อากาศเปลี่ยนทีไร ทำไมความดันโลหิตถึงขึ้นๆ ลงๆ?

ทำไมอากาศหนาวหรือร้อนจัดถึงมีผลกับระดับความดันโลหิต

ช่วงนี้หลายคนอาจสังเกตเห็นว่าเวลาอากาศเปลี่ยนกะทันหัน โดยเฉพาะวันที่อากาศเย็นจัด หรือบางวันก็ร้อนจนอบอ้าว ร่างกายเรามักจะแสดงอาการบางอย่างออกมา คนไข้ที่มาปรึกษาเรื่องความดันโลหิตสูงหลายท่านมักจะบ่นว่า ช่วงอากาศไม่ปกติค่าความดันที่เคยวัดได้สวยๆ มักจะแกว่งไปมา ซึ่งเรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญครับ แต่เป็นกลไกการปรับตัวของร่างกายโดยตรง

กลไกการปรับตัวของหลอดเลือดเมื่ออุณหภูมิภายนอกเปลี่ยนแปลง

เมื่อเราอยู่ในสภาพอากาศที่เย็นจัด หลอดเลือดในร่างกายจะเกิดการหดตัวเพื่อรักษาอุณหภูมิแกนกลางของร่างกายให้คงที่ ผลที่ตามมาคือแรงต้านทานในหลอดเลือดสูงขึ้น หัวใจจึงต้องออกแรงสูบฉีดเลือดมากขึ้น ส่งผลให้ตัวเลขความดันโลหิตพุ่งสูงขึ้นกว่าปกติ ในทางกลับกัน หากอากาศร้อนจัด หลอดเลือดจะขยายตัวเพื่อให้ระบายความร้อนได้ดีขึ้น ซึ่งในบางรายอาจทำให้ความดันลดต่ำลงจนรู้สึกหน้ามืดหรือเพลียแดดได้ง่าย

สัญญาณเตือนที่บอกว่าร่างกายเริ่มรับมือกับการเปลี่ยนแปลงไม่ไหว

เรามักมองข้ามผลกระทบของอากาศและอุณหภูมิที่เปลี่ยนแปลงต่อระดับความดันโลหิต แต่หากท่านเริ่มมีอาการเหล่านี้ ควรหมั่นวัดความดันบ่อยขึ้นในช่วงที่อากาศแปรปรวน:

• อาการปวดมึนศีรษะแบบหาสาเหตุไม่ได้
• รู้สึกเหนื่อยง่ายกว่าปกติเวลาออกแรง
• มีอาการใจสั่น หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ
• รู้สึกหน้ามืด วูบ หรือทรงตัวไม่อยู่เมื่อเปลี่ยนอิริยาบท

วิธีดูแลตัวเองให้ความดันคงที่แม้ในวันที่อากาศแปรปรวน

การปรับพฤติกรรมเพียงเล็กน้อยช่วยให้ร่างกายรับมือกับสภาพอากาศได้ดีขึ้นมากครับ

• รักษาความอบอุ่นให้ร่างกาย: ในวันที่อากาศเย็น ควรใส่เสื้อผ้าให้มิดชิด อย่าปล่อยให้ร่างกายสัมผัสความเย็นจัดโดยไม่มีเครื่องป้องกัน
• จิบน้ำให้เพียงพอ: แม้จะไม่กระหายน้ำ แต่การดื่มน้ำจะช่วยให้ระบบไหลเวียนเลือดทำงานได้ดีขึ้นทั้งในหน้าร้อนและหน้าหนาว
• หมั่นเช็กความดันสม่ำเสมอ: ช่วงที่อากาศเปลี่ยน ควรจดบันทึกค่าความดันไว้ทุกวัน เพื่อดูแนวโน้มว่ายาที่ใช้อยู่ยังคุมความดันได้ดีไหม
• หลีกเลี่ยงการทำกิจกรรมกลางแจ้งที่อุณหภูมิสุดโต่ง: หากเป็นไปได้ควรหลีกเลี่ยงการออกกำลังกายกลางแดดจัดหรือในที่ที่ลมแรงจัดจนเกินไป

เมื่อไหร่ที่ควรกลับมาพบแพทย์เพื่อประเมินอาการใหม่

หากท่านลองปรับพฤติกรรมแล้ว แต่ค่าความดันยังคงดีดตัวสูงขึ้นผิดปกติเป็นเวลานาน หรือมีอาการปวดหัวรุนแรง เจ็บแน่นหน้าอก หรือแขนขาอ่อนแรงกะทันหัน อย่ารอช้าครับ ควรเข้ามาพบแพทย์เพื่อปรับแผนการรักษาหรือปรับยาให้เหมาะสมกับสภาวะร่างกายในช่วงนั้นๆ เพราะการควบคุมความดันให้คงที่อยู่เสมอคือวิธีป้องกันโรคแทรกซ้อนที่สำคัญที่สุด