ทำไมคนเป็นหอบหืด มักจะมีปัญหาภูมิแพ้ผิวหนังและจมูกอักเสบตามมาด้วย

คนไข้ที่มาหาหมอด้วยอาการหอบหืด มักบ่นเรื่องภูมิแพ้จมูกและผิวหนังร่วมด้วยอยู่บ่อยครั้ง

หลายคนที่มาปรึกษาหมอเรื่องหอบหืด มักจะไม่ได้มาแค่เรื่องเดียวครับ บ่อยครั้งที่คนไข้บอกว่านอกจากจะเหนื่อยหอบง่ายแล้ว ยังมีอาการจามน้ำมูกไหลไม่หยุด หรือไม่ก็มีผื่นคันตามตัวเรื้อรัง หมออยากจะบอกว่า อาการเหล่านี้ไม่ได้บังเอิญเกิดขึ้นพร้อมกัน แต่ทั้งหมดนี้คือพี่น้องในตระกูลภูมิแพ้ที่มักจะเดินทางมาด้วยกันเสมอ

กลไกที่ร่างกายไวเกินไป กับการเชื่อมโยงของภูมิแพ้สามโรค

ความสัมพันธ์ระหว่างโรคหอบหืดกับโรคภูมิแพ้ผิวหนังและจมูกอักเสบ เกิดจากกลไกพื้นฐานที่ระบบภูมิคุ้มกันของเราทำงานผิดปกติครับ ร่างกายที่ไวต่อสิ่งกระตุ้นหรือสารก่อภูมิแพ้ในอากาศ จะแสดงปฏิกิริยาผ่านอวัยวะต่างๆ ตั้งแต่ผิวหนัง ทางเดินหายใจส่วนบน ไปจนถึงหลอดลม

• ภูมิแพ้ผิวหนัง (Atopic Dermatitis): มักเป็นด่านแรกที่ปรากฏ มักพบในเด็กเล็กที่มีผิวแห้งและอักเสบง่าย
• ภูมิแพ้จมูก (Allergic Rhinitis): เมื่อโตขึ้นหรือสัมผัสกับฝุ่นละออง สารก่อภูมิแพ้จะเข้าสู่จมูก ทำให้เยื่อบุจมูกบวมอักเสบ
• หอบหืด (Asthma): เมื่อสารก่อภูมิแพ้ลงลึกไปถึงหลอดลม จะทำให้หลอดลมตีบและอักเสบ จนเกิดอาการหายใจไม่อิ่ม

เมื่อภูมิคุ้มกันถูกกระตุ้น อวัยวะทุกส่วนก็รวนไปหมด

เรามักเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า Atopic March หรือการเรียงตัวของภูมิแพ้ ถ้าคนไข้มีพื้นฐานเป็นภูมิแพ้ผิวหนังมาตั้งแต่เด็ก โอกาสที่จะพัฒนาไปสู่โรคภูมิแพ้จมูกและหอบหืดในอนาคตจะสูงขึ้นตามลำดับ เพราะร่างกายสร้างเม็ดเลือดขาวที่ตอบสนองต่อสารก่อภูมิแพ้ในระดับที่สูงกว่าคนทั่วไป เมื่ออวัยวะส่วนหนึ่งอักเสบ ระบบภูมิคุ้มกันที่ตื่นตัวอยู่แล้วก็พร้อมจะส่งผลกระทบไปยังส่วนอื่นๆ ได้ง่ายขึ้นครับ

ดูแลตัวเองอย่างไรเมื่อมีโรคภูมิแพ้หลายอย่างรุมเร้า

การรักษาโรคกลุ่มนี้ หมอไม่แนะนำให้แยกส่วนรักษา แต่ต้องมองภาพรวมของร่างกายทั้งหมด:

• สังเกตสิ่งกระตุ้น: หาสิ่งที่ทำให้เราแพ้ให้เจอ เช่น ฝุ่น ไรฝุ่น ขนสัตว์ หรือความชื้นในอากาศ
• ควบคุมความสะอาด: ลดโอกาสสัมผัสกับสารก่อภูมิแพ้ในบ้าน หมั่นซักเครื่องนอนและลดแหล่งสะสมฝุ่น
• อย่าปล่อยให้ผิวแห้ง: การทาโลชั่นหรือครีมบำรุงที่ไม่มีน้ำหอมช่วยลดการอักเสบของผิวหนัง ซึ่งเป็นปราการป้องกันด่านแรกของร่างกาย
• คุมอาการให้ต่อเนื่อง: ยาพ่นหรือยาแก้แพ้ที่แพทย์สั่งต้องใช้สม่ำเสมอ อย่าหยุดยาเองเพียงเพราะอาการดีขึ้น เพราะการคุมอักเสบในระดับหลอดลมให้คงที่ จะช่วยลดความเสี่ยงที่อาการภูมิแพ้ส่วนอื่นจะกำเริบหนักขึ้น

อย่าปล่อยทิ้งไว้จนกระทบต่อคุณภาพชีวิต

หากเราเข้าใจว่าโรคเหล่านี้เป็นเรื่องเดียวกัน การรักษาก็จะเป็นไปในทิศทางที่ถูกต้องมากขึ้น หมออยากเน้นย้ำว่าการดูแลที่ครอบคลุมจะช่วยลดการใช้ยาที่เกินจำเป็น และทำให้คนไข้มีชีวิตประจำวันที่สดใสขึ้นได้ ไม่ว่าจะเรื่องจมูกที่โล่งขึ้น หรือผิวที่ลดอาการคันรบกวน