มากกว่าแค่เรื่องของร่างกาย: การรับมือกับผลกระทบทางจิตใจเมื่อต้องเผชิญกับโรคมะเร็ง

เมื่อรู้ว่าป่วยเป็นมะเร็ง ใจคนเราจะรู้สึกอย่างไรบ้าง

การได้รับวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็ง ไม่ใช่แค่เรื่องของเซลล์ที่ผิดปกติในร่างกาย แต่มันคือจุดเปลี่ยนครั้งใหญ่ที่กระทบกระเทือนความรู้สึกนึกคิดอย่างรุนแรง หลายคนบอกกับหมอว่ารู้สึกเหมือนโลกพังทลายลงในวินาทีที่ได้ยินชื่อโรค ความวิตกกังวล ความกลัวต่อความตาย หรือแม้แต่ความรู้สึกแปลกแยกจากคนรอบข้าง เป็นสิ่งที่หมอพบเจอได้บ่อยพอๆ กับตัวโรคเอง ผลกระทบทางจิตสังคมและการดูแลสุขภาพจิตผู้ป่วยมะเร็ง จึงเป็นจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญที่ไม่ควรถูกมองข้ามในการรักษา

ความเปราะบางทางอารมณ์ที่คนไข้มักต้องเจอ

ช่วงเวลาที่เริ่มกระบวนการรักษา ผู้ป่วยมักเผชิญกับภาวะอารมณ์ที่ขึ้นลงอย่างหนักหน่วง ซึ่งไม่ใช่เรื่องแปลกหรือความอ่อนแอแต่อย่างใด

• ความเครียดและความวิตกกังวล: กังวลเรื่องผลการรักษา กังวลเรื่องค่าใช้จ่าย หรือกังวลว่าตัวเองจะกลายเป็นภาระของคนในครอบครัว
• ภาวะซึมเศร้า: การต้องปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตหรือการสูญเสียบทบาทในครอบครัวไปชั่วคราว อาจทำให้ผู้ป่วยรู้สึกไร้ค่าและโดดเดี่ยว
• ความรู้สึกสูญเสียการควบคุม: การต้องปฏิบัติตามตารางรักษาที่เคร่งครัดทำให้รู้สึกว่าตนเองไม่มีอำนาจเหนือร่างกายและชีวิตของตัวเองอีกต่อไป

ผลกระทบต่อความสัมพันธ์และชีวิตในสังคม

โรคมะเร็งไม่ได้เป็นแค่เรื่องของคนไข้ แต่หมายรวมถึงคนรอบข้างด้วย บางครั้งผู้ป่วยอาจมีปัญหาในการสื่อสารกับครอบครัว เพราะต่างฝ่ายต่างกลัวที่จะพูดเรื่องความตาย หรือการที่เพื่อนฝูงรอบตัวเริ่มห่างเหินเพราะไม่รู้จะวางตัวอย่างไร สิ่งเหล่านี้ยิ่งตอกย้ำความรู้สึกเหงาและโดดเดี่ยวในใจผู้ป่วยมากขึ้นไปอีก การเปิดใจสื่อสารกันอย่างตรงไปตรงมาจึงเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยประคองใจกันและกัน

เทคนิคดูแลใจให้เข้มแข็งในระหว่างรักษา

หมอมักแนะนำให้คนไข้หันกลับมาดูแลความรู้สึกตัวเองไปพร้อมกับการดูแลร่างกายด้วยวิธีง่ายๆ ดังนี้

การยอมรับและปล่อยให้ตัวเองรู้สึก

อย่าพยายามกดทับความรู้สึกว่าต้องเข้มแข็งตลอดเวลา การอนุญาตให้ตัวเองร้องไห้หรือระบายความกลัวออกมาไม่ใช่เรื่องผิด ยิ่งยอมรับว่าเรากำลังรู้สึกอย่างไรได้เร็วเท่าไหร่ ก็ยิ่งจัดการกับปัญหานั้นได้ง่ายขึ้นเท่านั้น

การรักษาตารางชีวิตให้คงที่ที่สุด

พยายามทำกิจกรรมที่เคยทำในช่วงที่ร่างกายยังเอื้ออำนวย การรักษากิจวัตรเล็กๆ น้อยๆ ช่วยสร้างความรู้สึกว่าเรายังมีอำนาจควบคุมชีวิตตนเองอยู่บ้าง

การเข้าถึงกลุ่มสนับสนุนหรือผู้เชี่ยวชาญ

การพูดคุยกับคนที่ผ่านประสบการณ์เดียวกัน หรือปรึกษาจิตแพทย์และนักจิตวิทยาคลินิก ไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่เป็นการหาเครื่องมือมาช่วยแบกรับน้ำหนักของความเครียด ให้คนไข้ได้มองเห็นแสงสว่างท่ามกลางช่วงเวลาที่ยากลำบาก

เมื่อไหร่ที่ควรขอความช่วยเหลือจากหมอ

หากอาการทางใจเริ่มรบกวนการใช้ชีวิต เช่น นอนไม่หลับติดต่อกันหลายวัน เบื่ออาหารอย่างรุนแรง ไม่มีความสุขกับสิ่งที่เคยชอบ หรือมีความคิดอยากทำร้ายตัวเอง สิ่งเหล่านี้คือสัญญาณเตือนว่าเราต้องการความช่วยเหลือจากทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต เพื่อปรับสมดุลสารเคมีในสมองหรือรับคำปรึกษาเชิงลึก ซึ่งจะเป็นตัวช่วยสำคัญที่ทำให้การรักษาทางกายดำเนินไปได้อย่างราบรื่นที่สุด