เจาะลึกเบื้องหลังห้องเด็กอ่อน: ทำไมโรงพยาบาลต้องเข้มงวดเรื่องมาตรการควบคุมการติดเชื้อในโรงพ

เวลาที่คุณพ่อคุณแม่พาลูกน้อยมานอนรักษาตัวที่โรงพยาบาล สิ่งที่กังวลใจมากที่สุดคงหนีไม่พ้นเรื่องการติดเชื้อซ้ำซ้อนจากคนไข้เตียงข้างๆ หรือจากสิ่งแวดล้อมรอบตัว ในฐานะหมอเด็กที่เดินตรวจหอผู้ป่วยเด็กอยู่ทุกวัน ผมเข้าใจความรู้สึกนี้ดีครับ เพราะเด็กๆ โดยเฉพาะกลุ่มทารกแรกเกิดหรือเด็กเล็ก ยังมีระบบภูมิคุ้มกันที่ยังพัฒนาไม่เต็มที่ ทำให้เชื้อโรคเข้าจู่โจมได้ง่ายกว่าผู้ใหญ่หลายเท่า

นั่นจึงเป็นเหตุผลว่าทำไมโรงพยาบาลทุกแห่งถึงต้องมีระบบป้องกันและจัดการที่เข้มงวดมากๆ เพื่อเปลี่ยนพื้นที่โรงพยาบาลให้กลายเป็นเกราะป้องกันอันอบอุ่นและปลอดภัยที่สุดสำหรับเจ้าตัวเล็ก

ทำไมเด็กเล็กถึงป่วยง่ายเป็นพิเศษเมื่อต้องนอนโรงพยาบาล?

เด็กๆ เปรียบเสมือนผ้าขาว ภูมิคุ้มกันโรคของพวกเขายังไม่เคยรู้จักเชื้อโรคหลากหลายเท่าผู้ใหญ่ เมื่อเด็กหลายคนมารวมกันอยู่ในหอผู้ป่วยเดียวกัน โอกาสที่เชื้อโรคจะลอยอยู่ในอากาศหรือติดอยู่ตามพื้นผิวสัมผัสจึงมีสูงมาก เชื้อไวรัสบางตัวที่ทำให้ผู้ใหญ่อย่างเราแค่คัดจมูกนิดหน่อย แต่อาจทำให้เด็กเล็กตัวน้อยๆ ต้องเหนื่อยหอบจนต้องเข้าห้องไอซียูได้เลยครับ

ด่านแรกที่สำคัญที่สุด: ล้างมืออย่างไรให้ปลอดเชื้อโรคจริงๆ

สิ่งที่เราเน้นย้ำและทำกันเป็นกิจวัตรจนกลายเป็นสัญชาตญาณของบุคลากรทางการแพทย์ทุกคน คือเรื่องความสะอาดของมือ ไม่ว่าจะเป็นคุณหมอ พยาบาล หรือคุณพ่อคุณแม่เอง ก่อนและหลังสัมผัสตัวน้องๆ ทุกครั้งจะต้องล้างมือด้วยเจลแอลกอฮอล์หรือฟอกสบู่ตามขั้นตอนมาตรฐานเสมอ

เชื้อโรคส่วนใหญ่ไม่ได้ลอยมาไกลตามอากาศหรอกครับ แต่มันมักจะเดินทางมากับฝ่ามือของพวกเรานี่แหละ การล้างมือบ่อยๆ จึงเป็นมาตรการควบคุมการติดเชื้อในโรงพยาบาลที่ทรงพลังและต้นทุนต่ำที่สุดแต่ได้ผลดีที่สุด

การจัดโซนและแยกห้อง: กั้นกลางระหว่างความเสี่ยงกับเด็กๆ

ในหอผู้ป่วยเด็ก เราจะไม่มีการเอาเด็กที่เป็นโรคติดเชื้อทางระบบทางเดินหายใจมานอนห้องเดียวกับเด็กที่เพิ่งผ่าตัดหรือเด็กทารกแรกเกิดเด็ดขาด โรงพยาบาลจะมีการแบ่งโซนอย่างชัดเจน เช่น

• ห้องแยกโรคความดันลบ: สำหรับเด็กที่เป็นโรคติดต่อทางอากาศรุนแรง เพื่อไม่ให้เชื้อแพร่กระจายออกมาข้างนอก
• กลุ่มเด็กป่วยโรคทั่วไป: จัดระยะห่างระหว่างเตียงให้เหมาะสม ไม่แออัด
• มุมคัดกรองเฉพาะกิจ: ตรวจเช็กอาการตั้งแต่หน้าประตู เพื่อแยกเด็กมีไข้ ไอ น้ำมูก ออกจากเด็กปกติทันที

สิ่งแวดล้อมรอบตัว: ทำความสะอาดแบบไหนถึงจะเอาอยู่?

ของเล่น หนังสือ หรือราวเตียงที่ลูกน้อยจับต้องในโรงพยาบาล ไม่ได้ถูกทำความสะอาดแค่ใช้น้ำเปล่าเช็ดถูนะครับ แต่เราใช้น้ำยาฆ่าเชื้อโรคที่มีประสิทธิภาพสูงในการเช็ดทำความสะอาดพื้นผิวสัมผัสทุกชิ้นอย่างน้อยวันละหลายๆ รอบ รวมถึงระบบระบายอากาศภายในหอผู้ป่วยเด็กก็ต้องมีการหมุนเวียนและกรองอากาศอย่างดี เพื่อลดปริมาณเชื้อโรคที่แขวนลอยอยู่ในบรรยากาศ

ความร่วมมือจากคุณพ่อคุณแม่: จิ๊กซอว์ชิ้นสุดท้ายที่ขาดไม่ได้

หมอและพยาบาลทำหน้าที่ดูแลความสะอาดในโรงพยาบาลอย่างเต็มที่แล้ว แต่ตัวช่วยที่สำคัญที่สุดคือครอบครัวครับ เวลามาเยี่ยมหรือเฝ้าไข้ อยากขอความร่วมมือให้ช่วยกันล้างมือบ่อยๆ งดพาเด็กป่วยคนอื่นมาเยี่ยมไข้ และปฏิบัติตามกฎระเบียบของหอผู้ป่วยอย่างเคร่งครัด เพราะความปลอดภัยของลูกน้อยไม่ได้มาจากตัวยาที่ดีที่สุดเพียงอย่างเดียว แต่เริ่มต้นจากความร่วมมือของทุกคนในโรงพยาบาลครับ