ลูกมีอาการแพ้โปรตีนในนมวัวหรือเปล่า สังเกตอย่างไรให้แม่นยำ

อาการแพ้โปรตีนในนมวัว เกิดจากอะไรกันแน่

คุณแม่หลายคนมักกังวลใจเมื่อเห็นลูกน้อยมีผื่นขึ้นหรือขับถ่ายผิดปกติ หลายครั้งเราเผลอคิดไปว่าลูกแค่แพ้อากาศหรือท้องเสียธรรมดา แต่อาการแพ้โปรตีนในนมวัวเป็นเรื่องที่ระบบภูมิคุ้มกันของลูกน้อยเข้าใจผิดว่าโปรตีนในนมวัวเป็นสิ่งแปลกปลอมที่ต้องกำจัด จึงเกิดปฏิกิริยาต่อต้านขึ้นมา ซึ่งไม่ใช่เรื่องของการย่อยนมไม่ได้เหมือนในผู้ใหญ่ที่ขาดเอนไซม์แลคเตส แต่เป็นเรื่องของภูมิคุ้มกันโดยตรง

ลูกมีอาการแบบไหนที่เข้าข่ายสงสัยว่าแพ้นม

อาการแสดงของการแพ้นมวัวมีได้หลายรูปแบบและมักเกิดขึ้นกับหลายระบบในร่างกาย โดยสามารถแบ่งสังเกตได้ดังนี้

• ระบบทางเดินอาหาร: ลูกแหวะนมบ่อยมาก ท้องอืด ร้องกวนหลังทานนม ถ่ายเหลวบ่อย หรืออุจจาระมีมูกเลือดปน
• ระบบผิวหนัง: ผื่นแดงตามใบหน้า ข้อพับ หรือเป็นผื่นลมพิษขึ้นตามตัว
• ระบบทางเดินหายใจ: หายใจมีเสียงครืดคราดเหมือนมีเสมหะในคอ ไอเรื้อรัง หรือคัดจมูกน้ำมูกไหลบ่อยโดยไม่มีไข้

ช่วงเวลาที่อาการจะปรากฏชัดเจน

อาการแพ้อาจเกิดขึ้นได้สองช่วงเวลาหลักๆ คือ แบบเฉียบพลัน ซึ่งจะเกิดขึ้นภายในไม่กี่นาทีจนถึง 2 ชั่วโมงหลังได้รับนม เช่น ลมพิษ ปากบวม หรืออาเจียนรุนแรง กับแบบไม่เฉียบพลันที่มักจะค่อยๆ เป็นค่อยๆ ไป เช่น ถ่ายอุจจาระผิดปกติหรือผิวหนังอักเสบเรื้อรัง ซึ่งมักจะเห็นชัดเจนเมื่อลูกได้รับนมวัวต่อเนื่องไปสักระยะหนึ่ง

เมื่อสงสัยว่าลูกแพ้ ต้องเริ่มรับมืออย่างไร

หากคุณแม่พบอาการเหล่านี้ สิ่งที่ควรทำอันดับแรกคือการจดบันทึกว่าลูกทานอะไรไปบ้าง และอาการเกิดขึ้นตอนไหน เพื่อใช้ข้อมูลนี้ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านภูมิแพ้หรือกุมารแพทย์ ไม่ควรหยุดนมวัวหรือเปลี่ยนสูตรนมด้วยตัวเองโดยเด็ดขาด เพราะอาจทำให้ลูกได้รับสารอาหารไม่เพียงพอในช่วงวัยที่กำลังเจริญเติบโต

การปรับเปลี่ยนนมทางเลือกที่เหมาะสม

สำหรับลูกน้อยที่ได้รับการวินิจฉัยแน่ชัดว่าแพ้โปรตีนในนมวัว หมอมักจะแนะนำการเปลี่ยนสูตรนมเป็นนมกลุ่มสูตรพิเศษ เช่น นมสูตรโปรตีนย่อยละเอียด หรือนมสูตรกรดอะมิโน ซึ่งผ่านกระบวนการทำให้โมเลกุลของโปรตีนมีขนาดเล็กจนร่างกายเด็กไม่มองว่าเป็นสิ่งแปลกปลอม การเลือกใช้สูตรใดนั้นขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการและการแนะนำจากแพทย์อย่างใกล้ชิด

จะรู้ได้อย่างไรว่าลูกหายจากอาการแพ้แล้ว

ข่าวดีคือเด็กส่วนใหญ่ที่แพ้นมวัวมักจะค่อยๆ หายได้เองเมื่ออายุมากขึ้น ส่วนใหญ่มักหายในช่วงอายุ 1 ถึง 3 ปี แต่การจะกลับไปเริ่มทานนมวัวปกติได้หรือไม่ ต้องอาศัยการทดสอบภายใต้การดูแลของแพทย์ที่โรงพยาบาล เพื่อประเมินความพร้อมของร่างกายลูกน้อยก่อนเสมอ ไม่ควรนำนมวัวมาลองให้ลูกทานเองที่บ้านเพราะอาจเกิดอาการแพ้รุนแรงขึ้นได้