กินแล้วอาเจียนออกทุกครั้ง: สัญญาณเตือนจากร่างกายที่หมออยากให้สังเกต

กินข้าวลงไปปุ๊บ อาเจียนออกปั๊บ: เกิดอะไรขึ้นกับร่างกายเรากันแน่?

หลายคนเดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจด้วยอาการแปลกๆ ที่สร้างความกังวลใจไม่น้อย นั่นคืออาการกินอาหารเข้าไปแล้วอาเจียนออกมาเกือบทุกครั้ง บางคนเป็นทันทีหลังกลืน บางคนทิ้งช่วงไปสักพักค่อยอ้วกออกมา อาการแบบนี้ไม่ใช่เรื่องปกติของการกินอิ่มเกินไปอย่างแน่นอนครับ แต่มันคือเสียงสะท้อนจากระบบทางเดินอาหารที่กำลังบอกว่ามีบางอย่างผิดปกติเกิดขึ้น

ในฐานะแพทย์ ผมมักจะชวนคนไข้ย้อนกลับไปดูรายละเอียดเสมอว่า อาการอาเจียนที่เกิดขึ้นนั้นเป็นแบบเฉียบพลันเพิ่งเริ่มเป็น หรือเรื้อรังเป็นมานานนับเดือนแล้ว เพราะสาเหตุของมันกว้างมาก ตั้งแต่เรื่องง่ายๆ อย่างอาหารเป็นพิษ ไปจนถึงโรคประจำตัวที่ต้องได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด

เช็กสาเหตุเบื้องต้น: อาการอ้วกหลังกินข้าวแบบนี้เกิดจากอะไรได้บ้าง?

เวลาที่เราเคี้ยวและกลืนอาหารลงไป ร่างกายจะมีระบบกลไกการบีบตัวของทางเดินอาหารที่แม่นยำมาก แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่มีสะดุด อาหารเหล่านั้นก็จะถูกดันย้อนกลับขึ้นมา ซึ่งสาเหตุหลักๆ ที่หมอพบได้บ่อยแบ่งออกเป็นหลายกลุ่ม ดังนี้ครับ

ติดเชื้อเฉียบพลันหรืออาหารเป็นพิษ

กลุ่มนี้มักมาเร็วเคลมเร็วครับ มักจะมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ร่วมกับท้องเสียและไข้สูง หลังจากไปกินอาหารที่ไม่สะอาดหรือเก็บไว้นานเกินไป ร่างกายพยายามขับเชื้อโรคและสารพิษออกด้วยการอาเจียน ซึ่งมักจะดีขึ้นเองภายในไม่กี่วันหากดื่มเกลือแร่ทดแทนได้ทัน

โรคกรดไหลย้อนและแผลในกระเพาะอาหาร

บางคนอาจจะไม่ได้อ้วกพุ่งออกมาเป็นน้ำ แต่มีความรู้สึกจุกแน่น แน่นหน้าอก เรอเปรี้ยว แล้วตามด้วยการอาเจียนออกมาเมื่อกรดในกระเพาะไหลย้อนขึ้นมาสร้างความระคายเคือง หรือในกรณีที่เป็นแผลในกระเพาะอาหาร การทำงานของการย่อยจะรบกวนทำให้กินแล้วท้องอืดและอาเจียนได้ง่าย

ความผิดปกติของการบีบตัวของกระเพาะอาหาร

ภาวะที่กระเพาะอาหารบีบตัวช้ากว่าปกติ ทำให้อาหารค้างอยู่นานและตีกลับขึ้นมา หรือปัญหาจากกล้ามเนื้อหูรูดส่วนต่อระหว่างหลอดอาหารกับกระเพาะอาหารปิดไม่สนิท ทำให้ทุกครั้งที่กินอาหารเข้าไป อาหารจึงไหลย้อนกลับขึ้นมาได้ง่าย

ความเครียดและจิตใจ: อีกหนึ่งตัวการเงียบที่ทำให้กินแล้วอาเจียน

หลายคนคาดไม่ถึงว่าสมองกับลำไส้ของเราเชื่อมโยงกันอย่างแนบแน่น เวลาที่เราเครียด วิตกกังวล หรือเผชิญกับภาวะกดดันทางจิตใจ ฮอร์โมนในร่างกายจะแปรปรวน ส่งผลให้ระบบย่อยอาหารปั่นป่วนตามไปด้วย บางคนกินอะไรไม่ลง พอกินเข้าไปก็รู้สึกคลื่นไส้และอาเจียนออกมาทันที นอกจากนี้ยังต้องระวังเรื่องพฤติกรรมการกินที่ผิดปกติจากความเครียดสะสมด้วยครับ

สัญญาณอันตรายแบบไหน ที่แปลว่าปล่อยไว้ไม่ได้ต้องรีบหาหมอ

การอาเจียนเรื้อรังไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะนอกจากจะทำให้ร่างกายขาดสารอาหารและน้ำแล้ว ยังอาจเป็นสัญญาณของโรคร้ายแรงได้ หากคุณมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ควรไปพบแพทย์โดยด่วนครับ

• อาเจียนออกมาเป็นเลือดสด หรือมีสีคล้ายกากกาแฟ
• น้ำหนักลดฮวบฮาบโดยไม่ทราบสาเหตุ
• ปวดท้องรุนแรงและท้องอืดแข็งตลอดเวลา
• มีอาการกลืนอาหารลำบาก หรือรู้สึกเหมือนมีก้อนติดอยู่ในคอ
• อ่อนเพลียมาก หน้ามืด เป็นลมจากการขาดน้ำ

การดูแลตัวเองเบื้องต้นและการเตรียมตัวก่อนมาพบแพทย์

ระหว่างที่ยังหาสาเหตุที่แน่ชัด การปรับพฤติกรรมการกินเล็กๆ น้อยๆ ช่วยบรรเทาอาการได้ เช่น การแบ่งมื้ออาหารให้เล็กลงแต่กินบ่อยขึ้น หลีกเลี่ยงอาหารมันจัดเผ็ดจัด เลี่ยงการนอนราบทันทีหลังกินอาหารอย่างน้อย 2-3 ชั่วโมง และจิบน้ำเกลือแร่ทีละน้อยเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ

เมื่อมาพบแพทย์ หมอจะทำการซักประวัติอย่างละเอียด อาจต้องมีการตรวจเลือด เอกซเรย์ หรือส่องกล้องทางเดินอาหารเพิ่มเติม เพื่อมองหาต้นตอที่แท้จริงและรักษาให้ตรงจุดครับ อาการกินแล้วอาเจียนออกจะไม่ใช่เรื่องที่ต้องทนทรมานอีกต่อไป หากเรารู้เท่าทันและรีบจัดการตั้งแต่เนิ่นๆ