ทำไมคนเป็นเบาหวานถึงเสี่ยงนอนกรนหยุดหายใจ และอันตรายกว่าที่คิด

ช่วงตรวจสุขภาพประจำปี หมอสังเกตว่าคนไข้โรคเบาหวานหลายคนมักบ่นเรื่องนอนไม่เต็มอิ่ม ตื่นมาแล้วเพลียระหว่างวัน หรือไม่ก็มีคนทักว่านอนกรนดังสนั่นแล้วเงียบไปช่วงสัปดาห์ละหลายๆ ครั้ง อาการแบบนี้ไม่ใช่เรื่องปกติของการนอนกรนทั่วไป แต่เป็นสัญญาณเตือนของภาวะหยุดหายใจขณะหลับที่มักมาคู่กับโรคเบาหวานแบบแพ็คคู่ และยิ่งทำให้การควบคุมน้ำตาลในเลือดกลายเป็นเรื่องยากขึ้นไปอีก

ภาวะหยุดหายใจขณะหลับคืออะไร และทำไมถึงมาเจอกับคนเป็นเบาหวานบ่อยๆ

โรคนี้เกิดจากการที่กล้ามเนื้อบริเวณลำคอหย่อนตัวลงระหว่างที่เราหลับ ทำให้ทางเดินหายใจส่วนบนตีบแคบหรือปิดกั้นชั่วคราว อากาศเข้าไม่ได้ สมองจึงต้องปลุกเราให้สะดุ้งตื่นขึ้นมาหายใจแต่อาจไม่รู้ตัว เหตุการณ์แบบนี้เกิดขึ้นซ้ำๆ คืนละเป็นร้อยครั้ง

สำหรับคนที่เป็นเบาหวาน ภาวะนี้ยิ่งเกิดขึ้นได้ง่ายขึ้นจากปัจจัยร่วมหลายอย่าง เช่น น้ำหนักตัวที่เกินเกณฑ์ ภาวะดื้ออินซูลิน หรือเส้นประสาทที่ควบคุมกล้ามเนื้อทางเดินหายใจเริ่มเสื่อมลงจากระดับน้ำตาลในเลือดที่สูงสะสมเป็นเวลานาน

วงจรอุบาทว์: น้ำตาลแกว่งเพราะนอนแย่ และนอนแย่เพราะน้ำตาลแกว่ง

เวลาที่เราหยุดหายใจ ร่างกายจะตื่นตัวและหลั่งฮอร์โมนความเครียดออกมา ซึ่งฮอร์โมนตัวนี้มีฤทธิ์ต้านอินซูลินโดยตรง ผลลัพธ์คือ ตื่นเช้ามาน้ำตาลในเลือดจะพุ่งสูงปรี๊ดทั้งๆ ที่ยังไม่ได้กินอะไรเลย

ในทางกลับกัน ระดับน้ำตาลที่ควบคุมได้ไม่ดีก็ไปทำลายระบบประสาทอัตโนมัติ ทำให้กล้ามเนื้อทางเดินหายใจยิ่งหย่อนตัวลงไปอีก กลายเป็นวงจรอุบาทว์ที่แก้ไม่หาย ถ้าไม่จัดการที่ต้นตอทั้งสองเรื่องพร้อมกัน

เช็คลิสต์อาการเตือนแบบนี้แปลว่าทางเดินหายใจเริ่มมีปัญหาแล้ว

• ตื่นนอนแล้วรู้สึกไม่สดชื่น ปวดหัวตุบๆ บริเวณขมับช่วงเช้า
• ง่วงนอนมากผิดปกติในเวลากลางวัน จนเผลอหลับระหว่างประชุมหรือขับรถ
• ตื่นกลางคันเพราะรู้สึกเหมือนสำลักน้ำลาย หายใจไม่ออก
• คู่รักหรือคนนอนข้างๆ ทักว่านอนกรนเสียงดังสลับกับเงียบหายไปนานหลายวินาที

ตรวจวินิจฉัยและแนวทางดูแลรักษาเพื่อให้กลับมานอนหลับเต็มตื่น

ถ้าหมอสงสัยว่าคนไข้มีภาวะนี้ร่วมด้วย จะแนะนำให้ทำการตรวจการนอนหลับ เพื่อดูความรุนแรงของการหยุดหายใจและระดับออกซิเจนในเลือดขณะหลับ

แนวทางหลักในการรักษาคือการใช้เครื่องอัดอากาศแรงดันบวก ขณะนอนหลับ เพื่อค้ำจุนทางเดินหายใจไม่ให้ยุบตัวลงมา ซึ่งช่วยให้หลับลึกได้สนิทขึ้น ตื่นมาไม่เพลีย และที่สำคัญคือน้ำตาลในเลือดจะลดระดับลงมาอยู่ในเกณฑ์ที่คุมได้ง่ายขึ้นอย่างเห็นได้ชัด นอกจากนี้ การลดน้ำหนักและการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอก็เป็นหัวใจสำคัญที่จะช่วยให้ทางเดินหายใจเปิดกว้างและห่างไกลจากภาวะแทรกซ้อนของเบาหวานได้ระยะยาว