โรค NEC หรือภาวะลำไส้อักเสบเน่าตายในทารกแรกเกิด เรื่องใหญ่ที่คุณพ่อคุณแม่ต้องรู้

ช่วงเวลาที่ลูกน้อยลืมตาดูโลกคือช่วงเวลาที่เต็มไปด้วยความสุขของคนเป็นพ่อเป็นแม่ แต่สำหรับเด็กบางคนที่คลอดก่อนกำหนดหรือมีน้ำหนักตัวน้อยมากๆ เส้นทางเริ่มต้นชีวิตอาจไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบเสมอไป หนึ่งในภาวะแทรกซ้อนที่หมอในห้องเด็กอ่อนกังวลใจและเฝ้าระวังกันอยู่ตลอดเวลาคือภาวะลำไส้อักเสบเน่าตาย ซึ่งเป็นเรื่องที่ฟังดูน่ากลัวและรุนแรง แต่ถ้าเราทำความเข้าใจและรู้เท่าทันสัญญาณเตือนตั้งแต่เนิ่นๆ ก็จะช่วยให้ลูกได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที

ภาวะลำไส้อักเสบเน่าตายในทารกแรกเกิด คืออะไรและเกิดขึ้นได้อย่างไร?

ในทางการแพทย์ เรามักจะเรียกโรคนี้สั้นๆ ว่า NEC ซึ่งย่อมาจาก Necrotizing Enterocolitis พูดให้เข้าใจง่ายที่สุดคือ มันคือภาวะที่เนื้อเยื่อของลำไส้เด็กเกิดการอักเสบอย่างรุนแรงจนถึงขั้นเนื้อเยื่อตาย สาเหตุหลักมักเกิดจากระบบทางเดินอาหารของทารกยังเจริญเติบโตไม่เต็มที่ โดยเฉพาะในเด็กคลอดก่อนกำหนดมากๆ เลือดที่ควรจะไปเลี้ยงลำไส้อาจไหลเวียนได้ไม่ดีพอ ประกอบกับเมื่อเริ่มให้นม ลำไส้ที่ยังอ่อนแอไม่สามารถย่อยและรับมือได้ แบคทีเรียในลำไส้จึงเข้ามาซ้ำเติมจนเกิดการอักเสบลุกลามอย่างรวดเร็ว

ลูกน้อยกลุ่มไหนเสี่ยงเป็นพิเศษที่ต้องระวังเป็นพิเศษ?

ไม่ใช่ทารกทุกคนที่จะเสี่ยงกับโรคนี้ครับ ปัจจัยหลักที่ทำให้เกิดความเสี่ยงสูง ได้แก่:

• ทารกคลอดก่อนกำหนด: ยิ่งคลอดเร็วนมากเท่าไหร่ ความพร้อมของลำไส้ยิ่งน้อยลงเท่านั้น
• น้ำหนักตัวน้อยมาก: เด็กที่มีน้ำหนักแรกเกิดน้อยกว่า 1,500 กรัมมีความเสี่ยงสูง
• ภาวะขาดออกซิเจน: เด็กที่เคยมีภาวะขาดเลือดหรือออกซิเจนไปเลี้ยงอวัยวะต่างๆ ในช่วงคลอด
• การให้นมผสมเร็วเกินไป: ในเด็กกลุ่มเสี่ยง การให้นมแม่ช่วยลดความเสี่ยงนี้ได้มาก เพราะนมแม่มีภูมิคุ้มกันที่ช่วยปกป้องลำไส้

สังเกตอาการอย่างไรว่าลูกเริ่มมีปัญหาที่ลำไส้?

อาการของโรคนี้มักจะไม่ได้เกิดขึ้นทันที แต่จะค่อยๆ แสดงออกมาหลังจากเด็กเริ่มกินนมไปแล้วสักระยะ คุณพ่อคุณแม่และพยาบาลต้องคอยสังเกตสัญญาณเตือนเหล่านี้ให้ดี:

• ท้องอืดมาก ท้องป่องขึ้นอย่างเห็นได้ชัด และผนังหน้าท้องตึง
• เมื่อใช้มือสัมผัสเบาๆ ที่ท้องลูก จะร้องกวนเพราะความเจ็บปวด
• มีอาการแหวะนมบ่อย หรืออาเจียนออกมาเป็นน้ำสีเขียวหรือสีเหลืองปน
• ถ่ายอุจจาระมีมูกเลือดปน หรือรูปแบบการขับถ่ายเปลี่ยนไปจากเดิม
• ซึมลง หายใจผิดปกติ หรืออุณหภูมิร่างกายไม่คงที่

วิธีรักษาเมื่อคุณหมอยืนยันว่าลูกเป็นโรคนี้

เมื่อตรวจพบว่าทารกมีภาวะลำไส้อักเสบเน่าตาย ทีมแพทย์จะต้องให้การดูแลอย่างใกล้ชิดในหออภิบาลทารกแรกเกิดวิกฤต (NICU) โดยแนวทางหลักประกอบด้วยการหยุดให้นมทางปากทันทีเพื่อให้ลำไส้ได้พักผ่อนอย่างเต็มที่ การให้สารน้ำและสารอาหารผ่านทางหลอดเลือดดำแทน รวมถึงการให้ยาปฏิชีวนะเพื่อฆ่าเชื้อแบคทีเรีย ในรายที่มีอาการรุนแรงมากจนลำไส้ทะลุ ทีมแพทย์ศัลยกรรมจำเป็นต้องผ่าตัดเพื่อตัดส่วนที่ตายออก

การป้องกันและการดูแลระยะยาวเพื่อให้ลูกปลอดภัย

แม้จะเป็นโรคที่น่ากลัว แต่เราสามารถลดความเสี่ยงได้โดยการสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ให้มากที่สุด เพราะนมแม่คเกราะป้องกันชั้นดีที่ช่วยพัฒนาผนังลำไส้ของทารกให้แข็งแรง สำหรับทารกที่คลอดก่อนกำหนด แพทย์จะค่อยๆ เพิ่มปริมาณนมทีละน้อยอย่างระมัดระวัง เพื่อไม่ให้ลำไส้ทำงานหนักเกินไป หากคุณพ่อคุณแม่มีความกังวลใจเรื่องการขับถ่ายหรืออาการท้องอืดของลูกน้อย ปรึกษาแพทย์ประจำตัวได้เสมอครับเพราะความใส่ใจในทุกรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ คือหัวใจสำคัญในการปกป้องลูกรักให้เติบโตอย่างแข็งแรง