นอนแล้วแขนขากระตุก สะดุ้งผวา หรือฟาดเตียง: เรื่องใกล้ตัวที่อาจไม่ใช่แค่ฝันร้าย

เวลานอนแล้วเผลอฟาดเตียง ขา กระตุก หรือขยับตัวโดยไม่รู้ตัว เกิดจากอะไรกันแน่

หลายคนคงเคยมีประสบการณ์นอนอยู่ดีๆ แล้วขากระตุกอย่างแรงจนสะดุ้งตื่น หรือบางคนอาจจะตื่นมาพบว่าตัวเองเผลอใช้มือชกกำแพง แขนขาเตะฟาดกับแฟนจนเจ็บตัวโดยไม่ตั้งใจ อาการเหล่านี้มักไม่ใช่เรื่องบังเอิญหรือแค่ฝันร้ายธรรมดา แต่มันคือสัญญาณเตือนจากร่างกายที่บ่งบอกว่าคุณกำลังเผชิญกับภาวะความผิดปกติของการเคลื่อนไหวขณะนอนหลับ ซึ่งมักสร้างความกังวลใจให้กับทั้งตัวคนนอนเองและคนข้างกายไม่น้อยเลยทีเดียว

ประเภทของอาการขยับตัวผิดปกติในยามหลับ ที่หมออยากให้คุณสังเกต

ในทางการแพทย์ เราพบพฤติกรรมการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติระหว่างนอนหลับได้หลายรูปแบบ ซึ่งแต่ละแบบก็มีลักษณะเฉพาะตัวที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง

ขากระตุกยิกๆ ทุกๆ ไม่กี่วินาทีจนนอนไม่หลับ

อาการนี้มักจะเกิดขึ้นที่ขา โดยจะมีลักษณะการกระตุกหรือเกร็งเป็นจังหวะสม่ำเสมอ เช่น ทุกๆ 20 ถึง 40 วินาที ขณะที่กำลังเคลิ้มหลับหรือนอนหลับลึก คนไข้หลายคนอาจไม่รู้ตัวด้วยซ้ำ แต่ตื่นมาแล้วรู้สึกเพลียเหมือนนอนไม่พอ หรือมีคนทักว่านอนดิ้นและเตะขาตลอดเวลา อาการนี้มักทำให้วงจรการนอนหลับพังโดยที่เราไม่รู้ตัว

นอนแล้วฝันแอคชั่น ออกหมัด เตะต่อย หรือส่งเสียงร้องตามความฝัน

ตามปกติแล้ว สมองส่วนที่สั่งการกล้ามเนื้อของเราจะถูกปิดการทำงานชั่วคราวในช่วงที่เราฝัน (ที่เราเรียกว่าช่วงหลับฝัน หรือ REM Sleep) เพื่อป้องกันไม่ให้เราทำตามความฝันแล้วเผลอตกเตียง แต่สำหรับบางคน สมองส่วนนี้ดันไม่ยอมปิดการทำงาน ทำให้เวลาฝันร้ายว่ากำลังต่อสู้ หนีเอาชีวิตรอด หรือเล่นกีฬา ร่างกายจึงแสดงท่าทางและออกอาวุธออกมาจริงๆ จนอาจทำร้ายตัวเองหรือคนที่นอนข้างๆ ได้

อาการยุกยิกที่ขาจนต้องลุกขึ้นมาเดิน

อีกหนึ่งอาการที่ทรมานไม่แพ้กันคือความรู้สึกยิบๆ เหมือนมีอะไรไต่อยู่ในขา หรือรู้สึกปวดเมื่อยลึกๆ ข้างในขา จนทนไม่ไหวต้องขยับขาหรือลุกขึ้นเดินไปเดินมา อาการนี้มักจะกำเริบหนักขึ้นในช่วงหัวค่ำหรือตอนที่กำลังนอนพักผ่อน ทำให้เริ่มต้นนอนหลับได้ยากมากๆ

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ควรพาตัวเองมาพบหมอเพื่อตรวจการนอนหลับ

ถ้าอาการกระตุกหรือขยับตัวเริ่มรบกวนการนอน ทำให้ตื่นกลางดึกบ่อยๆ ตื่นมาแล้วไม่สดชื่น ง่วงนอนมากผิดปกติในเวลากลางวัน หรือที่สำคัญที่สุดคือเริ่มทำร้ายตัวเองหรือคนใกล้ชิดจนเกิดรอยฟกช้ำ นั่นคือเวลาที่ควรมาปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจหาสะเก็ดเหตุที่ซ่อนอยู่ บางครั้งอาการเหล่านี้อาจเกี่ยวข้องกับระบบประสาท หรือการขาดวิตามินบางชนิด

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นและการรักษาจากแพทย์

เมื่อมาพบแพทย์ การวินิจฉัยมักจะต้องอาศัยการซักประวัติอย่างละเอียด และอาจต้องมีการตรวจการนอนหลับในห้องปฏิบัติการเพื่อดูคลื่นสมองและการทำงานของกล้ามเนื้อ สำหรับการดูแลเบื้องต้นสามารถทำได้ดังนี้

• ปรับสภาพห้องนอนให้ปลอดภัย เก็บของมีคมหรือมุมเตียงที่อาจกระแทกได้รับอันตรายออกไปก่อน
• หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนและแอลกอฮอล์ในช่วงเย็น เพราะสารเหล่านี้กระตุ้นให้อาการกระตุกแย่ลง
• รักษาความสะอาดของสุขอนามัยการนอน เข้านอนและตื่นนอนให้เป็นเวลาสม่ำเสมอ
• ในส่วนของการรักษาทางการแพทย์ แพทย์อาจพิจารณาให้วิตามินเสริม หรือยาปรับการทำงานของสารสื่อประสาทเพื่อช่วยให้กล้ามเนื้อผ่อนคลายและลดอาการกระตุกลงได้

การปล่อยให้อาการนอนหลับผิดปกติเหล่านี้เรื้อรัง นอกจากจะทำให้ร่างกายพักผ่อนไม่เพียงพอแล้ว ยังส่งผลเสียต่อสุขภาพระยะยาวอีกด้วย หากคุณหรือคนใกล้ตัวมีอาการเข้าข่าย ลองสังเกตตัวเองดูและมาปรึกษาแพทย์เพื่อหาทางออกร่วมกัน จะได้กลับมานอนหลับเต็มตื่นและปลอดภัยตลอดคืนครับ