตั้งแต่เนิ่นๆ คือกุญแจสำคัญที่จะช่วยชีวิตคนไข้ได้ โดยอาการเตือนที่มักพบได้บ่อยมีดังนี้

• ไข้สูงหนสั่น หรือในผู้สูงอายุบางคนอาจมีอุณหภูมิร่างกายต่ำกว่าปกติ
• หายใจเร็ว หายใจหอบเหนื่อย หรือรู้สึกเหมือนหายใจไม่อิ่ม
• หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ ชีพจรเบาและเร็ว
• ความดันโลหิตต่ำ รู้สึกหน้ามืด วิงเวียนศีรษะเวลาลุกยืน
• ปัสสาวะออกน้อยลงมากหรือไม่ and ปัสสาวะเลยตลอดหลายชั่วโมง
• ซึมลง สับสน พูดจาไม่รู้เรื่อง หรือหมดสติ

ใครบ้างเสี่ยงที่จะเกิดภาวะนี้ได้ง่ายกว่าคนอื่น?

แม้ว่าภาวะนี้จะเกิดขึ้นได้กับทุกคน แต่มีกลุ่มคนบางกลุ่มที่ระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอเป็นพิเศษ ซึ่งต้องระวังเป็นพิเศษ ได้แก่

• ผู้สูงอายุที่มีอายุตั้งแต่ 65 ปีขึ้นไป
• เด็กทารกแรกเกิดที่ภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่
• ผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง เช่น โรคเบาหวาน โรคไตเรื้อรัง โรคตับแข็ง หรือโรคหัวใจ
• ผู้ป่วยโรคมะเร็งที่กำลังได้รับยาเคมีบำบัด
• ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือต้องทานยากดภูมิคุ้มกันเป็นประจำ
• ผู้ที่มีแผลเรื้อรัง แผลกดทับ หรือผู้ที่ใส่สายสวนปัสสาวะเป็นเวลานาน

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบพาผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที?

หากคุณพบว่าคนใกล้ตัวที่มีอาการไข้หรือมีการติดเชื้ออยู่แล้ว เริ่มมีอาการซึมลง หายใจหอบแรง หรือความดันโลหิตตกจนหน้ามืด ห้ามรอดูอาการที่บ้านเด็ดขาด ต้องรีบพาไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลทันที เพราะทุกนาทีมีความหมาย การได้รับยาปฏิชีวนะและน้ำเกลือทางหลอดเลือดดำอย่างรวดเร็วภายในชั่วโมงแรก จะช่วยเพิ่มโอกาสรอดชีวิตได้อย่างมหาศาล

วิธีรักษาของแพทย์ในห้องไอซียู

เมื่อผู้ป่วยมาถึงมือแพทย์ด้วยภาวะช็อกจากการติดเชื้อในกระแสเลือด การรักษาจะต้องทำในหอผู้ป่วยวิกฤตหรือไอซียูทันที โดยแพทย์จะให้ยาปฏิชีวนะชนิดครอบคลุมเชื้ออย่างเร่งด่วน ให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำเพื่อชดเชยความดันโลหิตที่ตกลงไป พร้อมทั้งให้ยาเพิ่มความดันโลหิตในกรณีที่ให้สารน้ำแล้วความดันยังไม่ขึ้น รวมถึงการเจาะเลือดตรวจหาแหล่งที่มาของการติดเชื้อ และดูแลประคับประคองอวัยวะที่เริ่มทำงานล้มเหลว เช่น การใช้เครื่องช่วยหายใจ หรือการฟอกไตชั่วคราว