โรคซิกาไวรัสและผลกระทบต่อพัฒนาการ: เรื่องที่คนท้องและแม่มือใหม่ต้องระวัง

ยุงตัวเล็กๆ กับความกังวลใจของคุณแม่ตั้งครรภ์

เวลาได้ยินข่าวเรื่องโรคติดต่อที่มียุงเป็นพาหะ หลายคนอาจจะนึกถึงไข้เลือดออกเป็นอันดับแรก แต่ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา โรคซิกาไวรัสกลายเป็นประเด็นที่หมออยากให้คุณพ่อคุณแม่ โดยเฉพาะคุณแม่ที่กำลังตั้งครรภ์ให้ความสำคัญมากขึ้นครับ เพราะแม้ในผู้ใหญ่ทั่วไปอาการของมันอาจจะดูเหมือนไข้หวัดธรรมดา แต่ถ้าเชื้อนี้ส่งผ่านไปถึงลูกน้อยในครรภ์ ผลกระทบที่ตามมานั้นไม่ธรรมดาเลยครับ

โรคซิกาไวรัสคืออะไร และติดต่อกันได้อย่างไร

ซิกาไวรัสเป็นเชื้อไวรัสที่มีพาหะหลักคือ ยุงลาย ซึ่งเป็นยุงชนิดเดียวกับที่นำโรคไข้เลือดออกนั่นเองครับ เมื่อยุงลายที่มีเชื้อไปกัดคน เชื้อก็จะเข้าสู่กระแสเลือด ส่วนใหญ่ผู้ที่ติดเชื้อจะไม่แสดงอาการรุนแรง หรืออาจจะมีไข้ต่ำๆ ผื่นขึ้น ตาแดง หรือปวดตามข้อเล็กน้อย ซึ่งมักหายเองได้ภายในเวลาไม่นาน แต่ปัญหาจริงๆ อยู่ที่การแพร่เชื้อจากแม่ไปสู่ลูกในครรภ์ หรือการติดต่อผ่านการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน ซึ่งเป็นช่องทางที่ทำให้เชื้อกระจายตัวได้มากกว่าที่เราคิดครับ

เมื่อไวรัสเดินทางไปถึงลูกในครรภ์ เกิดอะไรขึ้นบ้าง

ความน่ากลัวของเชื้อซิกาไวรัสคือความสามารถในการเข้าไปรบกวนการสร้างเซลล์สมองของทารกที่กำลังเติบโตครับ หากคุณแม่ได้รับเชื้อในช่วงไตรมาสแรกหรือไตรมาสที่สองของการตั้งครรภ์ ไวรัสอาจเข้าไปทำลายโครงสร้างสมองของเด็ก ส่งผลให้เกิดภาวะศีรษะเล็กกว่าปกติ หรือที่เรียกกันว่า Microcephaly ซึ่งภาวะนี้ไม่ได้เป็นเพียงแค่เรื่องของรูปร่างศีรษะเท่านั้น แต่มันหมายถึงเนื้อสมองที่ไม่ได้รับการพัฒนาอย่างสมบูรณ์ครับ

ผลกระทบต่อพัฒนาการของลูกน้อยในระยะยาว

เด็กที่ได้รับเชื้อซิกาไวรัสตั้งแต่ในครรภ์มักจะเผชิญกับปัญหาพัฒนาการที่ล่าช้าอย่างชัดเจนครับ ผลกระทบที่หมอพบได้บ่อย ได้แก่

• ภาวะบกพร่องทางสติปัญญาและพฤติกรรม
• ปัญหาเรื่องการมองเห็นและการได้ยินที่ไม่สมบูรณ์
• อาการเกร็งของกล้ามเนื้อหรือปัญหาเรื่องการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติ
• ความยากลำบากในการเรียนรู้และสื่อสารเมื่อโตขึ้น

ลูกน้อยกลุ่มนี้จำเป็นต้องได้รับการดูแลจากทีมแพทย์เฉพาะทางอย่างใกล้ชิด ตั้งแต่นักกายภาพบำบัด นักกิจกรรมบำบัด ไปจนถึงกุมารแพทย์พัฒนาการ เพื่อช่วยกระตุ้นศักยภาพที่เหลืออยู่ให้ดีที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ครับ

วิธีป้องกันตัวเองให้ห่างไกลจากยุงลาย

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการทำลายวงจรชีวิตของยุงลายครับ โดยเฉพาะในบ้านที่มีคนท้องหรือเด็กเล็ก

• สำรวจรอบบ้าน ไม่ให้มีจุดที่มีน้ำขัง ซึ่งเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย
• ใช้มุ้งลวดป้องกันยุงเข้าภายในบ้าน
• สวมเสื้อผ้าแขนยาวกางเกงขายาวหากต้องอยู่ในพื้นที่เสี่ยง
• ใช้ผลิตภัณฑ์ไล่ยุงที่ได้รับรองว่าปลอดภัยสำหรับคนท้องและเด็ก

สัญญาณเตือนเมื่อไรที่ควรไปพบหมอ

หากคุณแม่ตั้งครรภ์เริ่มมีอาการไข้ ออกผื่น ตาแดง หรือปวดข้อ แม้จะเป็นเพียงอาการเล็กน้อย อย่าชะล่าใจครับ ให้รีบมาปรึกษาหมอเพื่อทำการตรวจเลือดวินิจฉัย เพราะการรู้ตัวเร็วจะช่วยให้หมอวางแผนการติดตามสุขภาพลูกน้อยในครรภ์ผ่านการอัลตราซาวด์ดูพัฒนาการสมองได้อย่างใกล้ชิด ซึ่งเป็นการรับมือที่รอบคอบที่สุดครับ