ทำไมคนเป็นเบาหวานถึงเสี่ยงภาวะหยุดหายใจขณะหลับมากกว่าคนทั่วไป?

นอนกรนไม่ใช่เรื่องเล่นๆ สำหรับคนเป็นเบาหวาน

หลายครั้งที่ผมตรวจคนไข้เบาหวานในคลินิก มักจะได้ยินคำบ่นเรื่องความอ่อนเพลียระหว่างวัน ตื่นมาแล้วไม่สดชื่น หรือมีอาการง่วงนอนบ่อยทั้งที่นอนไปหลายชั่วโมง หลายคนเข้าใจว่าเป็นเพราะฤทธิ์ของยารักษาโรคเบาหวานหรือเป็นเรื่องของอายุที่มากขึ้น แต่ความจริงแล้วมีอีกหนึ่งตัวแปรที่ซ่อนอยู่และอันตรายกว่าที่คิด นั่นคือ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับในผู้ป่วยเบาหวาน ซึ่งเป็นภาวะที่ทางเดินหายใจตีบแคบชั่วคราวขณะนอนหลับ ทำให้ระดับออกซิเจนในเลือดลดต่ำลงเป็นระยะตลอดคืน

ความสัมพันธ์ระหว่างน้ำตาลในเลือดกับจังหวะการหายใจที่สะดุด

เมื่อน้ำตาลในเลือดสูง ร่างกายจะเกิดภาวะอักเสบเรื้อรัง ซึ่งส่งผลกระทบต่อระบบประสาทที่ควบคุมการหายใจ นอกจากนี้ ผู้ป่วยเบาหวานมักจะมีภาวะดื้ออินซูลิน ซึ่งเกี่ยวข้องกับการสะสมของไขมันในบริเวณลำคอ ไขมันเหล่านี้จะไปเบียดช่องทางเดินหายใจให้แคบลง เมื่อผนังคอหย่อนตัวลงในขณะหลับ จึงเกิดอาการกรนเสียงดังและหยุดหายใจในที่สุด

เช็กสัญญาณเตือนที่บอกว่าเรากำลังหยุดหายใจตอนนอน

หากคนรอบข้างทักว่าเรามีอาการเหล่านี้ ควรเริ่มระวังตัวไว้ได้เลย

• กรนเสียงดังผิดปกติและมีอาการเหมือนสำลักน้ำลายในคอขณะนอน
• ตื่นมาแล้วปากแห้ง คอแห้ง หรือปวดหัวตุบๆ ในตอนเช้า
• ง่วงนอนมากจนคุมสติไม่อยู่ในตอนกลางวัน หรือหลับคาเก้าอี้บ่อยๆ
• ปัสสาวะตอนกลางคืนบ่อยผิดปกติ ซึ่งเกิดจากร่างกายหลั่งฮอร์โมนบางชนิดออกมาเมื่อออกซิเจนในเลือดต่ำ

ทำไมต้องรีบแก้ ก่อนเบาหวานจะคุมไม่อยู่

ภาวะนี้ไม่ได้ทำให้แค่เหนื่อยเพลีย แต่การที่ออกซิเจนในเลือดต่ำซ้ำๆ ตลอดทั้งคืน จะกระตุ้นให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนความเครียดออกมา ซึ่งฮอร์โมนเหล่านี้แหละที่จะไปต้านฤทธิ์อินซูลิน ทำให้น้ำตาลในเลือดดีดตัวสูงขึ้นในตอนเช้า แม้จะคุมอาหารและกินยาตรงเวลาแล้วก็ตาม นอกจากนี้ยังเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดสมองอย่างรุนแรง

ปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์เพื่อการนอนที่มีคุณภาพ

การจัดการกับภาวะหยุดหายใจขณะหลับในผู้ป่วยเบาหวานไม่ได้มีแค่การใช้เครื่องช่วยหายใจเพียงอย่างเดียว แต่เริ่มต้นได้ที่การดูแลตัวเอง

• คุมระดับน้ำตาลให้คงที่ ซึ่งจะช่วยลดภาวะอักเสบในร่างกายและลดบวมบริเวณทางเดินหายใจ
• ลดน้ำหนักอย่างจริงจัง แม้ลดลงได้เพียง 5-10 เปอร์เซ็นต์ ก็ช่วยให้ช่องทางเดินหายใจขยายตัวขึ้นได้มาก
• หลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์ก่อนนอน เพราะฤทธิ์แอลกอฮอล์จะทำให้กล้ามเนื้อคอคลายตัวมากเกินไปจนทางเดินหายใจปิดสนิท
• เปลี่ยนท่านอนจากนอนหงายเป็นตะแคง เพื่อลดการกดทับของลิ้นและกล้ามเนื้อคอ

เมื่อไหร่ที่ต้องเข้ามาคุยกับหมอเรื่องการนอน?

หากคุณดูแลเรื่องน้ำตาลอย่างดีแล้ว แต่ตัวเลขยังแกว่ง หรือยังมีอาการเพลียเรื้อรังไม่หาย การทำ Sleep Test หรือการตรวจการนอนหลับเป็นทางเลือกที่หมออยากแนะนำ เพื่อดูว่ามีการหยุดหายใจในระดับไหน และจำเป็นต้องใช้อุปกรณ์ช่วยหายใจแรงดันบวกเพื่อประคองให้ทางเดินหายใจเปิดโล่งตลอดคืนหรือไม่ การนอนหลับที่ดีจะช่วยให้การรักษาเบาหวานของคุณเห็นผลลัพธ์ที่ชัดเจนขึ้นอย่างน่าตกใจ