ภาวะถุงน้ำใต้ข้อเข่าอักเสบ: ก้อนด้านหลังเข่าแบบนี้อันตรายไหม?

ช่วงนี้มีคนไข้หลายคนเดินเข้ามาหาที่ห้องตรวจแล้วบอกว่า อยู่ดีๆ ก็คลำเจอก้อนนิ่มๆ ที่ข้อพับเข่าด้านหลัง เวลาเหยียดขาหรือพับเข่าแล้วรู้สึกตึงๆ บางคนตกใจนึกว่าเป็นเนื้องอกร้ายแรง แต่พอตรวจดูจริงๆ แล้ว ส่วนใหญ่เจอว่าเป็นภาวะที่เรียกว่าถุงน้ำใต้ข้อเข่าอักเสบ หรือที่ในทางการแพทย์เราเรียกกันติดปากว่าเบเกอร์ซีสต์

ฟังชื่อแล้วอาจจะดูน่ากลัว แต่จริงๆ แล้วมันคือถุงน้ำที่อยู่ด้านหลังเข่าซึ่งพองโตขึ้นมา วันนี้ผมเลยอยากชวนทุกคนมาทำความรู้จักกับเจ้าก้อนนี้กันแบบเข้าใจง่าย ว่ามันเกิดขึ้นได้อย่างไร อันตรายแค่ไหน และเราควรดูแลตัวเองอย่างไรดีครับ

เจ้าก้อนนิ่มๆ หลังเข่านี้คืออะไรและเกิดขึ้นได้อย่างไร?

ตามธรรมชาติแล้ว ร่างกายของเราจะมีถุงน้ำเล็กๆ อยู่บริเวณข้อเข่า ทำหน้าที่เหมือนเบาะรองหรือสารหล่อลื่น เพื่อลดการเสียดสีเวลาที่เราขยับเข่า แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่มีน้ำในข้อเข่ามากผิดปกติ เช่น จากข้อเข่าเสื่อม ข้ออักเสบ หรือเคยได้รับบาดเจ็บที่หมอนรองกระดูกข้อเข่า น้ำส่วนเกินเหล่านั้นจะไหลทะลักมาสะสมรวมกันที่ถุงน้ำด้านหลังเข่า

พอมันสะสมมากขึ้นเรื่อยๆ ถุงน้ำนี้ก็จะโป่งพองออกจนกลายเป็นก้อนนูนที่เราคลำเจอได้ที่ข้อพับเข่า บางคนก้อนอาจจะมีขนาดเล็กเท่าลูกปัด แต่บางคนอาจจะใหญ่เท่าลูกปิงปองเลยทีเดียวครับ

สังเกตตัวเองอย่างไรว่ากำลังเจอกับภาวะนี้อยู่?

อาการเด่นชัดที่สุดคือการคลำเจอก้อนบริเวณข้อพับเข่าด้านหลัง โดยเฉพาะเวลาที่เรายืนเหยียดขาตรงจะรู้สึกก้อนตึงชัดเจน แต่พอนั่งงอเข่า ก้อนนั้นอาจจะยุบลงไปได้บ้าง นอกจากนี้ยังมีอาการอื่นๆ ที่มักจะมาคู่กัน ได้แก่

• รู้สึกตึงและแน่นบริเวณข้อพับเข่า ขยับเข่าได้ไม่สุดเหมือนเก่า
• ปวดหน่วงๆ ลามไปที่น่อง โดยเฉพาะเวลาเดินเยอะๆ หรือต้องยืนนาน
• เข่าบวมร่วมด้วยในบางรายที่มีปัญหาข้อเข่าอักเสบเรื้อรัง

แต่มีจุดสังเกตสำคัญข้อหนึ่งคือ ถ้าวันดีคืนดีถุงน้ำเกิดแตกขึ้นมา น้ำข้างในจะไหลลงไปที่น่อง ทำให้เกิดอาการปวดน่องฉับพลัน น่องบวม แดง ร้อน ซึ่งอาการแบบนี้มักทำให้คนไข้เข้าใจผิดคิดว่าเป็นโรคหลอดเลือดดำอุดตัน ดังนั้นการมาพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยให้แน่ชัดจึงเป็นเรื่องที่จำเป็นมากครับ

วิธีดูแลรักษาเมื่อรู้ว่าเป็นถุงน้ำใต้ข้อเข่า

แนวทางการรักษาจะขึ้นอยู่กับขนาดของถุงน้ำและอาการรบกวนในชีวิตประจำวัน หากก้อนมีขนาดเล็กและไม่ได้สร้างความเจ็บปวดอะไรมาก หมอส่วนใหญ่จะแนะนำให้สังเกตอาการและดูแลตัวเองเบื้องต้น แต่ถ้ามีอาการปวดหรือตึงมาก แนวทางรักษาจะมีตั้งแต่:

• การพักการใช้งานและประคบเย็น ช่วยลดการอักเสบและอาการบวมในช่วงที่มีอาการกำเริบ
• การกินยาลดการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ เพื่อบรรเทาอาการปวดและลดบวมตามคำแนะนำของแพทย์
• การเจาะดูดน้ำและฉีดยาสเตียรอยด์เข้าข้อ วิธีนี้ช่วยลดการอักเสบและยุบก้อนได้เร็ว แต่ต้องทำโดยแพทย์เพื่อความปลอดภัย
• การรักษาที่ต้นเหตุ ซึ่งสำคัญที่สุด เช่น การรักษาโรคข้อเข่าเสื่อมหรือซ่อมแซมหมอนรองกระดูก เพื่อไม่ให้น้ำในข้อผลิตออกมามากจนดันให้ถุงน้ำกลับมาพองอีก

อาการแบบไหนที่ควรมาพบแพทย์ทันที?

แม้ว่าภาวะนี้ส่วนใหญ่จะไม่เป็นอันตรายถึงชีวิต แต่ถ้าหากมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ไม่ควรปล่อยไว้เด็ดขาดครับ

• ปวดเข่าและน่องอย่างรุนแรงแบบเฉียบพลัน
• น่องบวมแดงและอุ่นร้อนขึ้นมาอย่างเห็นได้ชัด
• มีไข้ร่วมกับอาการบวมตึงที่ข้อเข่า
• ไม่สามารถลงน้ำหนักที่ขาข้างนั้นได้เลย

สุดท้ายนี้ หากใครกำลังคลำเจอก้อนแปลกๆ ที่ข้อพับเข่า ไม่ต้องตื่นตระหนกจนเกินไปนะครับ ลองสังเกตอาการเบื้องต้นแล้วมาปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยให้แน่ชัด เพราะการรู้สาเหตุที่แท้จริงจะช่วยให้เราจัดการกับอาการปวดตึงนี้ได้อย่างตรงจุดและกลับไปใช้ชีวิตได้ตามปกติครับ