กินแล้วอาเจียนออกทุกที: สัญญาณเตือนจากร่างกายที่หมออยากให้คุณรู้

อาการกินแล้วอาเจียนออก เกิดจากอะไรได้บ้าง?

เวลาที่มีคนไข้มาปรึกษาหมอด้วยอาการกินอะไรเข้าไปแล้วก็อาเจียนออกหมด ไม่ว่าจะเป็นอาหารมื้อหลักหรือแม้แต่น้ำเปล่า หม่อมักจะชวนคุยถึงลักษณะและช่วงเวลาที่เกิดอาการก่อนเป็นอันดับแรก เพราะการอาเจียนหลังกินข้าวไม่ได้แปลว่าเป็นอาหารเป็นพิษเสมอไป

บางคนอาจจะเพิ่งเริ่มมีอาการหลังจากรับประทานอาหารที่ไม่สะอาด หรือบางคนก็เป็นเรื้อรังมานานจนน้ำหนักลด ร่างกายอ่อนเพลีย ซึ่งกลไกการอาเจียนของร่างกายเราถูกควบคุมโดยสมองส่วนที่รับสัญญาณจากกระเพาะอาหาร ลำไส้ หรือแม้แต่ระบบประสาทส่วนกลาง เมื่อมีสิ่งผิดปกติเกิดขึ้น สมองจึงสั่งให้กล้ามเนื้อหน้าท้องและกระเพาะบีตัวขับของเสียออกทันที

สาเหตุที่พบบ่อยตั้งแต่โรคกระเพาะยันปัญหาความเครียด

เพื่อให้เข้าใจง่ายขึ้น หมอขอแบ่งสาเหตุหลักๆ ที่ทำให้กินแล้วอาออกเป็นกลุ่ม เพื่อให้ลองสังเกตตัวเองเบื้องต้นได้ดังนี้

• โรคระบบทางเดินอาหารอักเสบ: ไม่ว่าจะเป็นกระเพาะอาหารอักเสบ กรดไหลย้อนรุนแรง หรืออาหารเป็นพิษ ซึ่งมักจะมีอาการปวดท้อง คลื่นไส้ ร่วมด้วย
• การเคลื่อนตัวของทางเดินอาหารผิดปกติ: เช่น กระเพาะอาหารบีบตัวช้าลง อาหารค้างอยู่ในกระเพาะนานกว่าปกติ ทำให้จุกแน่นและอาเจียนออกมาเป็นอาหารเก่าที่ยังไม่ย่อย
• ผลข้างเคียงจากยา: ยาบางชนิด เช่น ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs หรือยาปฏิชีวนะบางตัว ระคายเคืองกระเพาะจนทำให้กินแล้วอาเจียน
• ความเครียดและไมเกรน: สมองและลำไส้เชื่อมต่อกันอย่างแนบแน่น คนที่มีความเครียดสูงหรือเป็นไมเกรนบ่อยๆ มักจะมีอาการคลื่นไส้อาเจียนร่วมด้วยเสมอ
• ความผิดปกติของการกิน (Eating Disorders): ในกลุ่มวัยรุ่นหรือคนหนุ่มสาว อาการอาเจียนหลังกินอาจเกิดจากพฤติกรรมความกังวลเรื่องน้ำหนักตัว ซึ่งต้องดูแลอย่างใกล้ชิดทั้งทางกายและจิตใจ

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่ออาเจียนออกหมดท้อง

ช่วงที่ยังมีอาการอาเจียนถี่ๆ สิ่งที่น่าห่วงที่สุดไม่ใช่ตัวอาการอาเจียน แต่คือภาวะขาดน้ำและเกลือแร่ หมอแนะนำแนวทางดูแลตัวเองเบื้องต้นดังนี้

การจิบเกลือแร่ชดเชยน้ำในร่างกาย

อย่าดื่มน้ำพรวดเดียวหมดแก้วเด็ดขาด เพราะจะไปกระตุ้นให้กระเพาะบีตัวและอาเจียนซ้ำ ให้ใช้วิธีจิบน้ำเกลือแร่ (ORS) ทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง เพื่อให้ร่างกายค่อยๆ ดูดซึมน้ำกลับเข้าไป

การเลือกอาหารอ่อนย่อยง่าย

เมื่อเริ่มหยุดอาเจียนได้บ้างแล้ว ให้เริ่มจากอาหารเหลวหรืออาหารอ่อนมากๆ เช่น ข้าวต้มปั่นซดน้ำซุปใส โจ๊กเนื้อเนียน หลีกเลี่ยงอาหารมัน อาหารรสจัด หรือนมวัวชั่วคราว เพราะย่อยยากและอาจทำให้คลื่นไส้กลับมาอีก

อาการแบบไหนที่ปล่อยไว้ไม่ได้ ต้องรีบมาหาหมอทันที?

บางครั้งอาการอาเจียนอาจเป็นสัญญาณของโรคที่อันตราย หากคุณมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ไม่ควรปล่อยไว้เด็ดขาด ต้องมาพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่ชัดเจน:

• อาเจียนติดต่อกันนานเกิน 24 ชั่วโมงจนดื่มน้ำหรือกินอะไรไม่ได้เลย
• มีเลือดปนมากับน้ำที่อาเจียน หรืออาเจียนออกมามีสีดำคล้ายกากกาแฟ
• ปวดท้องรุนแรงมากร่วมด้วย
• มีไข้สูง หรือมีอาการซึม มึนงง อ่อนเพลียอย่างเห็นได้ชัด
• น้ำหนักลดฮวบฮาบโดยไม่ทราบสาเหตุ

การกินแล้วอาเจียนออกบ่อยๆ ไม่ใช่เรื่องปกติที่ควรอดทน หากปรับพฤติกรรมการกินและดูแลตัวเองเบื้องต้นแล้ว อาการไม่ดีขึ้นใน 1-2 วัน ควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยและรับการรักษาที่ตรงจุดนะครับ