ยีน BRCA1 และ BRCA2 กับมะเร็งเต้านมและมะเร็งรังไข่: เรื่องใกล้ตัวที่ควรรู้

ทำความรู้จักยีนคู่บุญที่กลายเป็นคู่กรรม

หลายคนอาจเคยได้ยินชื่อยีน BRCA1 และ BRCA2 ผ่านหูมาบ้าง โดยเฉพาะหลังจากที่มีข่าวคนดังระดับโลกตัดสินใจผ่าตัดเต้านมออกเพื่อป้องกันมะเร็ง จริงๆ แล้วยีนกลุ่มนี้ไม่ใช่สิ่งแปลกปลอมครับ แต่เป็นยีนที่ทุกคนมีติดตัวมาตั้งแต่เกิด ทำหน้าที่เป็นเหมือนตำรวจคอยตรวจตราและซ่อมแซมความผิดปกติของดีเอ็นเอในเซลล์ เพื่อไม่ให้ร่างกายพัฒนาไปเป็นมะเร็ง

ปัญหาเกิดขึ้นเมื่อยีนเหล่านี้เกิดการกลายพันธุ์หรือทำงานผิดปกติ เหมือนตำรวจที่เคยเฝ้าบ้านดันหลับยาม ทำให้เซลล์ในร่างกายเกิดการแบ่งตัวผิดปกติจนกลายเป็นก้อนมะเร็งในที่สุด ซึ่งมักจะเล็งเป้าไปที่เต้านมและรังไข่เป็นหลัก

สัญญาณเตือนจากประวัติครอบครัว

เราจะรู้ได้อย่างไรว่าเรามีความเสี่ยง? ส่วนใหญ่มักดูจากประวัติสุขภาพของคนในครอบครัวเป็นสำคัญ โดยเฉพาะถ้ามีญาติสายตรง เช่น แม่ พี่สาว หรือน้องสาว ที่ป่วยด้วยโรคเหล่านี้

• เป็นมะเร็งเต้านมตั้งแต่อายุน้อย เช่น ก่อนอายุ 45-50 ปี
• คนในครอบครัวเป็นมะเร็งเต้านมทั้งสองข้าง หรือเป็นทั้งมะเร็งเต้านมและมะเร็งรังไข่
• มีผู้ชายในครอบครัวเป็นมะเร็งเต้านม
• มีญาติหลายคนในตระกูลป่วยด้วยมะเร็งเต้านมหรือรังไข่หลายรุ่น

การตรวจยีนคืออะไรและจำเป็นไหม

ปัจจุบันการตรวจหาการกลายพันธุ์ของยีน BRCA1 และ BRCA2 สามารถทำได้ผ่านการตรวจเลือดเพียงครั้งเดียว เพื่อดูว่ารหัสพันธุกรรมของเรามีความผิดปกติซ่อนอยู่หรือไม่ การตรวจนี้ไม่ได้ทำสำหรับทุกคนครับ หมอมักแนะนำสำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงสูงจากประวัติครอบครัวเท่านั้น

หากผลออกมาเป็นบวก ไม่ได้หมายความว่าจะต้องเป็นมะเร็ง 100% แต่เป็นเพียงการบอกว่าเรามีความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไปมาก ทำให้เราสามารถวางแผนรับมือล่วงหน้าได้ เช่น การตรวจคัดกรองถี่ขึ้น หรือการปรึกษาแพทย์เรื่องทางเลือกในการป้องกัน

เมื่อตรวจพบความเสี่ยงสูง หมอวางแผนดูแลอย่างไร

หากพบว่ามียีนกลายพันธุ์ ไม่ต้องตกใจจนทำอะไรไม่ถูกครับ ปัจจุบันมีแนวทางการดูแลที่ชัดเจนเพื่อให้เราใช้ชีวิตได้อย่างปลอดภัย

• การเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด: ตรวจร่างกายและทำแมมโมแกรมรวมถึงเอ็มอาร์ไอ (MRI) เต้านมให้บ่อยขึ้น เพื่อให้เจอโรคตั้งแต่ระยะเริ่มต้นที่รักษาได้ง่าย
• การใช้ยาเพื่อป้องกัน: ในบางรายแพทย์อาจพิจารณาใช้ยาบางชนิดเพื่อลดโอกาสการเกิดมะเร็ง
• ทางเลือกการผ่าตัดป้องกัน: นี่คือทางเลือกสุดท้ายสำหรับผู้ที่ประเมินความเสี่ยงแล้วพบว่ามีโอกาสสูงมาก ซึ่งเป็นการผ่าตัดเต้านมหรือรังไข่ออกเพื่อตัดวงจรการเกิดมะเร็งตั้งแต่อยู่ในระยะที่ยังไม่มีเซลล์ผิดปกติ

ดูแลสุขภาพให้ห่างไกลมะเร็ง

ไม่ว่าผลตรวจยีนจะเป็นอย่างไร พื้นฐานการดูแลตัวเองยังคงสำคัญที่สุด การออกกำลังกายสม่ำเสมอ กินอาหารที่มีประโยชน์ ลดการดื่มแอลกอฮอล์ และคอยสังเกตความผิดปกติของร่างกายตนเองอยู่เสมอคือเกราะป้องกันที่ดีที่สุด มะเร็งรังไข่และมะเร็งเต้านมหากพบในระยะแรกมีโอกาสหายสูงมากครับ