เจาะลึกเรื่องก้อนเนื้อปริศนา: ทำไมร่างกายถึงสร้างกัมมาขึ้นมาจากการอักเสบ

ก้อนเนื้อที่คลำเจอคืออะไรกันแน่

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยความกังวลว่าคลำเจอก้อนเนื้อตามร่างกาย ไม่ว่าจะที่แขน ขา หรือใต้ผิวหนัง บางคนกลัวว่าเป็นโรคร้ายแรง แต่จริงๆ แล้วก้อนเนื้อที่เกิดขึ้นจากการอักเสบหรือที่ทางการแพทย์บางครั้งเรียกว่า กัมมา (Gumma) หรือ Granuloma นั้น เป็นกลไกการป้องกันตัวของร่างกายที่น่าสนใจมาก ร่างกายของเราไม่ได้สร้างก้อนเนื้อขึ้นมาโดยไร้เหตุผล แต่มันคือป้อมปราการที่ร่างกายสร้างขึ้นเพื่อกักขังศัตรูที่กำจัดออกไปได้ไม่หมด

กลไกการเกิดกัมมาหรือก้อนเนื้อจากการอักเสบในเนื้อเยื่อต่างๆ

เมื่อเนื้อเยื่อในร่างกายเกิดการอักเสบเรื้อรังจากเชื้อโรคหรือสิ่งแปลกปลอมที่ร่างกายจัดการไม่ได้ในคราวเดียว ระบบภูมิคุ้มกันจะส่งเม็ดเลือดขาวไปล้อมรอบสิ่งเหล่านั้นเอาไว้ การรวมตัวกันของเซลล์ภูมิคุ้มกันและเนื้อเยื่อที่พยายามซ่อมแซมตัวเองนี่เองที่ก่อตัวเป็นก้อนแข็งๆ ซึ่ง การเกิดกัมมาหรือก้อนเนื้อจากกา (Granuloma) เป็นกระบวนการที่บ่งบอกว่าร่างกายกำลังพยายามจำกัดวงของการอักเสบไม่ให้ลุกลามไปทำลายเนื้อเยื่อส่วนอื่น

สาเหตุที่ทำให้เกิดก้อนจากการอักเสบ

ก้อนเนื้อประเภทนี้ไม่ได้เกิดขึ้นจากมะเร็งเสมอไป สาเหตุหลักมักมาจากปัจจัยดังนี้:

• การติดเชื้อเรื้อรังบางชนิดที่ร่างกายพยายามควบคุมแต่ไม่สามารถกำจัดเชื้อออกไปได้หมด
• ปฏิกิริยาตอบสนองต่อสิ่งแปลกปลอมที่ฝังอยู่ในเนื้อเยื่อ เช่น เศษวัสดุหรือสารบางอย่างที่ร่างกายมองว่าเป็นศัตรู
• ภาวะภูมิคุ้มกันทำงานผิดปกติจนไปกระตุ้นให้เกิดการรวมตัวของเซลล์อักเสบในอวัยวะต่างๆ

เมื่อไหร่ที่ต้องเริ่มกังวลและไปพบแพทย์

แม้ว่าก้อนเนื้อจากการอักเสบส่วนใหญ่จะไม่ใช่เนื้อร้าย แต่เราก็ไม่ควรนิ่งนอนใจ โดยเฉพาะถ้ามีสัญญาณเตือนดังนี้:

• ก้อนเนื้อมีขนาดใหญ่ขึ้นอย่างรวดเร็วผิดปกติ
• มีอาการเจ็บปวดรุนแรงหรือมีหนองไหลออกมาจากก้อนเนื้อนั้น
• ก้อนเนื้อมีความแข็งมากและยึดติดแน่น ไม่สามารถขยับได้เมื่อกดลงไป
• มีไข้เรื้อรังหรือน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุร่วมด้วย

วิธีดูแลและรักษาจากมุมมองหมอ

การรักษาก้อนเนื้อประเภทนี้ต้องเริ่มจากการหาสาเหตุต้นตอให้ชัดเจนก่อน หากเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย แพทย์จะให้ยาปฏิชีวนะเพื่อรักษาการติดเชื้อ หรือหากเกิดจากการอักเสบจากภูมิคุ้มกัน หมออาจพิจารณาใช้ยากลุ่มสเตียรอยด์หรือยาปรับภูมิคุ้มกันเพื่อลดการรวมตัวของเซลล์ที่อักเสบ สิ่งสำคัญที่สุดคือการไม่พยายามบีบหรือเค้นก้อนเนื้อนั้นด้วยตัวเอง เพราะอาจทำให้การอักเสบกระจายตัวรุนแรงขึ้นกว่าเดิม