ความดันสูงที่เป็นมานาน ทำไมหมอต้องให้ตรวจหาสาเหตุอื่นเพิ่ม

ทำไมความดันโลหิตสูงถึงไม่ใช่แค่เรื่องของอายุหรือกรรมพันธุ์

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาในห้องตรวจด้วยความกังวลเพราะวัดความดันที่บ้านแล้วค่าสูงเกินเกณฑ์มาตลอด เมื่อหมอเริ่มซักประวัติและจ่ายยา มักจะมีคำถามตามมาว่าทำไมต้องตรวจเลือด ตรวจปัสสาวะ หรืออัลตราซาวด์เพิ่ม ทั้งที่ก็รู้อยู่แล้วว่าเป็นความดัน จริงๆ แล้วความดันโลหิตสูงส่วนใหญ่มักเกิดจากปัจจัยพื้นฐานที่เรียกว่า Primary Hypertension แต่ในคนไข้บางกลุ่ม หมอจำเป็นต้องทำการตรวจวินิจฉัยแยกโรคความดันโลหิตสูงประเภทอื่น เพื่อดูว่าความดันที่สูงอยู่นี้เกิดจากโรคแฝงที่ซ่อนตัวอยู่หรือไม่

สัญญาณเตือนที่บอกว่าความดันสูงอาจมีสาเหตุซ่อนเร้น

หมอมักจะพิจารณาส่งตรวจเชิงลึกเพื่อหาโรคอื่นมาเกี่ยวข้อง หากคนไข้มีลักษณะดังต่อไปนี้

• ความดันโลหิตสูงตั้งแต่อายุยังน้อย โดยเฉพาะก่อนอายุ 30 ปีที่ไม่มีประวัติครอบครัว
• ใช้ยาคุมความดันไปแล้ว 3 ชนิดแต่ความดันก็ยังไม่ลง หรือที่เรียกว่าภาวะความดันดื้อยา
• ค่าความดันแกว่งตัวผิดปกติ สูงวูบวาบแบบไม่มีสาเหตุชัดเจน
• มีอาการร่วมอื่นๆ ที่ไม่เกี่ยวกับความดันโดยตรง เช่น ใจสั่น เหงื่อออกเยอะผิดปกติ หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรง

โรคอะไรบ้างที่ทำตัวเหมือนความดันโลหิตสูง

การตรวจวินิจฉัยแยกโรคความดันโลหิตสูงประเภทอื่นมีความสำคัญมาก เพราะหากเราพบต้นตอที่แท้จริง คนไข้บางรายอาจไม่ต้องกินยาลดความดันไปตลอดชีวิต สาเหตุที่พบบ่อยได้แก่

• โรคของไต: ไม่ว่าจะเป็นโรคเนื้อไตอักเสบ หรือเส้นเลือดไตตีบ ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อการควบคุมสมดุลน้ำและเกลือแร่ในร่างกาย
• ความผิดปกติของต่อมหมวกไต: ต่อมนี้มีหน้าที่ผลิตฮอร์โมนที่คุมความดัน หากต่อมทำงานผิดปกติหรือมีก้อนเนื้อ จะทำให้ความดันพุ่งสูงอย่างรวดเร็ว
• ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ: คนไข้ที่มีอาการนอนกรนร่วมด้วย มักพบว่าร่างกายเครียดสะสมตอนกลางคืน ทำให้ความดันสูงตามมา
• โรคต่อมไทรอยด์: ทั้งภาวะไทรอยด์เป็นพิษหรือไทรอยด์ต่ำ ต่างก็ส่งผลต่อระบบหลอดเลือดและหัวใจโดยตรง

ขั้นตอนการตรวจวินิจฉัยที่หมออยากให้เข้าใจ

เมื่อต้องแยกโรค หมอจะไม่ได้ให้ยาเพิ่มเพียงอย่างเดียว แต่จะเริ่มกระบวนการค้นหาด้วยวิธีที่เหมาะสมกับคนไข้แต่ละคน

การตรวจเลือดและปัสสาวะมาตรฐาน

เพื่อดูค่าการทำงานของไต ระดับเกลือแร่ในเลือด และระดับน้ำตาล เพื่อคัดกรองโรคเบาหวานหรือโรคไตที่อาจส่งผลกระทบต่อความดัน

การตรวจด้วยคลื่นเสียงสะท้อนหรือรังสีวินิจฉัย

ในบางรายหมอจะสั่งอัลตราซาวด์หลอดเลือดแดงที่ไปเลี้ยงไต เพื่อดูว่ามีการตีบตันหรือไม่ ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ความดันสูงในคนอายุน้อยหรือสูงอายุมาก

การตรวจระดับฮอร์โมนในเลือด

สำหรับคนไข้ที่สงสัยเรื่องความผิดปกติของต่อมหมวกไต การตรวจค่าฮอร์โมนจะช่วยยืนยันได้แม่นยำที่สุดว่าความดันสูงเกิดจากร่างกายผลิตสารบางอย่างออกมามากเกินไปหรือเปล่า

ไม่ต้องกังวลหากต้องตรวจเพิ่ม

การที่หมอชวนตรวจวินิจฉัยแยกโรคความดันโลหิตสูงประเภทอื่น ไม่ได้แปลว่าอาการของคนไข้รุนแรงหรือน่ากลัวเสมอไป แต่เป็นความตั้งใจที่อยากให้การรักษาแม่นยำที่สุด หากเราเจอสาเหตุที่แท้จริง เราก็สามารถจัดการที่ต้นเหตุ ทำให้สุขภาพของคนไข้กลับมาเป็นปกติได้เร็วขึ้นและลดความเสี่ยงต่อโรคแทรกซ้อนในระยะยาวได้จริงครับ