ทำไมเราถึงรักคนอื่นยาก หรือกลัวการถูกทิ้ง? ไขปมความผิดปกติของรูปแบบการยึดติดในความสัมพันธ์เมื่อเติบโตเป็นผู้ใหญ่

ทำไมความสัมพันธ์ถึงเป็นเรื่องยากสำหรับบางคน

หลายคนอาจเคยตั้งคำถามกับตัวเองว่า ทำไมเวลาคบใครถึงรู้สึกอึดอัด กลัวเขาจะตีตัวออกห่างตลอดเวลา หรือในทางกลับกัน ทำไมเราถึงรู้สึกหายใจไม่ออกเวลาที่ใครสักคนพยายามเข้ามาใกล้ชิดเกินไป ความรู้สึกเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่มีรากฐานมาจากสิ่งที่เรียกว่า ความผิดปกติของรูปแบบการยึดติดในความสัมพันธ์ ซึ่งติดตัวเรามาตั้งแต่ช่วงวัยเด็ก

ย้อนรอยอดีต: รูปแบบการยึดติดคืออะไรและเกิดจากไหน

รูปแบบการยึดติด หรือ Attachment Style เปรียบเสมือนพิมพ์เขียวทางอารมณ์ที่เราได้รับจากการดูแลของคนรอบข้างในวัยเด็ก หากในวัยนั้นเราได้รับความรักและความมั่นคงทางอารมณ์อย่างสม่ำเสมอ เราจะเติบโตมาพร้อมความเชื่อมั่นว่าโลกนี้ปลอดภัยและคนอื่นวางใจได้ แต่ถ้าสถานการณ์ไม่เป็นเช่นนั้น สมองเราจะปรับตัวเพื่อความอยู่รอด จนกลายเป็นรูปแบบความสัมพันธ์ที่ฝังลึกเมื่อโตเป็นผู้ใหญ่

แบบที่ 1: ยึดติดแบบกังวลใจ คือคนที่กลัวการถูกทิ้งตลอดเวลา

คนกลุ่มนี้มักต้องการความใกล้ชิดมากเกินความจำเป็น ต้องการคำยืนยันซ้ำๆ ว่าเขายังรักเราอยู่ไหม หากฝ่ายตรงข้ามเงียบหายไปเพียงนิดเดียว จะเกิดความกระวนกระวายใจอย่างรุนแรง สาเหตุมาจากการที่ในวัยเด็ก การตอบสนองจากผู้เลี้ยงดูไม่สม่ำเสมอ เดี๋ยวดีเดี๋ยวร้าย ทำให้เราไม่เคยรู้สึกมั่นคงกับความรัก

แบบที่ 2: ยึดติดแบบหลีกเลี่ยง คือคนที่รักอิสระจนดูเหมือนเย็นชา

สำหรับคนที่มักจะรู้สึกอึดอัดเวลาใครเข้ามาใกล้ชิดมากเกินไป ชอบถอยห่างเมื่อความสัมพันธ์เริ่มจริงจัง นี่คือกลไกการป้องกันตัวเองรูปแบบหนึ่ง เพราะในอดีตเราอาจเรียนรู้ว่าการพึ่งพาผู้อื่นนำมาซึ่งความผิดหวัง เราจึงเลือกที่จะอยู่คนเดียวและเชื่อมั่นในตัวเองเพียงอย่างเดียวเพื่อความปลอดภัย

แบบที่ 3: ยึดติดแบบสับสน คือส่วนผสมของความกลัวและความต้องการ

นี่คือรูปแบบที่ซับซ้อนที่สุด คือการที่ใจหนึ่งก็โหยหาความรักและอยากใกล้ชิด แต่อีกใจหนึ่งก็กลัวการโดนทำร้ายจนต้องผลักไสคนรักออกไป มักพบในผู้ที่เคยผ่านประสบการณ์การเลี้ยงดูที่สร้างความหวาดกลัวหรือความไม่ปลอดภัยอย่างรุนแรงในอดีต ทำให้มองว่าความรักเป็นทั้งสิ่งที่น่าโหยหาและน่ากลัวไปพร้อมๆ กัน

เราจะปรับเปลี่ยนรูปแบบการยึดติดเพื่อความสัมพันธ์ที่ดีขึ้นได้อย่างไร

ข่าวดีคือ รูปแบบเหล่านี้ไม่ใช่สิ่งที่แก้ไขไม่ได้ การเริ่มต้นที่ดีที่สุดคือการยอมรับและเข้าใจที่มาของความรู้สึกตัวเอง

• สำรวจตัวเองอย่างตรงไปตรงมาว่าเรามีพฤติกรรมอย่างไรเมื่อเกิดความขัดแย้ง
• สื่อสารความต้องการของตัวเองอย่างชัดเจนแทนการใช้อารมณ์ตัดสิน
• หากความกลัวในอดีตส่งผลกระทบต่อชีวิตคู่จนเกินรับมือ การปรึกษาจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาเพื่อทำความเข้าใจปมในอดีตเป็นทางเลือกที่ช่วยให้เราก้าวข้ามความเจ็บปวดได้ดีขึ้น

การเข้าใจความผิดปกติของรูปแบบการยึดติดในความสัมพันธ์เมื่อเติบโตเป็นผู้ใหญ่ ไม่ใช่การหาคนผิดในอดีต แต่เป็นการทำความเข้าใจตัวเองเพื่อให้เราสามารถสร้างความสัมพันธ์ที่มั่นคงและมีความสุขในปัจจุบันได้ด้วยตัวเอง