เจ็บจี๊ดที่หลังหรือปวดท้องรุนแรง: สัญญาณเตือนภาวะนิ่วในไตที่คุณไม่ควรมองข้าม

นิ่วในไตเกิดขึ้นได้อย่างไร ทำไมจู่ๆ ถึงปวดท้องรุนแรง

หลายคนมักเข้าใจว่านิ่วในไตเป็นเรื่องของผู้สูงอายุ แต่ในความเป็นจริง หมอพบคนไข้ในวัยทำงานที่มีปัญหานี้มากขึ้นเรื่อยๆ ภาวะนิ่วในไตเกิดจากการที่สารเคมีในปัสสาวะ เช่น แคลเซียม ออกซาเลต หรือกรดยูริก มีความเข้มข้นสูงเกินไปจนตกตะกอนกลายเป็นผลึกแข็งคล้ายก้อนกรวดในไต เมื่อก้อนเหล่านี้เคลื่อนที่จากไตลงมายังท่อไตหรือกระเพาะปัสสาวะ ร่างกายจะพยายามขับออกมา ทำให้เกิดการอุดตันและกล้ามเนื้อท่อไตบีบตัวอย่างรุนแรง ส่งผลให้เกิดอาการปวดท้องข้างเอวแบบเฉียบพลันที่หลายคนบอกว่าทรมานที่สุดในชีวิต

อาการแบบไหนที่บอกว่าเป็นนิ่ว ไม่ใช่แค่ปวดหลังธรรมดา

คนไข้หลายรายมักเข้าใจผิดว่าอาการปวดหลังเกิดจากการยกของหนักหรือออฟฟิศซินโดรม แต่ความแตกต่างของอาการปวดจากนิ่วคือ

• ปวดรุนแรงแบบเป็นๆ หายๆ บริเวณสีข้างหรือหลังส่วนล่าง
• ปวดร้าวลงไปถึงบริเวณขาหนีบหรืออวัยวะเพศ
• มีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ร่วมด้วยบ่อยครั้ง
• ปัสสาวะแสบขัด หรือปัสสาวะบ่อยผิดปกติ
• ปัสสาวะมีสีขุ่น หรือเห็นเป็นเลือดปนชัดเจน

ใครบ้างที่มีความเสี่ยงสูงจะเป็นนิ่วในไต

พฤติกรรมการใช้ชีวิตประจำวันส่งผลโดยตรงต่อการก่อตัวของนิ่ว โดยกลุ่มที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษได้แก่

• คนที่ไม่ค่อยดื่มน้ำตลอดทั้งวัน ทำให้ปัสสาวะมีความเข้มข้นสูง
• ผู้ที่ชอบทานอาหารรสเค็มจัด ซึ่งไปเพิ่มการขับแคลเซียมออกมาในปัสสาวะ
• ผู้ที่ชอบทานอาหารที่มีสารออกซาเลตสูง เช่น ผักโขม ช็อกโกแลต หรือถั่วในปริมาณมากเกินไป
• คนที่มีประวัติครอบครัวเป็นนิ่ว หรือเคยเป็นนิ่วมาก่อน
• ผู้ที่มีภาวะอ้วนหรือโรคทางระบบเผาผลาญ

ตรวจเจอว่าเป็นนิ่วแล้ว ต้องทำอย่างไรต่อ

เมื่อมาพบหมอ เราจะเริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกาย จากนั้นจะเป็นการตรวจวินิจฉัยเพื่อยืนยันขนาดและตำแหน่งของนิ่ว เช่น การทำอัลตราซาวนด์ หรือการเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) หากนิ่วมีขนาดเล็กมาก หมอมักจะแนะนำให้ดื่มน้ำมากๆ เพื่อให้ก้อนนิ่วหลุดออกมาเองตามธรรมชาติควบคู่กับการใช้ยา แต่หากนิ่วมีขนาดใหญ่จนอุดตันทางเดินปัสสาวะ หรือส่งผลต่อการทำงานของไต หมอจำเป็นต้องใช้วิธีการรักษาขั้นสูง เช่น การสลายนิ่วด้วยคลื่นกระแทก หรือการส่องกล้องเข้าไปเพื่อนำนิ่วออก

ปรับพฤติกรรมอย่างไรเพื่อป้องกันไม่ให้นิ่วกลับมาเกิดซ้ำ

หลังการรักษา สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการป้องกันไม่ให้นิ่วก้อนใหม่เกิดขึ้น โดยหมอมีคำแนะนำง่ายๆ ดังนี้

• ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ ประมาณ 2-2.5 ลิตรต่อวัน เพื่อให้ปัสสาวะเจือจาง
• ลดการทานอาหารรสเค็มและโซเดียมสูง เช่น อาหารแปรรูป ขนมขบเคี้ยว หรือเครื่องปรุงรส
• ทานโปรตีนจากสัตว์ในปริมาณที่เหมาะสม ไม่มากจนเกินไป
• สังเกตสีปัสสาวะของตัวเองให้มีสีเหลืองอ่อนใสอยู่เสมอ

หากคุณเริ่มมีอาการปวดหลังรุนแรง ปัสสาวะเป็นเลือด หรือมีไข้สูงร่วมกับอาการปวดท้อง อย่ารอให้หายเองครับ การรีบมาพบแพทย์ตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยป้องกันไม่ให้ไตเสียหายถาวรจากการอุดตันเรื้อรังได้