เจาะลึกภาวะหลอดอาหารอักเสบจากกรดไหลย้อน ปล่อยไว้อาจเรื้อรังกว่าที่คิด

อาการแสบร้อนกลางอกที่มากกว่าแค่จุกเสียด

หลายคนที่มาปรึกษาผมที่คลินิกมักเริ่มต้นด้วยประโยคที่ว่ารู้สึกแสบร้อนบริเวณกลางหน้าอกหรือมีรสเปรี้ยวขมย้อนขึ้นมาที่คอ หลายคนเข้าใจว่าเป็นเพียงอาการกรดไหลย้อนทั่วไปที่กินยาแล้วก็น่าจะหาย แต่ในทางการแพทย์หากเราปล่อยให้กรดไหลย้อนขึ้นมาสัมผัสกับผนังหลอดอาหารบ่อยครั้งจนเกินไป จะนำไปสู่ ภาวะหลอดอาหารอักเสบจากกรดไหลย้อน ซึ่งเป็นขั้นตอนที่เนื้อเยื่อหลอดอาหารเริ่มถูกทำลายจากการกัดกร่อนของน้ำย่อยอย่างต่อเนื่อง

กลไกการเกิดอาการอักเสบที่ควรรู้

หลอดอาหารของเราไม่ได้ถูกออกแบบมาให้ทนต่อกรดที่มีความเป็นกรดสูงจากกระเพาะอาหารได้ดีเท่ากับตัวกระเพาะเอง เมื่อหูรูดบริเวณรอยต่อระหว่างกระเพาะและหลอดอาหารทำงานผิดปกติ หรือเปิดปิดไม่สนิท กรดและน้ำย่อยจะไหลย้อนขึ้นมาสร้างความระคายเคือง เมื่อเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นซ้ำๆ ผนังด้านในของหลอดอาหารจะเกิดการบวมแดง ถลอก หรือแม้กระทั่งเป็นแผล ทำให้เกิดความเจ็บปวดทุกครั้งที่กลืนอาหาร หรือรู้สึกเหมือนมีก้อนติดอยู่ในลำคอ

สัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังบอกว่าหลอดอาหารเริ่มมีปัญหา

ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักมีอาการที่ชัดเจนจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน หากคุณมีอาการเหล่านี้ไม่ควรนิ่งนอนใจ:

• แสบร้อนหน้าอกอย่างรุนแรงหลังมื้ออาหารหรือเวลานอนราบ
• เจ็บหน้าอกคล้ายอาการโรคหัวใจแต่สัมพันธ์กับการกินอาหาร
• กลืนอาหารลำบาก หรือรู้สึกเหมือนอาหารติดค้างในอก
• ไอเรื้อรัง เจ็บคอ หรือเสียงแหบโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน
• อาเจียนปนเลือดหรือถ่ายดำ (เป็นสัญญาณอันตรายที่ต้องพบแพทย์ด่วน)

วิธีรักษาและปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต

การรักษาภาวะหลอดอาหารอักเสบจากกรดไหลย้อนไม่ได้จบลงแค่การทานยาเพื่อลดกรดเท่านั้น แต่ต้องอาศัยการปรับพฤติกรรมควบคู่กันไปอย่างจริงจัง ดังนี้

การใช้ยาช่วยบรรเทาอาการ

ยาในกลุ่มลดการหลั่งกรด (PPIs) มักเป็นตัวเลือกแรกที่ผมจ่ายให้คนไข้เพื่อช่วยให้แผลในหลอดอาหารมีโอกาสสมานตัว นอกจากนี้ยังมียาที่ช่วยเคลือบกระเพาะหรือยาปรับการเคลื่อนตัวของทางเดินอาหาร ซึ่งต้องใช้ภายใต้การดูแลของแพทย์เพื่อให้ได้รับปริมาณที่เหมาะสม

ปรับพฤติกรรมลดความเสี่ยง

การปรับเปลี่ยนกิจวัตรประจำวันเป็นหัวใจสำคัญของการรักษาในระยะยาว:

• เลี่ยงอาหารมื้อดึกและไม่ควรนอนทันทีหลังทานอาหาร ควรเว้นระยะอย่างน้อย 3 ชั่วโมง
• แบ่งทานมื้อย่อยแทนการทานมื้อใหญ่เพื่อไม่ให้กระเพาะทำงานหนักเกินไป
• หลีกเลี่ยงอาหารที่กระตุ้นกรด เช่น ของทอด ของมัน อาหารรสจัด ช็อกโกแลต คาเฟอีน และแอลกอฮอล์
• หนุนหัวเตียงให้สูงขึ้นเล็กน้อยเพื่อลดโอกาสที่กรดจะไหลย้อนกลับขึ้นมาตอนนอน

เมื่อไหร่ที่ต้องส่องกล้องตรวจดูให้แน่ชัด

หากกินยาต่อเนื่องหลายสัปดาห์แล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือมีอาการกลืนลำบากร่วมด้วย ผมมักแนะนำให้คนไข้เข้ารับการส่องกล้องทางเดินอาหาร (EGD) เพื่อประเมินความรุนแรงของแผลในหลอดอาหารและตัดชิ้นเนื้อไปตรวจคัดกรองมะเร็งหลอดอาหารหรือภาวะหลอดอาหารเปลี่ยนสภาพ (Barrett's esophagus) ซึ่งเป็นภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงจากการปล่อยให้อักเสบเรื้อรัง