เจ็บหลังเข่าเพราะภาวะถุงน้ำในข้อเข่าอักเสบ เรื่องที่หลายคนเข้าใจผิดว่าคือเส้นยึด

อาการปวดหน่วงที่พับเข่า ใช่เส้นยึดหรือเปล่า?

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาหมอด้วยอาการปวดตึงบริเวณหลังเข่า บางคนรู้สึกเหมือนมีก้อนนูนออกมาเวลาเหยียดขาตรง แล้วเข้าใจไปเองว่าคงเป็นแค่เส้นยึดหรือกล้ามเนื้ออักเสบทั่วไป แต่พอตรวจดูจริงๆ ถึงได้พบว่าเป็น ภาวะถุงน้ำในข้อเข่าอักเสบ หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า Baker's Cyst ซึ่งหากปล่อยทิ้งไว้ก้อนน้ำนี้อาจขยายใหญ่จนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันได้

ทำไมจู่ๆ ถึงมีถุงน้ำโผล่มาที่หลังเข่า?

ตามปกติแล้ว บริเวณข้อเข่าของเราจะมีถุงน้ำเล็กๆ ที่ทำหน้าที่เหมือนถุงหล่อลื่น เพื่อลดแรงเสียดทานระหว่างเส้นเอ็นและกล้ามเนื้อ แต่เมื่อใดก็ตามที่ข้อเข่ามีความผิดปกติภายใน เช่น ผิวข้อเข่าเสื่อม หรือหมอนรองกระดูกเข่าฉีกขาด ร่างกายจะผลิตน้ำไขข้อออกมามากเกินความจำเป็น น้ำส่วนเกินเหล่านี้จะไหลไปรวมตัวกันที่บริเวณถุงน้ำหลังข้อเข่า ทำให้ถุงน้ำค่อยๆ โป่งพองขึ้นจนกลายเป็นก้อนนูนที่เราคลำเจอ

สังเกตอย่างไรว่าเป็นถุงน้ำอักเสบ ไม่ใช่ก้อนเนื้อร้าย

อาการเด่นชัดที่สุดคือความรู้สึกตึงหรือปวดหน่วงที่พับเข่า โดยเฉพาะเวลาที่เราเหยียดขาตรงสุดหรือขณะก้มตัวลงทำกิจกรรมต่างๆ นอกจากนี้ยังมีสัญญาณเตือนที่ควรรู้ดังนี้

• คลำเจอก้อนนูนบริเวณหลังเข่า ลักษณะก้อนมักจะนิ่มและขยับได้เล็กน้อย
• อาการจะชัดเจนขึ้นหลังจากเดินหรือยืนนานๆ
• บางรายอาจมีอาการบวมร่วมด้วย หากถุงน้ำมีการแตกตัว จะทำให้รู้สึกปวดแสบหรือร้อนบริเวณน่องอย่างฉับพลัน

วิธีจัดการเบื้องต้นเมื่อเริ่มรู้สึกปวดตึง

หากเพิ่งเริ่มมีอาการและก้อนยังไม่ใหญ่มาก หมอมักแนะนำให้ใช้วิธีดูแลตัวเองควบคู่ไปกับการพักการใช้งานเข่าเพื่อลดการผลิตน้ำไขข้อส่วนเกิน

• ลดกิจกรรมหนัก: งดการวิ่งหรือการขึ้นลงบันไดซ้ำๆ ที่ต้องใช้ข้อเข่ามากเกินไป
• ประคบเย็น: ใช้เจลเย็นประคบบริเวณที่มีอาการวันละ 2-3 ครั้ง ครั้งละ 15 นาที เพื่อลดการอักเสบของถุงน้ำ
• ใช้ยาบรรเทาปวด: ยาในกลุ่มลดการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์สามารถช่วยบรรเทาอาการปวดได้ แต่ควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ก่อนใช้เสมอ

เมื่อไหร่ที่ต้องมาพบหมอเพื่อเจาะหรือรักษาจริงจัง?

การที่ถุงน้ำนูนขึ้นมาเป็นเพียงปลายเหตุเท่านั้น การรักษาที่ตรงจุดที่สุดคือการหาสาเหตุว่าทำไมร่างกายถึงผลิตน้ำไขข้อออกมาเยอะ หากก้อนน้ำมีขนาดใหญ่จนขัดขวางการเดิน หรือมีอาการปวดรุนแรงจนนอนไม่ได้ หมอจะพิจารณาวิธีการรักษาเพิ่มเติม ดังนี้

• การเจาะระบายน้ำ: หมอจะใช้เข็มปลอดเชื้อเจาะระบายน้ำไขข้อส่วนเกินออกเพื่อลดแรงดัน
• การฉีดยาลดอักเสบ: การฉีดสเตียรอยด์ในปริมาณที่เหมาะสมเข้าไปในข้อเข่าเพื่อลดการผลิตน้ำและลดอาการอักเสบ
• การตรวจหาสาเหตุร่วม: หากพบว่าเกิดจากหมอนรองกระดูกฉีกขาดหรือข้อเข่าเสื่อม อาจต้องวางแผนรักษาที่ตัวต้นเหตุนั้นๆ เช่น การทำกายภาพบำบัดเพื่อเสริมสร้างกล้ามเนื้อรอบเข่าให้แข็งแรงขึ้น

หากใครที่กำลังสงสัยว่าก้อนหลังเข่าที่คลำเจอคืออะไร หมอแนะนำว่าอย่าพยายามกดหรือนวดแรงๆ เพราะอาจทำให้ถุงน้ำแตกและเกิดการอักเสบในเนื้อเยื่อรอบข้างตามมาได้ การเข้ามาตรวจวินิจฉัยด้วยการอัลตราซาวนด์หรือการตรวจร่างกายอย่างละเอียดกับแพทย์ จะช่วยให้เราวางแผนรักษาได้อย่างถูกต้องและกลับมาใช้ชีวิตได้ปกติเร็วขึ้น