เจ็บจี๊ดในหู หูอื้อตอนเป็นหวัด: สัญญาณเตือนภาวะปวดหูจากการอักเสบของหูชั้นกลาง

ช่วงนี้อากาศเปลี่ยนแปลงบ่อย เดี๋ยวฝนตกแดดออก หลายคนเริ่มมีอาการหวัด คัดจมูก และตามมาด้วยอาการแปลกๆ อย่างความรู้สึกเจ็บแปล๊บในหู หรือเหมือนมีน้ำขังอยู่ข้างในจนได้ยินไม่ชัด เวลาที่ตรวจคนไข้ที่มีอาการเหล่านี้ ส่วนใหญ่แล้วมักจะเจอต้นตอเดียวกัน นั่นคือปัญหาความผิดปกติที่เกิดขึ้นหลังโพรงจมูกลามเข้าไปถึงข้างใน จนทำให้เกิดภาวะปวดหูจากการอักเสบของหูชั้นกลาง ซึ่งสร้างความรำคาญและทรมานให้กับผู้ป่วยไม่น้อยเลยทีเดียว

ทำไมเป็นหวัดแล้วถึงปวดหู? กลไกที่หลายคนคาดไม่ถึง

เวลาที่เราเป็นหวัด เยื่อบุจมูกและลำคอจะบวมอักเสบ ซึ่งความบวมนี้ไม่ได้อยู่แค่ในจมูกครับ แต่มันจะลามไปถึงท่อปรับความดันที่เชื่อมระหว่างหลังโพรงจมูกกับหูชั้นกลาง ที่เราเรียกกันว่าท่อยูสเตเชียน (Eustachian tube) หน้าที่หลักของท่อนี้คือการระบายอากาศและปรับความดันในหูให้เท่ากับภายนอก

พอท่อตัวนี้บวมและตัน อากาศในหูชั้นกลางจึงถูกดูดซึมจนเกิดเป็นความดันลบ ดึงรั้งเยื่อแก้วหูให้ยุบตัวลง ทำให้เรารู้สึกแน่นหู ปวดตึง และถ้าปล่อยไว้ไม่ดูแล ภาวะปวดหูจากการอักเสบของหูชั้นกลาง ก็จะเริ่มรุนแรงขึ้น เพราะมีสารคัดหลั่งหรือหนองมาคั่งอยู่ข้างในเนื่องจากการระบายที่ไม่ดีพอ

อาการแบบไหนที่ฟ้องว่าหูชั้นกลางกำลังมีปัญหา

อาการเริ่มต้นมักจะมาเบาๆ แต่ถ้าปล่อยไว้จะเริ่มส่งสัญญาณชัดเจนขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งข้อสังเกตหลักๆ ที่หมอมักจะเจอในห้องตรวจมีดังนี้

• ปวดตึงหรือปวดแปล๊บในรูหู ลามไปถึงขากรรไกรหรือขมับ
• รู้สึกเหมือนมีน้ำอยู่ในหู หรือมีอาการหูอื้อ ฟังไม่ค่อยชัดเจน
• ได้ยินเสียงก้องๆ ในหูของตัวเอง
• มีไข้ต่ำๆ อ่อนเพลีย โดยเฉพาะในเด็กจะงอแงผิดปกติและชอบเอามือจับหูบ่อยๆ
• ในรายที่เป็นมาก เยื่อแก้วหูอาจจะทะลุและมีหนองไหลออกมา ซึ่งอาการปวดจะลดลงทันทีหลังจากหนองไหลออก

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่อเริ่มมีอาการปวดหู

สำหรับใครที่เริ่มรู้สึกปวดหูหนับๆ หลังจากเป็นหวัด มีแนวทางบรรเทาอาการเบื้องต้นที่สามารถทำได้ด้วยตัวเองเพื่อลดความอึดอัด

• ใช้การประคบอุ่นบริเวณข้างใบหูและกกหู เพื่อช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัวและช่วยลดความเจ็บปวด
• ทานยาลดไข้แก้ปวดเบื้องต้น เช่น พาราเซตามอล ตามขนาดที่เหมาะสมเพื่อบรรเทาอาการปวด
• หลีกเลี่ยงการแคะหูหรือใช้คัตตอนบัดแยกเข้าไปลึกๆ เด็ดขาด เพราะอาจทำให้เยื่อแก้วหูที่กำลังอ่อนแอจากการอักเสบเสียหายหนักกว่าเดิม
• พักผ่อนให้เพียงพอและดื่มน้ำอุ่นมากๆ เพื่อช่วยให้เสมหะและน้ำมูกระบายออกได้ง่ายขึ้น

สัญญาณเตือนอันตรายแบบไหนที่ต้องมาหาหมอทันที

ถึงแม้บางคนอาการอาจจะค่อยๆ ดีขึ้นเองเมื่อหายหวัด แต่มีบางอาการที่ปล่อยไว้ไม่ได้และควรได้รับการตรวจวินิจฉัยจากแพทย์โดยเร็ว

• อาการปวดรุนแรงมากจนนอนไม่หลับ หรือทานยาแก้ปวดแล้วไม่ดีขึ้นเลย
• มีเลือดหรือหนองไหลทะลักออกมาจากรูหูอย่างเห็นได้ชัด
• มีอาการเวียนหัว บ้านหมุน ทรงตัวไม่ได้ ร่วมกับหูอื้อสนิท
• มีไข้สูงร่วมกับอาการปวดหัวรุนแรง

การปล่อยให้หูอักเสบเรื้อรังนอกจากจะทรมานแล้ว ยังอาจส่งผลกระทบต่อการได้ยินในระยะยาวได้ ดังนั้น หากมีอาการผิดปกติทางหูหลังเป็นหวัด อย่าเพิ่งนิ่งนอนใจ ควรรีบเข้ามาให้แพทย์ตรวจดูอาการเพื่อการรักษาที่ตรงจุดและปลอดภัยที่สุดครับ