เตือนภัยมื้ออร่อย: รู้จักและรับมือกับภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดจากอาหารปนเปื้อน

หลายคนอาจจะคิดว่าอาการท้องเสีย ท้องร่วง หรืออาหารเป็นพิษ เป็นเรื่องธรรมดาที่กินยา, เกลือแร่ แล้วเดี๋ยวก็หายได้เอง แต่ในความเป็นจริงแล้ว มีผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยเลยที่ชะล่าใจปล่อยให้อาการเหล่านี้ลุกลาม จนกลายเป็นเรื่องใหญ่โตถึงขั้นเข้ามานอนรักษาตัวในโรงพยาบาลด้วยภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดจากอาหารปนเปื้อน ซึ่งถือเป็นภาวะวิกฤตที่อันตรายถึงชีวิตหากรักษาไม่ทันเวลา

จากอาหารจานโปรด กลายเป็นจุดเริ่มต้นของเชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายได้อย่างไร

เวลาที่เรากินอาหารที่ไม่สะอาด มีการปนเปื้อนของเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส หรือสารพิษเข้าไป ร่างกายจะมีกลไกการขับออกด้วยอาการคลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย หรือมีไข้ แต่ในกรณีที่เชื้อโรคนั้นมีความรุนแรงสูง หรือระบบภูมิคุ้มกันของผู้ป่วยในช่วงนั้นไม่ค่อยดี เชื้อโรคหรือสารพิษเหล่านี้จะไม่จบอยู่แค่ในทางเดินอาหาร แต่มันจะทะลุผนังลำไส้เข้าสู่กระแสเลือดโดยตรง

เมื่อเชื้อโรคเข้าสู่กระแสเลือดแล้ว เม็ดเลือดขาวและระบบภูมิคุ้มกันจะพยายามต่อสู้กับเชื้อโรคอย่างเต็มที่ จนเกิดเป็นกระบวนการอักเสบขนานใหญ่ทั่วร่างกาย ซึ่งส่งผลให้ความดันโลหิตตก เลือดไปเลี้ยงอวัยวะสำคัญไม่พอ และนำไปสู่ภาวะอวัยวะล้มเหลวในที่สุด

สัญญาณเตือนภัยแบบไหนที่บอกว่า อาการท้องเสียธรรมดาเริ่มอันตรายแล้ว

การแยกแยะระหว่างอาหารเป็นพิษทั่วไปกับภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด เป็นสิ่งสำคัญมากที่จะช่วยชีวิตคนไข้ได้ทันท่วงที หากสังเกตพบอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ควรรีบไปพบแพทย์โดยด่วน

• ไข้สูงหนั่นสั่น: มีไข้สูงกว่าปกติ หรือหนาวสั่นอย่างรุนแรง
• ชีพจรเต้นเร็วและหายใจหอบ: รู้สึกใจสั่น หายใจถี่ หรือเหนื่อยหอบกว่าปกติแม้ไม่ได้ทำอะไร
• ความดันโลหิตต่ำ: รู้สึกวิงเวียนศีรษะ หน้ามืด คล้ายจะเป็นลมเวลาลุกขึ้นยืน
• ซึมลง สับสน: เริ่มพูดจาไม่ค่อยรู้เรื่อง อ่อนเพลียมากจนไม่มีแรงลุกขึ้นมา
• ปัสสาวะน้อยลง: รู้สึกว่าไม่ได้เข้าห้องน้ำนานหลายชั่วโมง หรือปัสสาวะมีสีเข้มจัด

กลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังเป็นพิเศษ เชื้อโรคเข้าตัวได้ง่ายกว่าคนอื่น

แม้ว่าใครๆ ก็สามารถป่วยจากอาหารปนเปื้อนได้ แต่มีบางกลุ่มคนที่จะมีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้ง่ายกว่าคนทั่วไป ซึ่งต้องใช้ความระมัดระวังเรื่องความสะอาดของอาหารเป็นสองเท่า

• ผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง เช่น เบาหวาน โรคไต หรือโรคตับ
• เด็กเล็กที่ระบบภูมิคุ้มกันยังพัฒนา ใช้งานได้ไม่เต็มที่
• ผู้ป่วยโรคมะเร็งที่กำลังได้รับยาเคมีบำบัด หรือผู้ที่ทานยากดภูมิคุ้มกัน
• ผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับกรดในกระเพาะอาหารน้อย หรือผู้ที่ผ่าตัดกระเพาะอาหารมา

วิธีรักษาเมื่อเชื้อโรคกระจายไปทั่วร่างกาย

เมื่อผู้ป่วยมาถึงมือแพทย์ด้วยภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดแล้ว แพทย์จำเป็นต้องให้การรักษาในหอผู้ป่วยวิกฤตทันที โดยขั้นตอนหลักๆ จะประกอบด้วยการให้ยาปฏิชีวนะฆ่าเชื้อที่ตรงกับชนิดของเชื้อโรค การให้น้ำเกลือและยาเพื่อกระตุ้นความดันโลหิตให้อยู่ในระดับปกติ รวมถึงการเฝ้าระวังการทำงานของอวัยวะสำคัญ เช่น ไตและตับอย่างใกล้ชิด เพื่อป้องกันความเสียหายถาวร

วิธีป้องกันตัวเองให้ไกลจากความเสี่ยง

การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษาเสมอ การใส่ใจกับสิ่งที่เรากินเข้าไปในชีวิตประจำวัน จึงเป็นเกราะป้องกันที่ดีที่สุด

• ยึดหลักกินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือ ทุกครั้งก่อนทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ
• หลีกเลี่ยงอาหารดิบ อาหารกึ่งสุกกึ่งดิบ หรืออาหารค้างคืนที่มีกลิ่นหรือรสชาติเปลี่ยนไป
• เลือกซื้อวัตถุดิบสดใหม่จากแหล่งที่น่าเชื่อถือ และล้างทำความสะอาดให้เรียบร้อยก่อนนำมาปรุง
• เก็บรักษาอาหารในอุณหภูมิที่เหมาะสม ป้องกันการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย