เจาะลึก ผลข้างเคียงทั่วไปและอาการไม่พึงประสงค์จากการฉีดวัคซีน ที่ควรรู้ไว้ก่อนฉีด

หลังฉีดวัคซีนแล้วรู้สึกอย่างไร ทำไมร่างกายถึงตอบสนองแบบนั้น

เวลาคนไข้เดินเข้ามาปรึกษาเรื่องฉีดวัคซีน คำถามยอดฮิตที่หมอมักได้ยินบ่อยๆ คือ หลังฉีดแล้วจะเป็นไข้ไหม จะปวดแขนมากหรือเปล่า จริงๆ แล้วการที่ร่างกายเรามีอาการตอบสนองหลังจากได้รับวัคซีน ไม่ใช่เรื่องน่ากังวลจนเกินไปครับ แต่มันคือสัญญาณที่บอกว่าระบบภูมิคุ้มกันของเรากำลังทำงานอย่างแข็งขัน เพื่อจดจำและสร้างเกราะป้องกันต่อเชื้อโรคเหล่านั้น

ช่วง 24-48 ชั่วโมงแรกหลังฉีดวัคซีน: สังเกตอาการอย่างไร

ในช่วงหนึ่งถึงสองวันแรกหลังจากได้รับวัคซีน เป็นเรื่องปกติมากที่ร่างกายอาจแสดงอาการตอบสนองเบื้องต้น เช่น มีไข้ต่ำๆ อ่อนเพลีย ปวดเมื่อยตามตัว หรือมีอาการปวดบวมแดงร้อนบริเวณที่ฉีด อาการเหล่านี้ส่วนใหญ่มักหายได้เองภายใน 2-3 วัน โดยไม่ต้องทำอะไรเป็นพิเศษ เพียงแค่เน้นการพักผ่อนให้เพียงพอและดื่มน้ำสะอาดให้มากขึ้นก็ช่วยได้มากแล้ว

วิธีประคบเย็น-ประคบร้อน ลดอาการปวดตึงอย่างถูกวิธี

สำหรับอาการปวดบริเวณที่ฉีด หากรู้สึกว่ามันตึงหรือบวมจนน่ารำคาญ หมอแนะนำให้ใช้การประคบเย็นในช่วง 24 ชั่วโมงแรกหลังฉีด เพื่อช่วยให้หลอดเลือดหดตัวและลดอาการบวมได้ดี แต่ถ้าผ่านไปเกิน 24 ชั่วโมงแล้วอาการปวดหรือตึงยังไม่หายไป การประคบอุ่นจะช่วยให้เลือดไหลเวียนดีขึ้นและกล้ามเนื้อบริเวณนั้นผ่อนคลายลงครับ

กินยาแก้ปวดพาราเซตามอลอย่างไรให้ปลอดภัย

ถ้ามีไข้หรือรู้สึกปวดจนรบกวนการใช้ชีวิต การใช้ยาพาราเซตามอลถือเป็นทางเลือกมาตรฐานที่ปลอดภัยที่สุดครับ แต่ต้องระวังเรื่องปริมาณ โดยให้ทานตามน้ำหนักตัวหรือคำแนะนำข้างฉลากอย่างเคร่งครัด ที่สำคัญคือไม่ควรทานยาเผื่อไว้ก่อนที่จะมีอาการ เพราะอาจทำให้ตับทำงานหนักเกินความจำเป็นโดยใช่เหตุ

ข้อควรระวังในการใช้ยาทาบรรเทาอาการปวดตึง

หลายคนชอบถามหมอว่าใช้ยาทาแก้ปวดกลุ่มสเตียรอยด์หรือกลุ่มแก้ปวดแบบร้อนทาบริเวณที่ฉีดได้ไหม คำตอบคือควรหลีกเลี่ยงการทายาที่มีฤทธิ์ร้อนจัดหรือนวดแรงๆ บริเวณจุดที่ฉีดวัคซีนโดยตรง เพราะผิวหนังบริเวณนั้นอาจเกิดการระคายเคืองหรืออักเสบเพิ่มขึ้นได้ ให้เน้นการประคบเย็นเบาๆ จะปลอดภัยต่อเนื้อเยื่อมากกว่า

อาการแบบไหนหลังฉีดวัคซีน ที่ต้องรีบไปพบแพทย์ทันที

แม้ผลข้างเคียงทั่วไปและอาการไม่พึงประสงค์จากการฉีดวัคซีนส่วนใหญ่จะไม่อันตราย แต่ก็มีอาการบางอย่างที่เป็นสัญญาณเตือนว่าร่างกายอาจเกิดปฏิกิริยาที่รุนแรงกว่าปกติ หากพบอาการดังต่อไปนี้ให้รีบไปพบแพทย์ทันที:

• มีไข้สูงเกิน 39 องศาเซลเซียสและไข้ไม่ลดลงหลังทานยา
• มีผื่นคันขึ้นตามตัวอย่างรวดเร็ว ปากบวม ตาบวม หรือหายใจติดขัด
• อาการปวดบวมบริเวณที่ฉีดขยายวงกว้างขึ้นมากหรือมีหนอง
• อ่อนแรงอย่างรุนแรง กล้ามเนื้อใบหน้าเบี้ยว หรือพูดจาสับสนผิดปกติ
• เจ็บหน้าอกหรือใจสั่นรุนแรงต่อเนื่อง

การเข้าใจกลไกของร่างกายจะช่วยให้เราเผชิญกับการฉีดวัคซีนได้อย่างสบายใจขึ้น หากใครมีโรคประจำตัวหรือกังวลเรื่องอาการแพ้วัคซีน หมอแนะนำให้ปรึกษาประวัติสุขภาพกับเจ้าหน้าที่ก่อนรับวัคซีนทุกครั้งครับ