โรคเบาหวานชนิดที่ 2 เรื่องใกล้ตัวที่ค่อยๆ สะสมโดยไม่รู้ตัว

หลายครั้งเวลาที่นั่งตรวจคนไข้ในห้องตรวจ แล้วผลเลือดออกมาว่าน้ำตาลในเลือดสูงเกินเกณฑ์ สิ่งแรกที่มักจะได้ยินบ่อยๆ จากปากคนไข้คือ ไม่มีอาการอะไรเลย ทำไมถึงเป็นเบาหวานได้ นี่แหละครับคือความน่ากลัวของโรคเบาหวานชนิดที่ 2 เพราะร่างกายของคนเราเก่งมากในการปรับตัว จนกว่าน้ำตาลจะสูงมากๆ เราถึงจะเริ่มแสดงอาการผิดปกติออกมา

โรคเบาหวานชนิดที่ 2 เกิดขึ้นได้อย่างไร ทำไมน้ำตาลถึงล้นเลือด?

เวลาที่เรากินอาหารเข้าไป ร่างกายจะย่อยอาหารพวกแป้งและน้ำตาลให้กลายเป็นกลูโคส เพื่อส่งไปเป็นพลังงานให้กับเซลล์ต่างๆ โดยมีฮอร์โมนอินซูลินทำหน้าที่เหมือนกุญแจคอยเปิดประตูเซลล์ให้น้ำตาลเข้าไปข้างใน แต่สำหรับคนที่เป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 จะมีปัญหาหลักอยู่สองเรื่องพร้อมๆ กัน

เรื่องแรกคือ เซลล์ในร่างกายเริ่มดื้อต่ออินซูลิน เปรียบเสมือนรูกุญแจที่เริ่มฝืด กุญแจดอกเดิมจึงไขเปิดประตูได้ไม่ดีเหมือนเก่า เรื่องที่สองคือ ตับอ่อนที่ทำหน้าที่ผลิตอินซูลินเริ่มทำงานหนักเกินไปจนล้า ผลลัพธ์คือน้ำตาลที่ควรจะถูกดึงเข้าเซลล์กลับตกค้างอยู่ในกระแสเลือด กลายเป็นภาวะน้ำตาลในเลือดสูงเรื้อรังที่ค่อยๆ ไปทำลายหลอดเลือดและอวัยวะต่างๆ ทีละน้อย

สัญญาณเตือนจากร่างกาย ที่บอกว่าน้ำตาลเริ่มเกินพิกัด

ในระยะแรกเราอาจจะไม่รู้สึกอะไรเลย แต่พอน้ำตาลสูงขึ้นเรื่อยๆ ร่างกายจะเริ่มส่งเสียงเตือนผ่านอาการเหล่านี้

• หิวน้ำบ่อยและปัสสาวะบ่อยผิดปกติ: เพราะร่างกายพยายามขับน้ำตาลส่วนเกินออกทางปัสสาวะ
• หิวบ่อย กินจุแต่กลับผอมลง: ถึงแม้จะกินอาหารเข้าไปมาก แต่เซลล์ในร่างกายกลับเอาพลังงานไปใช้ไม่ได้ ทำให้รู้สึกโหยและน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
• อ่อนเพลีย ไม่มีแรง: รู้สึกเหนื่อยง่ายกว่าปกติเพราะเซลล์ขาดพลังงาน
• แผลหายช้าและเป็นรอยช้ำง่าย: ระดับน้ำตาลที่สูงทำให้เลือดไหลเวียนไม่ดีและภูมิคุ้มกันลดลง
• ตามัว มองเห็นไม่ชัดเจน: น้ำตาลในเลือดที่สูงส่งผลกระทบต่อเลนส์ตา

ใครบ้างที่เสี่ยงต่อการเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2?

โรคนี้ไม่ได้เกิดขึ้นจากความชอบกินหวานเพียงอย่างเดียว แต่ยังมีปัจจัยเสี่ยงหลายอย่างที่ประกอบกัน เช่น กรรมพันธุ์ หากคนในครอบครัวสายตรงเคยเป็น ความเสี่ยงของเราก็จะสูงขึ้น นอกจากนี้ อายุที่เพิ่มขึ้น น้ำหนักตัวที่เกินเกณฑ์ มีภาวะอ้วนลงพุง และการขาดการออกกำลังกาย ก็เป็นตัวเร่งสำคัญที่ทำให้ภาวะดื้อต่ออินซูลินเกิดขึ้นได้ง่ายขึ้น

การปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตเพื่อควบคุมระดับน้ำตาลให้อยู่หมัด

ข่าวดีคือ โรคเบาหวานชนิดที่ 2 สามารถควบคุมและจัดการได้ดีถ้ารู้จักปรับเปลี่ยนพฤติกรรมตั้งแต่เนิ่นๆ โดยไม่ต้องพึ่งยาเสมอไปหากยังอยู่ในระยะเริ่มต้น

เลือกกินอาหารอย่างไรให้ไม่ทำร้ายตับอ่อน

การคุมอาหารไม่ได้แปลว่าต้องอดของอร่อย แต่เป็นการเลือกกินให้ฉลาดขึ้น ลดแป้งขัดสี ขนมหวาน และเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง หันมาเน้นอาหารที่มีกากใยสูง เช่น ผักใบเขียว ธัญพืชไม่ขัดสี และโปรตีนไขมันดี เพื่อไม่ให้น้ำตาลในเลือดพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็วหลังมื้ออาหาร

ขยับร่างกายให้มากขึ้นเพื่อเพิ่มความไวของอินซูลิน

การออกกำลังกายช่วยให้กล้ามเนื้อดึงน้ำตาลในเลือดไปใช้เป็นพลังงานได้ดีขึ้น โดยไม่ต้องพึ่งอินซูลินมากนัก ไม่จำเป็นต้องหักโหม แค่เดินเร็ว ปั่นจักรยาน หรือทำงานบ้านต่อเนื่อง 30 นาทีต่อวัน สัปดาห์ละ 5 วัน ก็ช่วยเปลี่ยนแปลงระดับน้ำตาลในเลือดได้อย่างไม่น่าเชื่อ

การตรวจสุขภาพประจำปี กุญแจสำคัญในการรู้ทันโรค

เนื่องจากโรคเบาหวานชนิดที่ 2 มักไม่มีอาการเตือน การตรวจเลือดเช็คระดับน้ำตาลสะสม หรือ HbA1c เป็นประจำทุกปีจึงเป็นเรื่องจำเป็นมาก ยิ่งเรารู้เร็วว่ามีความเสี่ยงในระยะก่อนเป็นเบาหวาน เราก็ยิ่งมีโอกาสปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อดึงระดับน้ำตาลให้กลับมาเป็นปกติได้ง่ายขึ้น ก่อนที่โรคจะลุกลามจนต้องใช้ยาหรือเกิดภาวะแทรกซ้อนตามมา