ภาวะหัวใจวายในเด็กและโรคหัวใจพิการแต่กำเนิด: เรื่องที่พ่อแม่ต้องรู้ก่อนสาย

ทำไมหัวใจเจ้าตัวเล็กถึงทำงานหนักเกินไป

เวลาเราพูดถึงโรคหัวใจวาย คนส่วนใหญ่มักจะนึกถึงผู้สูงอายุใช่ไหม แต่ในความเป็นจริงแล้ว ภาวะหัวใจวายในเด็กและโรคหัวใจพิการแต่กำเนิดเป็นเรื่องที่พบได้บ่อยกว่าที่คิด โดยเฉพาะในเด็กเล็กที่ร่างกายยังเติบโตไม่เต็มที่ หัวใจที่ควรจะเต้นอย่างมีความสุขกลับต้องแบกรับภาระหนักเกินกำลัง จนส่งผลกระทบต่อพัฒนาการและคุณภาพชีวิตของลูกน้อยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

สัญญาณเตือนจากร่างกายลูกที่ห้ามมองข้ามเด็ดขาด

เด็กมักจะบอกเราไม่ได้ว่าเขารู้สึกเจ็บหรือเหนื่อยตรงไหน แต่เขาจะแสดงออกมาผ่านพฤติกรรมบางอย่างที่พ่อแม่ต้องคอยสังเกตให้ดี หากลูกมีอาการดังต่อไปนี้ ควรพามาพบแพทย์เพื่อตรวจเช็กอย่างละเอียด:

• กินนมแล้วเหนื่อยหอบ ต้องหยุดพักบ่อยกว่าปกติ
• เหงื่อออกมากผิดปกติเวลาดูดนมหรือร้องไห้ ทั้งที่อากาศไม่ได้ร้อน
• น้ำหนักตัวขึ้นช้า หรือไม่ค่อยยอมกินอาหาร
• ริมฝีปากหรือปลายนิ้วมีสีเขียวคล้ำโดยเฉพาะตอนร้องไห้
• หายใจเร็ว หอบเหนื่อย หรือไอเรื้อรังเหมือนเป็นหวัดแต่ไม่หายสักที

โรคหัวใจพิการแต่กำเนิดคืออะไรและเกี่ยวอะไรกับภาวะหัวใจวาย

โรคหัวใจพิการแต่กำเนิด คือภาวะที่โครงสร้างหัวใจของลูกมีความผิดปกติมาตั้งแต่ก่อนคลอด ไม่ว่าจะเป็นผนังกั้นหัวใจรั่ว ลิ้นหัวใจตีบ หรือหลอดเลือดวางตัวผิดตำแหน่ง ซึ่งความผิดปกติเหล่านี้ทำให้การไหลเวียนเลือดไม่เป็นไปตามปกติ หัวใจจึงต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกายให้เพียงพอ เมื่อหัวใจทำงานเกินกำลังติดต่อกันนานๆ กล้ามเนื้อหัวใจจะเริ่มล้าและไม่สามารถปั๊มเลือดได้ดีเท่าที่ควร จนนำไปสู่ภาวะหัวใจวายในที่สุด

ภาวะหัวใจวายในเด็กมีขั้นตอนการรักษาอย่างไร

เมื่อตรวจพบว่าเด็กมีภาวะหัวใจวาย หมอจะมุ่งเน้นไปที่สองประเด็นหลักคือ การประคับประคองการทำงานของหัวใจด้วยยาเพื่อลดภาระงานของหัวใจ และการแก้ไขที่ต้นเหตุของความพิการนั้นๆ

การรักษาด้วยยาเพื่อช่วยหัวใจลูกน้อย

ยาส่วนใหญ่ที่หมอจะสั่งจ่ายมีจุดประสงค์เพื่อขับปัสสาวะส่วนเกินออกจากร่างกาย เพื่อลดปริมาณน้ำที่หัวใจต้องสูบฉีด รวมถึงยาที่ช่วยปรับแรงบีบตัวของหัวใจให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น พ่อแม่จำเป็นต้องให้ลูกกินยาอย่างเคร่งครัดตามโดสที่หมอกำหนด เพราะในเด็กเล็ก ปริมาณยาเพียงเล็กน้อยก็มีผลอย่างมากต่อการทำงานของระบบหัวใจ

เมื่อไหร่ที่ต้องพึ่งพาการผ่าตัด

หากการใช้ยาไม่สามารถควบคุมอาการได้ หรือความพิการนั้นรุนแรงจนส่งผลต่อการเติบโต การผ่าตัดซ่อมแซมโครงสร้างหัวใจคือทางออกที่ดีที่สุด ในปัจจุบันเทคโนโลยีทางการแพทย์ก้าวหน้าไปมาก หมอสามารถแก้ไขความผิดปกติเหล่านี้ได้ด้วยการผ่าตัดที่ซับซ้อนน้อยลง หรือแม้แต่การใส่สายสวนหัวใจเพื่อปิดรูรั่วโดยไม่ต้องเปิดหน้าอก ซึ่งช่วยให้เด็กฟื้นตัวได้เร็วและกลับไปใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติมากที่สุด

การดูแลลูกรักให้เติบโตอย่างแข็งแรงหลังผ่านการรักษา

หลังจากผ่านช่วงวิกฤตมาได้ พ่อแม่คือหัวใจสำคัญในการติดตามอาการ การพาลูกมาตรวจตามนัดอย่างสม่ำเสมอเป็นเรื่องที่ขาดไม่ได้เลย เพื่อดูว่าหัวใจของลูกทำงานดีขึ้นหรือไม่ และมีการเจริญเติบโตที่สมวัยหรือเปล่า ที่สำคัญคือการสร้างสภาพแวดล้อมที่ส่งเสริมสุขภาพ เช่น อาหารที่มีประโยชน์และครบถ้วน เพื่อให้ร่างกายลูกมีพลังงานเพียงพอสำหรับการฟื้นฟูหัวใจให้กลับมาแข็งแรงอีกครั้ง