เจาะลึก ภาวะหลอดอาหารอักเสบจากกรดไหลย้อน เรื่องใกล้ตัวที่คนมักมองข้าม

หลายคนมักเดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจด้วยอาการแสบร้อนกลางอก หรือรู้สึกเหมือนมีก้อนอะไรจุกอยู่ที่คอ โดยที่ผ่านมามักจะกินยาลดกรดเองเป็นพักๆ แต่รู้ไหมว่าถ้าปล่อยให้กรดไหลย้อนขึ้นมาแผลงฤทธิ์บ่อยๆ จนเกิด ภาวะหลอดอาหารอักเสบจากกรดไหลย้อน เนื้อเยื่อบริเวณนั้นจะเริ่มเสียหายและสร้างปัญหาใหญ่ตามมาได้มากกว่าแค่ความรำคาญใจ

กรดไหลย้อนทำให้หลอดอาหารอักเสบได้อย่างไร

ตามปกติแล้วหลอดอาหารของเราจะมีหูรูดทำหน้าที่เหมือนประตูกั้นไม่ให้กรดจากกระเพาะอาหารไหลย้อนขึ้นมา แต่เมื่อไหร่ที่หูรูดนี้เริ่มเสื่อมหรือทำงานผิดปกติ กรดน้ำย่อยที่ควรจะอยู่ในกระเพาะกลับไหลย้อนขึ้นมาสัมผัสกับผนังหลอดอาหารโดยตรง ผนังหลอดอาหารไม่มีเยื่อเมือกหนาเหมือนในกระเพาะ จึงเกิดการระคายเคือง แดง และอักเสบในที่สุด หากปล่อยไว้นานโดยไม่รักษา ผนังหลอดอาหารอาจเกิดแผลหรือการเปลี่ยนแปลงของเซลล์จนนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายได้

สัญญาณเตือนที่บอกว่าหลอดอาหารเริ่มมีปัญหา

อาการไม่ได้มีแค่การแสบร้อนกลางอกเพียงอย่างเดียว แต่ร่างกายยังส่งสัญญาณอื่นๆ ให้เราสังเกตเห็นได้ ดังนี้

• รู้สึกแสบร้อนหรือเจ็บหน้าอกโดยเฉพาะหลังมื้ออาหารหรือตอนนอนราบ
• กลืนลำบาก เหมือนมีก้อนติดอยู่ในคอ หรือรู้สึกเจ็บทุกครั้งที่กลืนอาหาร
• มีรสเปรี้ยวหรือรสขมของน้ำดีไหลย้อนขึ้นมาในปาก
• อาการไอเรื้อรังโดยไม่มีสาเหตุ หรือเสียงแหบแห้งโดยเฉพาะหลังตื่นนอน

เมื่อไหร่ที่ต้องตัดสินใจมาพบแพทย์เพื่อตรวจละเอียด

ถ้าใครเริ่มมีอาการเหล่านี้ อย่ารอจนเป็นหนักจนกินข้าวไม่ได้ เพราะอาจบ่งบอกว่าหลอดอาหารอักเสบรุนแรงหรือมีแผลลึกแล้ว

• กลืนอาหารหรือน้ำลำบากมากจนทำให้น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ
• อาเจียนเป็นเลือดหรือมีเศษอาหารปนเลือด
• อาการแสบร้อนรุนแรงจนยาที่เคยซื้อกินเองเอาไม่อยู่
• มีอาการเจ็บหน้าอกคล้ายโรคหัวใจจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน

วิธีดูแลตัวเองและปรับพฤติกรรม

การรักษาภาวะหลอดอาหารอักเสบไม่ได้จบแค่การกินยา แต่ต้องปรับสมดุลวิถีชีวิตควบคู่กันไป

• แบ่งมื้ออาหารให้เป็นมื้อย่อยๆ แทนการกินมื้อใหญ่ในคราวเดียว
• หลีกเลี่ยงการนอนทันทีหลังกินอาหาร ควรเว้นระยะอย่างน้อย 3 ชั่วโมง
• ลดอาหารที่มีไขมันสูง อาหารรสจัด ช็อกโกแลต คาเฟอีน และแอลกอฮอล์ เพราะตัวการเหล่านี้ทำให้หูรูดหลอดอาหารคลายตัว
• หนุนหัวเตียงให้สูงขึ้นเล็กน้อยเพื่อใช้แรงโน้มถ่วงช่วยป้องกันกรดไหลย้อนในเวลานอน

สุขภาพหลอดอาหารเป็นเรื่องที่ซ่อมแซมได้หากเรารู้ตัวและรักษาอย่างถูกวิธี การหมั่นสังเกตอาการและไม่ละเลยเมื่อร่างกายส่งสัญญาณเตือน คือกุญแจสำคัญที่ช่วยป้องกันไม่ให้ภาวะกรดไหลย้อนกลายเป็นเรื่องใหญ่ที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตในระยะยาว