อาหารเป็นพิษจากการรับประทานอาหารปนเปื้อน: รู้ทันอาการและวิธีดูแลตัวเองเมื่อท้องเสีย

ตื่นมาท้องเสีย อาหารมื้อไหนที่เป็นตัวการกันแน่?

หลายคนคงเคยมีประสบการณ์ตื่นขึ้นมากลางดึกแล้วต้องวิ่งเข้าห้องน้ำกะทันหัน พร้อมอาการปวดบิดมวนท้อง พาลให้อนนึกไปถึงส้มตำปูปลาร้าหรืออาหารทะเลริมทางที่เพิ่งกินไปเมื่อวาน อาการแบบนี้แหละที่เรียกว่า อาหารเป็นพิษจากการรับประทานอาหารปนเปื้อน ซึ่งเกิดจากการที่เราเผลอกินเชื้อโรค ทั้งแบคทีเรีย ไวรัส หรือสารพิษที่ปนเปื้อนมากับอาหารและน้ำดื่มเข้าสู่ร่างกาย

เมื่อท้องไส้ปั่นป่วน ร่างกายกำลังส่งสัญญาณเตือนอะไร?

เวลาที่เชื้อโรคเข้าสู่ระบบทางเดินอาหาร ระบบภูมิคุ้มกันของเราจะพยายามขับสิ่งแปลกปลอมเหล่านี้ออก อาการอาหารเป็นพิษ จึงมักแสดงออกอย่างรวดเร็วภายในไม่กี่ชั่วโมงหลังมื้อเจ้าปัญหา โดยอาการหลักๆ ที่พบได้บ่อยมีดังนี้

• คลื่นไส้ อาเจียน: เป็นด่านแรกที่ร่างกายพยายามขับพิษออกทางปาก
• ปวดเกร็งช่องท้อง: เกิดจากการหดตัวของลำไส้เพื่อพยายามขับของเสีย
• ท้องเสีย ถ่ายเหลวเป็นน้ำ: อาจถ่ายบ่อยหลายครั้งต่อวัน
• มีไข้ต่ำๆ และอ่อนเพลีย: เกิดจากการอักเสบและการสูญเสียน้ำในร่างกาย

ช่วงกู้ชีพลำไส้: วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นที่บ้าน

ถ้าอาการไม่รุนแรงมาก เราสามารถรักษาประคับประคองตามอาการเพื่อให้ร่างกายฟื้นตัวได้เร็วขึ้น โดยมีแนวทางปฏิบัติง่ายๆ ดังนี้

• จิบเกลือแร่ ORS ทีละน้อยแต่วัน: เพื่อชดเชยน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสียไปจากการอาเจียนและท้องเสีย ห้ามดื่มน้ำเปล่าอย่างเดียวในปริมาณมากเพราะอาจทำให้เกลือแร่ในเลือดต่ำลง
• กินอาหารอ่อนย่อยง่าย: เช่น ข้าวต้มปลา โจ๊ก หรือซุปใส หลีกเลี่ยงอาหารรสจัด นมวัว และอาหารไขมันสูงชั่วคราว
• งดกินยาหยุดถ่ายเรื้อรัง: การปล่อยให้ร่างกายขับถ่ายเชื้อโรคออกมามีความจำเป็น ยกเว้นแพทย์จะเป็นผู้สั่งจ่ายยาฆ่าเชื้อหรือยาปรับการทำงานของลำไส้ให้

สัญญาณอันตรายแบบไหนที่ควรไปหาหมอทันที?

แม้ส่วนใหญ่อาหารเป็นพิษจะหายได้เองภายใน 2-3 วัน แต่มีบางกรณีที่เชื้อโรครุนแรงจนอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต หากพบอาการเหล่านี้ควรรีบไปโรงพยาบาลโดยด่วน

• ถ่ายอุจจาระมีมูกเลือดปน: บ่งบอกถึงการติดเชื้อแบคทีเรียที่รุนแรง
• อาเจียนหรือท้องเสียรุนแรงจนดื่มน้ำไม่ไหว: เสี่ยงต่อภาวะขาดน้ำอย่างรุนแรง
• มีไข้สูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียสร่วมด้วย: แสดงว่ามีการติดเชื้อในกระแสเลือด
• ปวดท้องรุนแรงมากจนทนไม่ไหว: อาจไม่ใช่แค่อาหารเป็นพิษ แต่อาจเป็นไส้ติ่งอักเสบหรือลำไส้ทะลุ

เกราะป้องกันในมื้อถัดไปเพื่อความปลอดภัยของลำไส้

การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษาเสมอ การเลือกกินอาหารที่ปรุงสุกใหม่ๆ ใช้ช้อนกลาง ล้างมือก่อนรับประทานอาหารทุกครั้ง และหลีกเลี่ยงอาหารค้างคืนที่เก็บรักษาไม่ถูกวิธี จะช่วยลดความเสี่ยงในการรับเชื้อโรคเข้าสู่ร่างกาย ทำให้เราไม่ต้องมานั่งทรมานกับอาการปวดท้องและท้องเสียอีก