ทำไมคนเป็นเบาหวานถึงเสี่ยงภาวะหยุดหายใจขณะหลับมากกว่าคนอื่น

ทำไมคนเป็นเบาหวานถึงนอนกรนและหยุดหายใจบ่อยขึ้น

หลายครั้งที่ผมตรวจคนไข้เบาหวาน มักจะมีคำถามว่าทำไมพักผ่อนเยอะแต่ยังรู้สึกเพลียเหมือนนอนไม่พอ หรือทำไมคนรอบข้างชอบบ่นว่านอนกรนเสียงดังและเหมือนหยุดหายใจไปช่วงหนึ่ง ความจริงแล้วสองโรคนี้มีความสัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิดเหมือนเป็นเพื่อนสนิทที่คอยซ้ำเติมอาการของกันและกัน ภาวะหยุดหายใจขณะหลับในผู้ป่วยเบาหวานไม่ใช่แค่เรื่องของการกรน แต่เป็นเรื่องของการที่ร่างกายขาดออกซิเจนเป็นช่วงๆ ในขณะที่คุณกำลังหลับ ส่งผลให้ระดับน้ำตาลในเลือดคุมได้ยากขึ้นกว่าเดิม

กลไกที่ทำให้เบาหวานกับภาวะหยุดหายใจขณะหลับเป็นเรื่องเดียวกัน

เมื่อเรานอนหลับ แล้วกล้ามเนื้อบริเวณลำคอหย่อนคล้อยจนไปปิดกั้นทางเดินหายใจ จะเกิดภาวะที่ออกซิเจนในเลือดลดต่ำลงชั่วคราว ร่างกายจะตอบสนองด้วยการหลั่งฮอร์โมนความเครียดออกมา เพื่อปลุกให้เราตื่นขึ้นมาหายใจโดยไม่รู้ตัว ผลกระทบที่ตามมาคือ:

• ร่างกายเกิดภาวะดื้ออินซูลินเพิ่มขึ้น ส่งผลให้ระดับน้ำตาลในเลือดพุ่งสูงขึ้นตอนเช้า
• หัวใจและหลอดเลือดต้องทำงานหนักขึ้นจากความดันโลหิตที่แกว่งตัว
• การอักเสบในร่างกายเพิ่มสูงขึ้น ทำให้คุมเบาหวานยากขึ้นไปอีก

สัญญาณเตือนที่บอกว่าคุณกำลังเสี่ยงหยุดหายใจขณะหลับ

ลองสังเกตตัวเองหรือถามคนข้างๆ ดูว่ามีอาการเหล่านี้หรือไม่ เพราะถ้ามีครบทุกข้อ โอกาสที่จะเป็นภาวะหยุดหายใจขณะหลับมีสูงมาก:

• นอนกรนเสียงดังมากจนคนข้างๆ รำคาญ
• มีช่วงที่เงียบไปเหมือนหยุดหายใจ แล้วสะดุ้งตื่นขึ้นมาเฮือกเหมือนขาดอากาศ
• ตื่นมาตอนเช้าแล้วรู้สึกไม่สดชื่น ปวดหัว มึนงงเหมือนคนอดนอน
• ง่วงนอนมากในตอนกลางวัน แม้ว่าจะเข้านอนตามเวลาปกติ
• ควบคุมระดับน้ำตาลสะสม (HbA1c) ได้ยาก ทั้งที่กินยาและคุมอาหารอย่างดีแล้ว

วิธีจัดการและดูแลตัวเองให้ห่างไกลภาวะนี้

ข่าวดีคือเราสามารถปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตเพื่อลดความเสี่ยงเหล่านี้ได้ และเมื่อภาวะหยุดหายใจขณะหลับดีขึ้น การคุมเบาหวานก็จะง่ายขึ้นตามไปด้วย:

• คุมน้ำหนักให้เหมาะสม: น้ำหนักตัวที่ลดลงแม้เพียงเล็กน้อย ช่วยลดการสะสมของไขมันบริเวณลำคอ ทำให้ทางเดินหายใจเปิดกว้างขึ้น
• ปรับท่านอน: เลี่ยงการนอนหงาย ลองปรับมานอนตะแคงจะช่วยลดการตกลงมาของลิ้นที่ไปขวางทางเดินหายใจ
• ปรึกษาหมอเรื่องเครื่องอัดอากาศ: หากอาการรุนแรง การใช้เครื่องช่วยหายใจแรงดันบวก (CPAP) จะช่วยให้คุณได้รับออกซิเจนเพียงพอตลอดคืน
• ตรวจติดตามอย่างต่อเนื่อง: หากพบความผิดปกติ อย่ารอจนถึงวันนัด ให้รีบปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านการนอนหลับเพื่อประเมินความรุนแรง

การเข้าใจความเชื่อมโยงของเบาหวานและภาวะหยุดหายใจขณะหลับ คือก้าวแรกของการรักษาที่ยั่งยืน การนอนหลับที่มีคุณภาพจะช่วยให้ร่างกายของคุณฟื้นฟูและจัดการกับระดับน้ำตาลได้ดีขึ้นอย่างที่คุณคาดไม่ถึง