ภาวะถุงน้ำในข้อเข่าอักเสบ: เมื่อเข่าบวมตึงจนขยับลำบาก สาเหตุมาจากอะไร?

ถุงน้ำในข้อเข่าคืออะไร ทำไมอยู่ๆ ถึงบวมขึ้นมา

หลายคนที่มาปรึกษาหมอที่คลินิก มักจะเริ่มด้วยประโยคที่ว่า อยู่ดีๆ ก็รู้สึกตึงที่พับเข่าด้านหลัง บางคนคลำเจอก้อนนิ่มๆ หรือรู้สึกเหมือนมีอะไรมาคั่นเวลาพับขา ความรู้สึกนี้คือสัญญาณของ ภาวะถุงน้ำในข้อเข่าอักเสบ หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า Baker's Cyst จริงๆ แล้วในข้อเข่าของเรามีถุงน้ำเล็กๆ ที่ทำหน้าที่เหมือนถุงหล่อลื่น เพื่อให้เส้นเอ็นและกล้ามเนื้อเคลื่อนไหวผ่านกันได้โดยไม่เสียดสี แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่ข้อเข่าเกิดการอักเสบหรือมีความผิดปกติภายใน ถุงน้ำนี้จะผลิตของเหลวออกมามากเกินไปจนถุงเริ่มโป่งพองและดันตัวออกมาให้เราเห็นเป็นก้อนนั่นเอง

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเรากำลังมีปัญหา

อาการที่ชัดเจนที่สุดคือการมีก้อนนูนขึ้นมาบริเวณหลังหัวเข่า โดยเฉพาะเวลาที่เราเหยียดขาตรงหรือยืนนานๆ อาการมักจะเด่นชัดขึ้น หลายคนจะรู้สึกตึงเหมือนมีอะไรมาขวางอยู่ด้านหลังเข่า ทำให้พับขาได้ไม่สุด หรือในบางจังหวะที่ขยับเข่าอาจรู้สึกปวดตื้อๆ ลามไปถึงน่องได้ แต่ต้องระวังให้ดี เพราะบางครั้งก้อนที่ว่านี้อาจเกิดจากสาเหตุอื่นที่รุนแรงกว่า เช่น เส้นเลือดดำอุดตัน ดังนั้นถ้าเห็นก้อนบวมร่วมกับมีอาการปวดรุนแรงหรือบวมแดงผิดปกติ ห้ามทิ้งไว้นาน

ทำไมข้อเข่าถึงผลิตน้ำออกมาจนเกิดถุงบวม

ส่วนใหญ่ภาวะนี้ไม่ได้เกิดขึ้นด้วยตัวมันเอง แต่มักเป็นผลกระทบมาจากปัญหาอื่นที่ซ่อนอยู่ในเข่า เช่น ภาวะข้อเข่าเสื่อมที่เรื้อรังมานาน หรือการบาดเจ็บของหมอนรองกระดูกข้อเข่า เมื่อภายในข้อเกิดการอักเสบ ร่างกายจะตอบสนองด้วยการสร้างน้ำไขข้อเพิ่มขึ้นเพื่อลดการเสียดสี แต่น้ำที่มากเกินไปกลับไหลย้อนเข้าไปสะสมในถุงหลังเข่าจนทำให้ถุงตึงและอักเสบนั่นเอง ดังนั้นการรักษาจึงไม่ใช่แค่การกำจัดก้อนน้ำออก แต่ต้องมองหาต้นตอที่ทำให้ข้อเข่าอักเสบด้วย

ดูแลตัวเองเบื้องต้นอย่างไรเมื่อเข่าเริ่มตึงบวม

หากอาการยังไม่มากและก้อนไม่ใหญ่จนรบกวนชีวิตประจำวัน การดูแลตัวเองช่วยบรรเทาความรู้สึกไม่สบายได้ดังนี้

• ลดกิจกรรมที่สร้างภาระให้เข่า: พักการกระโดด การวิ่ง หรือการเดินขึ้นลงบันไดซ้ำๆ เพื่อลดการกระตุ้นการอักเสบ
• ใช้การประคบเย็น: ในช่วงที่มีอาการบวมอักเสบเฉียบพลัน การประคบเย็นรอบๆ เข่าจะช่วยลดการไหลเวียนเลือดที่มากเกินไปและลดบวมได้ดี
• เลี่ยงการกดทับ: หลีกเลี่ยงการนวดหรือกดบริเวณก้อนน้ำโดยตรง เพราะอาจทำให้ถุงน้ำระคายเคืองมากขึ้น

เมื่อไหร่ที่ต้องมาพบหมอเพื่อจัดการปัญหา

หมอแนะนำว่าควรเข้ามาปรึกษาหากอาการปวดเริ่มส่งผลกระทบต่อการเดิน หรือก้อนนั้นมีขนาดใหญ่ขึ้นจนเห็นได้ชัด เพราะหากปล่อยไว้จนถุงน้ำแตก ของเหลวที่ไหลออกมาอาจทำให้กล้ามเนื้อน่องอักเสบเฉียบพลันและปวดมาก การรักษาในปัจจุบันมีตั้งแต่การฉีดยาลดอักเสบ การเจาะระบายน้ำออก ไปจนถึงการตรวจละเอียดด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) เพื่อดูว่าหมอนรองกระดูกหรือกระดูกอ่อนข้างในได้รับความเสียหายหรือไม่ ซึ่งการรักษาต้นเหตุจะช่วยป้องกันไม่ให้ถุงน้ำนี้กลับมาบวมซ้ำอีก