ตามใจลูกวันนี้ ผลกระทบจากการเลี้ยงดูแบบตามใจมากเกินไป ที่พ่อแม่ต้องรู้ก่อนจะสาย

หลายครั้งเวลาที่เดินไปซูเปอร์มาร์เก็ตแล้วเห็นเด็กนอนดิ้นกับพื้นเพราะไม่ได้ของเล่นที่ต้องการ คนเป็นพ่อแม่อย่างเราคงรู้สึกเหนื่อยใจและกลืนไม่เข้าคายไม่ออก การตามใจลูกทุกเรื่องเพื่อให้ความสุขหรือตัดรำคาญดูเหมือนจะเป็นทางออกที่ง่ายที่สุดในตอนนั้น แต่ในฐานะหมอที่ได้พูดคุยกับครอบครัวมามาก ผมมักจะเห็นภาพสะท้อนระยะยาวที่น่ากังวลว่า ความรักที่มากเกินไปจนกลายเป็นความตามใจ มักจะทิ้งร่องรอยไว้ในจิตใจและพฤติกรรมของเด็กเมื่อเขาโตขึ้น

ทำไมการตามใจลูกถึงกลายเป็นปัญหาใหญ่ในอนาคต

ธรรมชาติของเด็กทุกคนมีความต้องการเป็นศูนย์กลางของจักรวาลอยู่แล้วในวัยเล็ก หน้าที่สำคัญของพ่อแม่คือการช่วยขัดเกลาและสอนให้เด็กเรียนรู้ขอบเขตของสังคม แต่ถ้าบ้านไหนปล่อยฟรีทุกอย่าง ลูกอยากได้อะไรต้องได้ ไม่เคยฝึกให้รอคอยหรือเผชิญกับคำว่าไม่ได้ สมองส่วนหน้าของเด็กที่ทำหน้าที่ควบคุมอารมณ์และเหตุผลจะไม่ได้รับการพัฒนาเท่าที่ควร ส่งผลให้เมื่อเขาโตเป็นวัยรุ่นหรือผู้ใหญ่ เขาจะกลายเป็นคนที่ไม่รู้จักความอดทนและจัดการกับความผิดหวังในชีวิตได้ยากมาก

สัญญาณเตือนจากลูก ที่บอกว่าเรากำลังตามใจเขามากไปหรือเปล่า

ลองสังเกตพฤติกรรมรอบตัวลูกดูครับว่ามีลักษณะเหล่านี้ร่วมด้วยไหม เพราะนี่คือผลกระทบจากการเลี้ยงดูแบบตามใจมากเกินไปที่มักแสดงออกมาให้เห็นตั้งแต่วัยเด็ก

• เอาแต่ใจตัวเองเป็นที่ตั้ง: ไม่สนความรู้สึกคนรอบข้าง ต้องได้ดั่งใจทุกอย่าง ถ้าไม่ได้จะแสดงอารมณ์รุนแรงทันที
• รับความผิดหวังไม่เป็น: แค่เรื่องเล็กน้อย เช่น ของหมด อาหารไม่ได้ดั่งใจ ก็ร้องไห้ฟูมฟายหรือโกรธเกรี้ยวอย่างไร้เหตุผล
• ขาดความรับผิดชอบ: ไม่ค่อยช่วยเหลือตัวเอง โยนภาระให้คนอื่นทำแทนเพราะชินกับการมีคนคอยบริการตลอดเวลา
• เข้าสังคมกับเพื่อนยาก: เพราะไม่เคยเรียนรู้การแบ่งปันหรือการประนีประนอมในบ้าน เวลาไปโรงเรียนจึงมักมีปัญหากับเพื่อนร่วมห้อง

ผลลัพธ์ในวันที่ลูกโตเป็นผู้ใหญ่

เด็กที่เติบโตมาในบ้านที่ตามใจทุกอย่าง มักจะเผชิญกับโลกความจริงได้ยากเมื่อก้าวออกไปใช้ชีวิตด้วยตัวเอง ในที่ทำงานพวกเขาอาจจะอดทนต่องานหนักหรือคำวิจารณ์ของหัวหน้าไม่ได้ เพราะไม่เคยถูกขัดใจมาก่อน หลายคนต้องเผชิญกับภาวะซึมเศร้า ความวิตกกังวล หรือมีปัญหาในความสัมพันธ์กับคนรัก เพราะคาดหวังให้คนอื่นปฏิบัติต่อเขาเหมือนกับที่พ่อแม่เคยตามใจที่บ้าน ซึ่งในความเป็นจริงไม่มีใครสามารถยอมรับพฤติกรรมแบบนั้นได้ตลอดไป

วิธีปรับเปลี่ยนแนวทางการเลี้ยงดูให้สมดุล

ถ้าคุณพ่อคุณแม่เริ่มมองเห็นสัญญาณเหล่านี้แล้ว ไม่ต้องรู้สึกผิดครับ เพราะเราสามารถปรับจูนวิธีเลี้ยงลูกใหม่ได้เสมอ เริ่มต้นจากการฝึกให้ลูกรู้จักคำว่าไม่ได้บ้างอย่างนุ่มนวลแต่หนักแน่น ให้เหตุผลสั้นๆ และปล่อยให้เขาได้เรียนรู้ผล ธรรมชาติจากความผิดพลาดของตัวเองบ้าง การปกป้องลูกจากทุกความยากลำบากในวันนี้ เท่ากับการสร้างความเปราะบางให้เขาในวันข้างหน้า การมีความรักความอบอุ่นควบคู่ไปกับระเบียบวินัยที่ชัดเจนต่างหาก คือของขวัญที่ดีที่สุดที่เราจะมอบให้ลูกเติบโตไปเป็นผู้ใหญ่ที่มีคุณภาพและมีความสุขในสังคม