นอนแล้วกระตุก ขยับตัวไม่หยุด: เรื่องน่ารู้ของความผิดปกติของการเคลื่อนไหวขณะนอนหลับ

นอนแล้วเตะขา กระตุกจนแฟนบ่น: เรื่องแบบนี้ปล่อยไว้ไม่ได้นะ

หลายคนอาจเคยเจอเหตุการณ์ที่คนข้างกายสะสะกิดบอกว่า เมื่อคืนเราเผลอเตะขา ฟาดแขน หรือแม้กระทั่งละเมอทำท่าทางแปลกๆ โดยที่ตัวเราเองจำความอะไรไม่ได้เลย บางคนตื่นมาแล้วรู้สึกเพลียเหมือนนอนไม่พอ ปวดเมื่อยตามเนื้อตัว หรือมีรอยฟกช้ำโดยไม่รู้สาเหตุ อาการเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องปกติของการนอนดิ้นธรรมดา แต่ในทางการแพทย์เราเรียกว่า ความผิดปกติของการเคลื่อนไหวขณะนอนหลับ ซึ่งมักจะซ่อนสัญญาณเตือนบางอย่างของร่างกายเอาไว้

ความผิดปกติของการเคลื่อนไหวขณะนอนหลับ คืออะไรกันแน่?

เวลาที่เรานอนหลับ สมองส่วนใหญ่ควรจะพักผ่อนและสั่งการให้กล้ามเนื้อผ่อนคลายสนิท โดยเฉพาะในช่วงหลับลึกและช่วงฝัน (REM sleep) แต่สำหรับบางคน ระบบควบคุมการเคลื่อนไหวของสมองเกิดรวนขึ้นมา ทำให้กล้ามเนื้อเกิดการขยับเขยื้อนขึ้นเองโดยไม่ตั้งใจ อาการนี้มีตั้งแต่แบบที่เป็นจังหวะสม่ำเสมอ ไปจนถึงการแสดงออกตามความฝันอย่างรุนแรง ซึ่งสร้างความรำคาญใจและรบกวนคุณภาพการนอนอย่างมาก

เช็กดูซิว่าอาการแบบไหนเข้าข่ายโรคนี้บ้าง?

ในชีวิตประจำวัน หมอมักจะเจอคนไข้มาปรึกษาด้วยอาการหลักๆ ที่แบ่งออกได้ชัดเจน ดังนี้ครับ

• ขากระตุกยิกๆ ทุกสิบวินาที: หรือที่เรียกว่าภาวะขากระตุกขณะหลับ (Periodic Limb Movement Disorder - PLMD) อาการนี้มักจะกระตุกที่ขาหรือเท้าเป็นจังหวะซ้ำๆ ทำให้ตื่นกลางดึกบ่อยโดยไม่รู้ตัว
• รู้สึกยิบๆ ที่ขาจนต้องขยับ: ภาวะขาอยู่ไม่สุข (Restless Legs Syndrome) แม้จะเกิดขึ้นช่วงก่อนนอน แต่ความทรมานนี้ทำให้คนไข้ต้องลุกขึ้นมาเดินหรือสะบัดขาเพื่อให้รู้สึกดีขึ้น
• ฝันร้ายแล้วต่อy ชกต่อย หรือเตะคนข้างๆ: อาการแสดงออกทางพฤติกรรมในช่วงหลับฝัน (REM Sleep Behavior Disorder) กลุ่มนี้เวลากล้ามเนื้อไม่ยอมคลายตัวตามปกติในตอนฝัน จึงมักละเมอทำร้ายคนข้างๆ หรือทำลายข้าวของตามเนื้อหาในความฝัน
• นอนกัดฟันหรือโยกหัว: อาการเกร็งกล้ามเนื้อเฉพาะส่วนที่เกิดขึ้นซ้ำๆ จนตื่นมาปวดกรามหรือปวดคอ

ปล่อยไว้ไม่รักษา จะส่งผลเสียอะไรบ้าง?

หลายคนคิดว่าแค่ขยับตัวตอนนอนคงไม่เป็นไร แต่ความจริงแล้ว ความผิดปกติของการเคลื่อนไหวขณะนอนหลับ ทำให้วงจรการนอนหลับถูกตัดตอน สมองไม่ได้เข้าสู่ช่วงหลับลึกที่แท้จริง ผลลัพธ์คือตื่นมาแล้วไม่สดชื่น ง่วงนอนตอนกลางวัน สมาธิสั้น หงุดหงุดง่าย และในระยะยาวอาจส่งผลต่อโรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ หรือบางภาวะอาจเป็นสัญญาณเตือนล่วงหน้าของโรคทางสมอง เช่น โรคพาร์กินสัน ได้เช่นกัน

เมื่อไหร่ควรเดินทางมาพบแพทย์เพื่อตรวจการนอนหลับ?

ถ้าคุณเริ่มสังเกตว่าอาการนอนดิ้นหรือขากระตุกเริ่มรบกวนคนนอนด้วย หรือตื่นมาแล้วรู้สึกอ่อนเพลียเรื้อรังทั้งที่นอนครบแปดชั่วโมง แนะนำให้มาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียดครับ การตรวจการนอนหลับ (Sleep Test) จะช่วยให้เราเห็นคลื่นสมอง การทำงานของกล้ามเนื้อ และลมหายใจขณะหลับได้อย่างชัดเจน ทำให้รักษาได้ตรงจุด ไม่ว่าจะเป็นการปรับพฤติกรรม การใช้ยา หรือการเสริมวิตามินบางชนิดที่ขาดหายไป