ปวดหัวไมเกรนพ่วงความเครียด แยกให้ออก ดูแลให้ถูกวิธี

ช่วงที่งานสุมหัวแล้วขมับเริ่มตุบๆ แยกยังไงระหว่างเครียดกับไมเกรน?

หลายคนเวลาเครียดจากงานหรือการใช้ชีวิต มักจะมาบ่นให้ฟังที่ห้องตรวจเสมอว่าทำไมช่วงนี้ปวดหัวบ่อยจัง บางคนปวดร้าวที่ขมับทั้งสองข้างเหมือนมีใครเอาเชือกมารัดแน่นๆ แต่บางคนก็ปวดข้างเดียว ตุบๆ ตามจังหวะชีพจรแถมพาลจะอ้วกเวลาเจอแสงจ้าหรือเสียงดัง

ในทางการแพทย์เรามักจะเจอคนไข้ที่มีอาการคาบเกี่ยวกันระหว่างโรคปวดศีรษะจากความเครียด และโรคไมเกรน ซึ่งจริงๆ แล้วเจ้าสองตัวนี้มีความต่างกันในรายละเอียด แต่บ่อยครั้งที่ความเครียดนี่แหละตัวดี เป็นชนวนสำคัญที่ไปกระตุ้นให้ไมเกรนกำเริบขึ้นมาพร้อมๆ กัน

เช็กอาการแบบนี้เรียกว่า อาการปวดศีรษะไมเกรนจากความเครียด หรือเปล่า?

เวลาที่ร่างกายสะสมความเครียดต่อเนื่อง สมองและหลอดเลือดจะเริ่มตอบสนองผิดปกติ เส้นประสาทบางเส้นถูกกระตุ้นจนเกิดการอักเสบในระดับที่ไม่รุนแรงแต่สร้างความทรมานไม่น้อย ลักษณะอาการมักจะมาเป็นแพ็กคู่ ดังนี้

• ปวดตึงต้นคอไล่ขึ้นมาที่ท้ายทอย: มักเริ่มจากกล้ามเนื้อบ่าและคอที่เกร็งตัวจากการนั่งหน้าจอคอมนานๆ
• ปวดตึงรอบศีรษะเหมือนใส่หมวกแคบ: ความรู้สึกแน่นๆ เหมือนมีอะไรมาบีบรัดหัว
• มีอาการปวดตุบๆ ข้างเดียวร่วมด้วย: พบบ่อยเวลาความเครียดเริ่มสะสมจนกลายเป็นไมเกรน
• คลื่นไส้ อยากอาเจียน: อาการคลาสสิกของไมเกรนที่มักตามมาเมื่ออาการปวดเริ่มพีค
• แพ้แสง แพ้เสียง: ต้องขอตัวไปหลบมุมมืดๆ เงียบๆ ถึงจะพอทุเลา

ทำไมความเครียดถึงกลายเป็นตัวการปลุกปิศาจไมเกรนขึ้นมาได้?

กลไกมันง่ายมากครับ เวลาที่เราเครียด ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนความเครียดออกมา ทำให้หลอดเลือดทั่วร่างกายรวมถึงในสมองเกิดการหดและขยายตัวผิดปกติ นอกจากนี้ กล้ามเนื้อบริเวณบ่า คอ และหนังศีรษะยังเกร็งตัวค้างไว้เป็นเวลานานโดยไม่รู้ตัว แรงตึงนี้เองที่ส่งสัญญาณไปกระตุ้นก้านสมอง ทำให้ระบบรับความรู้สึกเจ็บปวดทำงานไวเกินเหตุ ผลลัพธ์ก็คืออาการปวดหัวจี๊ดๆ ที่เล่นเอาหมดแรงไปทั้งวัน

วิธีตัดวงจรความปวดแบบไม่ต้องพึ่งยาอย่างเดียว

การกินยาแก้ปวดบ่อยๆ เวลาเครียดไม่ใช่ทางออกที่ดีระยะยาว เพราะอาจทำให้เกิดภาวะปวดหัวจากการใช้ยาเกินขนาดได้ ผมมักจะแนะนำคนไข้ให้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมร่วมด้วย ดังนี้ครับ

• บริหารกล้ามเนื้อคลายเครียดระหว่างวัน: ทุกๆ ชั่วโมงควรลุกขึ้นยืดเหยียดคอและบ่า เพื่อคลายกล้ามเนื้อส่วนที่เกร็งตัว
• ประคบอุ่นช่วยได้: ใช้แผ่นประคบร้อนวางบริเวณต้นคอและบ่า เพื่อช่วยให้เลือดไหลเวียนดีขึ้นและลดการเกร็งของกล้ามเนื้อ
• ปรับการหายใจ: เมื่อรู้สึกว่างานเริ่มล้นมือ ให้หยุดหายใจเข้าลึกๆ ช้าๆ นับใน 1 ถึง 4 แล้วค่อยๆ ผ่อนลมหายใจออก เพื่อดึงระบบประสาทให้กลับมาสู่โหมดผ่อนคลาย
• นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ: การอดนอนคือตัวกระตุ้นไมเกรนอันดับต้นๆ ที่ทรงพลังที่สุด

กินยาแก้ปวดอย่างไรให้ปลอดภัยและตรงจุด

ถ้าอาการปวดเริ่มรบกวนการใช้ชีวิต การใช้ยาช่วยบรรเทาเป็นสิ่งจำเป็น แต่ต้องใช้อย่างถูกวิธี หากเป็นอาการปวดตึงทั่วไป ยากลุ่มพาราเซตามอลหรือยาคลายกล้ามเนื้ออาจเพียงพอ แต่ถ้าเป็นไมเกรนที่มีอาการปวดตุบๆ ร่วมด้วย อาจจะต้องใช้ยาเฉพาะทางกลุ่มทริปแทน ซึ่งควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้งก่อนใช้ เพื่อป้องกันผลข้างเคียงและอาการดื้อยา

อาการปวดหัวแบบไหนที่ปล่อยไว้ไม่ได้ต้องรีบมาพบแพทย์

โดยส่วนใหญ่ อาการปวดจากความเครียดและไมเกรนไม่อันตรายถึงชีวิต แต่มีบางสัญญาณเตือนภัยที่เรียกว่า Red Flags ที่หมออยากให้สังเกตให้ดี ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย อย่าเพิ่งคิดว่าเป็นแค่ไมเกรนธรรมดา รีบมาโรงพยาบาลทันทีครับ

• ปวดศีรษะรุนแรงอย่างฉับพลันแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อนในชีวิต
• มีอาการชาที่ใบหน้า แขน หรือขา อ่อนแรงครึ่งซีก
• พูดไม่ชัด ตามองเห็นไม่ชัด หรือมองเห็นภาพซ้อน
• มีไข้สูงร่วมกับคอแข็ง หรือมีอาการชักเกร็ง