เวลาเดินแล้วได้ยินเสียงกรอบแกรบในข้อเข่า: สัญญาณเตือนที่ข้อเข่ากำลังฟ้องว่าเริ่มสึกหรอ

เวลาขยับขาแล้วมีเสียงดังในเข่า เกิดจากอะไรกันแน่นะ?

หลายคนเวลาลุกขึ้นยืน นั่งยองๆ หรือเดินขึ้นบันได แล้วได้ยินเสียงก๊อบแก๊บ กรอบแกรบ หรือเสียงเหมือนกระดูกเสียดสีกันในข้อเข่า บางครั้งก็มาพร้อมกับความรู้สึกฝืดๆ เหมือนข้อติดขัด จนอดสงสัยไม่ได้ว่านี่คือความเสื่อมตามวัยหรือเป็นสัญญาณเตือนของโรคข้อเข่าเสื่อมกันแน่ ในฐานะหมอที่ตรวจคนไข้ที่มีอาการแบบนี้อยู่ทุกวัน อยากชวนมาทำความเข้าใจกันทีละประเด็นว่าเสียงเหล่านี้บอกอะไรเราบ้าง

เสียงในข้อเข่าแบบไหนที่แค่ลมในข้อ และแบบไหนที่น่าเป็นห่วง?

ก่อนอื่นต้องบอกว่าเสียงในเข่านั้นมีหลายแบบ หากเป็นเสียงดังป๊อกครั้งเดียวเวลาขยับข้อแบบฉับพลัน มักเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของความดันในน้ำหล่อลื่นข้อเข่า ซึ่งทำให้เกิดฟองอากาศเล็กๆ แตกตัว อันนี้มักไม่อันตรายและไม่มีอาการปวดร่วมด้วย แต่ถ้าเป็นเสียงกรอบแกรบในข้อเข่าและการสึกหรอของกระดูกอ่อนที่ดังต่อเนื่องทุกครั้งที่มีการเคลื่อนไหว ร่วมกับอาการเจ็บ ขัด หรือบวม นั่นแปลว่าผิวกระดูกอ่อนเริ่มมีความขรุขระและบางลงแล้วครับ

กลไกเมื่อผิวกระดูกอ่อนเริ่มบางและสึกหรอ

ข้อเข่าของเราเปรียบเสมือนบานพับที่มีเบาะนุ่มๆ สีขาวใสที่เรียกว่ากระดูกอ่อนผิวข้อคอยห่อหุ้มปลายกระดูกทั้งสองฝั่ง เพื่อให้การเคลื่อนไหวเป็นไปอย่างราบ ราบรื่น ไร้แรงเสียดทาน แต่เมื่อเวลาผ่านไป ไม่ว่าจะเป็นจากการใช้งานหนัก น้ำหนักตัวที่มากเกินไป หรืออุบัติเหตุ ผิวกระดูกอ่อนเหล่านี้จะเริ่มเสื่อมสภาพ สูญเสียความยืดหยุ่น และบางลงเรื่อยๆ จนกระทั่งเวลาเราเดิน ผิวของกระดูกที่ไม่มีเบาะรองรับจึงเสียดสีกันโดยตรง ทำให้เกิดเสียงกรอบแกรบขึ้นมาพร้อมกับความรู้สึกเจ็บลึกๆ ในข้อ

เช็กลิสต์อาการเตือนภัยที่ต้องระวังให้ดี

หากคุณเริ่มมีอาการเหล่านี้ร่วมกับการได้ยินเสียงกรอบแกรบ ควรเริ่มสังเกตตัวเองอย่างใกล้ชิด:

• รู้สึกเจ็บแปล๊บหรือปวดตื้อๆ ที่ข้อเข่าเวลาเดินขึ้นลงบันได หรือเวลาลุกจากเก้าอี้
• เข่ามีอาการฝืดตึงในตอนเช้าหลังตื่นนอน ขยับยากอยู่สักพักกว่าจะเดินได้ปกติ
• รู้สึกเหมือนข้อเข่าติดขัด ขยับได้ไม่สุดเหมือนเก่า
• บางครั้งมีอาการบวมร้อนบริเวณข้อเข่าหลังใช้งานหนัก

วิธีดูแลรักษาข้อเข่าเพื่อชะลอการสึกหรอ

เมื่อกระดูกอ่อนเริ่มสึกหรอแล้ว มักจะไม่สามารถกลับมาหนานุ่มเหมือนเดิมได้เองแบบ 100 เปอร์เซ็นต์ แต่เราสามารถชะลอความเสื่อมและลดอาการที่เป็นอยู่ได้ด้วยวิธีเหล่านี้

• ควบคุมน้ำหนักตัว: การลดน้ำหนักลงเพียงเล็กน้อยช่วยลดภาระที่กดทับลงบนข้อเข่าได้อย่างมหาศาล
• บริหารกล้ามเนื้อรอบเข่า: การออกกำลังกายเพื่อเสริมสร้างความแข็งแรงของกล้ามเนื้อต้นขา จะช่วยรับแรงกระแทกแทนข้อเข่าได้ดีขึ้น
• หลีกเลี่ยงท่าทางที่ทำร้ายข้อ: งดการนั่งพับเพียบ นั่งยองๆ ขัดสมาธิ หรือนั่งคุกเข่าเป็นเวลานานๆ
• ปรับเปลี่ยนการเคลื่อนไหว: หลีกเลี่ยงการยกของหนักและการกระแทกกระั้นซ้ำๆ

เมื่อไหร่ควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินอย่างละเอียด?

หากอาการเสียงกรอบแกรบในข้อเข่าเริ่มรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน เดินแล้วเจ็บมากขึ้น หรือมีอาการบวมแดงร่วมด้วย ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้จนข้อเข่าเสื่อมรุนแรง เพราะแพทย์สามารถตรวจวินิจฉัยด้วยการเอกซเรย์หรือตรวจร่างกายเพิ่มเติม เพื่อประเมินความเสียหายของกระดูกอ่อน และวางแผนการรักษาที่เหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นการใช้ยา การทำกายภาพบำบัด หรือการฉีดยาเข้าข้อเข่า เพื่อให้คุณกลับมาเดินได้อย่างสบายใจอีกครั้ง