อาการคลื่นไส้ อาเจียน และท้องเสียรุนแรง ดูแลตัวเองอย่างไรไม่ให้ช็อก

ช่วงนี้หลายคนอาจเคยเจอประสบการณ์ตื่นมากลางดึกแล้วรู้สึกพะอืดพะอม มวนท้อง อยากจะอาเจียน แถมยังมีอาการถ่ายท้องตามมาแบบไม่ทันตั้งตัว อาการแบบนี้มักทำให้ร่างกายอ่อนเพลียอย่างรวดเร็วเนื่องจากสูญเสียน้ำและเกลือแร่ในปริมาณมาก หลายคนตกใจจนทำอะไรไม่ถูก ไม่รู้ว่าจะเริ่มต้นรักษาตัวเองอย่างไรดีก่อนไปพบแพทย์

ทำไมจู่ๆ ถึงคลื่นไส้ อาเจียน และท้องเสียรุนแรงพร้อมกัน?

อาการเหล่านี้มักเกิดจากการที่ระบบทางเดินอาหารของเรากำลังเผชิญหน้ากับสิ่งแปลกปลอม เช่น เชื้อโรค ไวรัส หรือแบคทีเรียที่ปนมากับอาหารและน้ำดื่ม รวมถึงสารพิษจากอาหารที่กินเข้าไป ร่างกายจึงพยายามขับของเสียเหล่านี้ออกให้เร็วที่สุดผ่านทางปากและลำไส้ กลไกนี้จึงทำให้เกิดการบีบตัวอย่างรุนแรงจนกลายเป็นอาการอาเจียนและท้องเสียตามมา

วิธีเติมน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสียไปอย่างถูกต้อง

เมื่อมีอาการถ่ายท้องและอาเจียน สิ่งที่อันตรายที่สุดไม่ใช่ตัวโรค แต่คือภาวะขาดน้ำ การดื่มน้ำเปล่าอย่างเดียวในปริมาณมากอาจไม่ช่วยทดแทนเกลือแร่ที่หลุดออกไป วิธีที่ถูกต้องคือการจิบผงเกลือแร่สำหรับผู้ท้องเสีย หรือ ORS ทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง เพื่อให้ร่างกายค่อยๆ ดูดซึมน้ำกลับเข้าไป หลีกเลี่ยงการดื่มรวดเดียวหมดขวดเพราะอาจไปกระตุ้นให้อาเจียนหนักกว่าเดิม

เลือกกินอาหารอย่างไรดีในวันที่ท้องไส้ปั่นป่วน?

ในช่วงที่ยังมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน และท้องเสียรุนแรง กระเพาะและลำไส้จะบอบบางมาก ควรพักระบบย่อยอาหารด้วยการเลือกกินอาหารอ่อนๆ ย่อยง่าย รสชาติจืด และไขมันต่ำ

• ข้าวต้มจืดๆ หรือโจ๊กอุ่นๆ
• เนื้อปลาต้ม หรือเนื้อไก่ฉีกชิ้นเล็กๆ
• กล้วยน้ำว้าสุกช่วยให้อยู่ท้อง
• หลีกเลี่ยงนม เนย อาหารมัน อาหารรสจัด และผักผลไม้สดชั่วคราว

ยาอะไรบ้างที่ช่วยบรรเทาอาการในเบื้องต้น?

การใช้ยาควรเป็นไปตามความจำเป็นและอยู่ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกรหรือแพทย์ โดยทั่วไปอาจมีการใช้ยาแก้อาเจียน ยาลดกรด หรือยาเคลือบกระเพาะเพื่อบรรเทาอาการพะอืดพะอม ส่วนยาหยุดถ่ายนั้นไม่แนะนำให้ซื้อกินเองในทันทีโดยเฉพาะในกรณีที่เกิดจากการติดเชื้อ เพราะร่างกายจำเป็นต้องขับเชื้อโรคเหล่านั้นออกมาก่อน การกินยาหยุดถ่ายอาจทำให้เชื้อโรคค้างอยู่ในลำไส้และอาการแย่ลงกว่าเดิม

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ควรไปโรงพยาบาลทันที?

แม้ว่าอาการคลื่นไส้ อาเจียน และท้องเสียรุนแรงส่วนใหญ่จะดีขึ้นได้เองภายในสองถึงสามวันหากดูแลตัวเองอย่างเหมาะสม แต่มีบางอาการที่ปล่อยไว้ไม่ได้และต้องรีบไปพบแพทย์โดยด่วน

• อาเจียนหรือถ่ายท้องติดต่อกันนานเกิน 24 ชั่วโมงโดยดื่มน้ำอะไรไม่ลงเลย
• มีไข้สูงร่วมด้วย
• ถ่ายอุจจาระมีมูกเลือดปน หรืออุจจาระมีสีดำเข้ม
• มีอาการขาดน้ำรุนแรง เช่น ปากแห้ง ตาโหล เวียนหัวเวลาลุกขึ้นยืน ปัสสาวะมีสีเข้มมากหรือไม่ถ่ายปัสสาวะเลยหลายชั่วโมง
• ปวดท้องรุนแรงมากจนทนไม่ไหว

การสังเกตอาการตัวเองอย่างใกล้ชิดและการดื่มเกลือแร่ทดแทนให้เพียงพอคือหัวใจสำคัญในการก้าวผ่านช่วงเวลาที่ท้องไส้ปั่นป่วนนี้ไปได้อย่างปลอดภัย หากอาการไม่ดีขึ้นควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยหาสาเหตุที่แท้จริงต่อไป