อากาศเปลี่ยนทีไร ทำไมความดันโลหิตถึงพุ่งสูงขึ้นกว่าปกติ

ทำไมอุณหภูมิที่เปลี่ยนไปถึงส่งผลต่อหลอดเลือดในร่างกาย

หลายคนมักบ่นกับหมอที่ห้องตรวจว่า ช่วงนี้อากาศเปลี่ยนแปลงบ่อย เดี๋ยวร้อนจัด เดี๋ยวก็เย็นลง ทำให้รู้สึกไม่ค่อยสบายตัวและบางครั้งก็รู้สึกปวดมึนศีรษะ ซึ่งเมื่อวัดความดันโลหิตดูก็มักจะพบตัวเลขที่สูงขึ้นกว่าค่าปกติที่เคยควบคุมได้ ผลกระทบของอากาศและอุณหภูมิที่เปลี่ยนแปลงต่อระดับความดันโลหิตไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่มีกลไกทางร่างกายอธิบายได้ชัดเจน

โดยปกติแล้ว ร่างกายจะมีกลไกในการปรับตัวเพื่อรักษาอุณหภูมิภายในให้คงที่ เมื่อเราเจอกับอากาศที่เย็นลง เส้นเลือดที่อยู่ใต้ผิวหนังจะเกิดการหดตัวเพื่อลดการสูญเสียความร้อนจากร่างกาย เมื่อหลอดเลือดหดตัวลง พื้นที่ในการไหลเวียนของเลือดจึงแคบลง ทำให้หัวใจต้องออกแรงบีบตัวมากขึ้นเพื่อส่งเลือดไปเลี้ยงส่วนต่างๆ ส่งผลให้ค่าความดันโลหิตขยับสูงขึ้นตามไปด้วย

ความร้อนจัดกับความเสี่ยงที่คนเป็นโรคความดันต้องระวัง

ในทางกลับกัน ช่วงที่อากาศร้อนจัด ร่างกายจะพยายามระบายความร้อนด้วยการขยายหลอดเลือดและขับเหงื่อออกมา การที่หลอดเลือดขยายตัวอาจทำให้ความดันต่ำลงชั่วคราว แต่ปัญหาที่มักพบคือภาวะขาดน้ำจากเหงื่อที่ออกมากเกินไป ซึ่งส่งผลต่อความเข้มข้นของเลือดและการทำงานของหัวใจ นอกจากนี้ ความร้อนที่สูงเกินไปอาจทำให้ร่างกายเกิดความเครียดสะสม ส่งผลให้ระบบประสาทอัตโนมัติทำงานแปรปรวนและกระตุ้นให้ความดันโลหิตไม่คงที่ได้เช่นกัน

สัญญาณเตือนจากร่างกายที่ต้องหมั่นสังเกตในช่วงอากาศแปรปรวน

ไม่ใช่ทุกคนที่จะรู้สึกถึงความเปลี่ยนแปลงของความดันโลหิตได้ทันที แต่สำหรับผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัวอยู่แล้ว ควรหมั่นสังเกตอาการเหล่านี้ในช่วงที่สภาพอากาศไม่คงที่:

• มีอาการมึนศีรษะ ปวดตื้อๆ ที่ท้ายทอยโดยไม่ทราบสาเหตุ
• รู้สึกเหนื่อยง่ายกว่าปกติแม้จะทำกิจกรรมเพียงเล็กน้อย
• อาการใจสั่นหรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ
• ตาพร่ามัว หรือรู้สึกบ้านหมุน

ปรับตัวอย่างไรให้ความดันนิ่งในช่วงอากาศเปลี่ยน

การรับมือกับผลกระทบของอากาศและอุณหภูมิที่เปลี่ยนแปลงต่อระดับความดันโลหิตทำได้ไม่ยาก หากเราเตรียมตัวให้พร้อม:

• หมั่นจดบันทึกค่าความดัน: ในช่วงสัปดาห์ที่อากาศเปลี่ยนบ่อย ควรเพิ่มความถี่ในการวัดความดันโลหิตที่บ้าน เพื่อดูแนวโน้มของค่าความดัน
• รักษาความอบอุ่นให้ร่างกาย: หากอากาศเย็นจัด ควรดูแลร่างกายให้อบอุ่นอยู่เสมอ โดยเฉพาะการใส่เสื้อผ้าที่มิดชิด
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ: ไม่ว่าจะเป็นอากาศร้อนหรือเย็น การรักษาความชุ่มชื้นในร่างกายมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความหนืดของเลือด
• หลีกเลี่ยงการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิฉับพลัน: เช่น การเดินออกจากห้องแอร์ที่เย็นจัดไปเจออากาศร้อนข้างนอกทันที ควรค่อยๆ ปรับตัวก่อนเพื่อให้หลอดเลือดปรับสภาพได้ทัน

เมื่อไหร่ที่ต้องกลับมาพบแพทย์เพื่อปรับยา

หากพบว่าค่าความดันโลหิตที่วัดได้ที่บ้าน สูงเกินกว่าเป้าหมายที่แพทย์กำหนดติดต่อกันหลายวัน หรือมีอาการผิดปกติร่วมด้วย เช่น เจ็บหน้าอก หายใจไม่อิ่ม หรืออ่อนแรงครึ่งซีก อย่ารอจนถึงวันนัดเดิม ให้ติดต่อสอบถามหรือเข้ามาปรึกษาแพทย์ เพื่อพิจารณาปรับแผนการรักษาหรือปรับขนาดยาให้เหมาะสมกับสภาพร่างกายในช่วงนั้นๆ เพราะการควบคุมความดันให้คงที่ตลอดเวลา คือวิธีป้องกันภาวะแทรกซ้อนรุนแรงอย่างโรคหลอดเลือดสมองและโรคหัวใจได้ดีที่สุด