ภาวะกล้ามเนื้อกระตุกขณะหลับ: ทำไมเราถึงสะดุ้งตื่นเหมือนตกจากที่สูง?

อาการสะดุ้งเฮือกตอนกำลังจะเคลิ้มหลับ มันคืออะไรกันแน่

หลายคนคงเคยมีประสบการณ์เหมือนกัน คือตอนที่กำลังเคลิ้มๆ จะหลับอยู่แล้ว กลับรู้สึกเหมือนมีใครมาผลักตัวเรา หรือรู้สึกเหมือนกำลังก้าวพลาดตกจากที่สูงจนสะดุ้งเฮือกตื่นขึ้นมาทันที อาการนี้ไม่ใช่เรื่องผิดปกติหรือโรคทางสมองที่น่ากังวลแต่อย่างใด ในทางการแพทย์เราเรียกอาการนี้ว่า ภาวะกล้ามเนื้อกระตุกขณะหลับ หรือ Hypnic Jerk ซึ่งเกิดขึ้นได้กับคนทุกวัย ไม่ว่าจะเป็นเด็กหรือผู้ใหญ่ครับ

กลไกเบื้องหลังการสะดุ้งของร่างกาย

อธิบายให้เข้าใจง่ายคือ ในจังหวะที่ร่างกายกำลังเปลี่ยนผ่านจากสภาวะตื่นเข้าสู่สภาวะหลับ ระบบประสาทส่วนกลางจะส่งสัญญาณเตือนผิดพลาดไปยังกล้ามเนื้อในร่างกาย ทำให้เกิดการหดตัวอย่างรวดเร็วและรุนแรงจนเราสะดุ้งตื่นขึ้นมา เหตุผลที่ทำให้เกิดเรื่องนี้มีได้หลายปัจจัย ดังนี้

• ความเครียดสะสมหรือความวิตกกังวลในระหว่างวัน
• การดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนมากเกินไปในช่วงบ่ายหรือเย็น
• ร่างกายพักผ่อนไม่เพียงพอหรือตารางการนอนที่ไม่สม่ำเสมอ
• การออกกำลังกายอย่างหนักในช่วงใกล้เวลานอน

สัญญาณเตือนที่ร่างกายบอกว่าคุณกำลังเหนื่อยเกินไป

ส่วนใหญ่อาการกระตุกนี้มักเกิดขึ้นเมื่อร่างกายเหนื่อยล้าสะสม หรืออยู่ในสภาวะที่ตื่นตัวเกินไป (Overstimulated) เมื่อคุณพยายามจะหลับ สมองส่วนที่คอยควบคุมความตื่นตัวอาจจะยังไม่ยอมดับสวิตช์ลงพร้อมกับสมองส่วนที่คอยสั่งงานกล้ามเนื้อ ทำให้เกิดการส่งสัญญาณตีกันจนเกิดเป็นแรงกระตุกขึ้นมา หากคุณสังเกตว่าตัวเองเป็นบ่อยขึ้น อาจเป็นสัญญาณบ่งบอกว่าคุณควรให้เวลาร่างกายได้ผ่อนคลายก่อนนอนมากขึ้น

วิธีปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อลดอาการกระตุกรบกวนการนอน

หากอาการนี้เกิดขึ้นไม่บ่อยและไม่ได้รบกวนคุณภาพชีวิตมากนัก คุณไม่จำเป็นต้องรักษาด้วยยา แต่สามารถปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตเพื่อช่วยให้การนอนหลับมีประสิทธิภาพมากขึ้นได้ดังนี้

• งดเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน เช่น กาแฟ ชา หรือน้ำอัดลม อย่างน้อย 6 ชั่วโมงก่อนเข้านอน
• สร้างบรรยากาศห้องนอนให้มืด เงียบ และเย็นสบาย เพื่อให้สมองรับรู้ว่าเป็นเวลาพักผ่อน
• ฝึกผ่อนคลายกล้ามเนื้อก่อนนอนด้วยการยืดเหยียดเบาๆ หรือฝึกการหายใจเข้าออกลึกๆ
• รักษาเวลาการเข้านอนให้เป็นเวลาเดิมทุกวัน เพื่อให้ร่างกายปรับนาฬิกาชีวิตให้เข้าที่

เมื่อไหร่ที่อาการกระตุกไม่ใช่แค่เรื่องปกติและควรพบหมอ

ถึงแม้ว่าภาวะนี้จะไม่อันตราย แต่ถ้าอาการกระตุกนั้นเกิดขึ้นรุนแรงจนส่งผลต่อการนอนอย่างหนัก หรือเกิดร่วมกับอาการผิดปกติอื่นๆ เช่น มีอาการขาขยับเองซ้ำๆ ในระหว่างที่หลับลึก หรือมีอาการกัดฟันร่วมด้วยจนปวดกรามบ่อยๆ แนะนำว่าควรเข้ามาปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจเช็กเพิ่มเติม เพราะบางครั้งอาจมีความเกี่ยวเนื่องกับภาวะขาอยู่ไม่สุข หรือความผิดปกติของการนอนหลับประเภทอื่นที่ต้องได้รับคำแนะนำและการรักษาที่เหมาะสมครับ