ปวดหัวแล้วชัก อาการเตือนภัยจากสมองที่ห้ามมองข้ามเด็ดขาด

ในฐานะหมอที่ตรวจคนไข้มานาน สิ่งหนึ่งที่ทำให้ผมกังวลใจและต้องรีบส่งตัวตรวจอย่างละเอียดทุกครั้ง คืออาการปวดหัวที่มาพร้อมกับอาการชักครับ คนไข้หลายคนมักคิดว่าเป็นแค่ไมเกรนกำเริบ เดี๋ยวพักผ่อนก็หาย แต่ในทางการแพทย์แล้ว อาการสองอย่างนี้ที่เกิดขึ้นด้วยกัน เปรียบเสมือนสัญญาณไฟแดงฉุกเฉินจากสมองที่บอกเราว่า กำลังมีบางอย่างผิดปกติเกิดขึ้นข้างในครับ

เมื่ออาการปวดหัวไม่ใช่แค่ไมเกรนธรรมดา: ทำไมถึงเกิดอาการชักร่วมด้วย?

เวลาที่คนไข้มาเล่าให้ฟังว่า อยู่ๆ ก็ปวดหัวรุนแรงแล้วตามด้วยอาการเกร็งกระตุก ตาค้าง หรือหมดสติไปชั่วขณะ หมอต้องนึกถึงภาวะที่สมองกำลังได้รับความระคายเคืองอย่างหนักครับ สาเหตุหลักมักมาจากการที่เนื้อสมองส่วนใดส่วนหนึ่งถูกกดทับ มีเลือดออกในสมอง มีการอักเสบติดเชื้อ หรือมีก้อนเนื้อแปลกปลอมที่เข้าไปรบกวนการทำงานปกติของเซลล์สมอง ทำให้กระแสไฟฟ้าในสมองรวนจนเกิดการชักขึ้นมาพร้อมกับความเจ็บปวดครับ

สาเหตุหลักที่หมอมักพบในห้องตรวจ

การที่คนเราจะแสดงอาการปวดหัวร่วมกับอาการชักออกมาได้นั้น มักมีโรคเบื้องหลังที่ค่อนข้างอันตรายซ่อนอยู่ ซึ่งสาเหตุที่เราพบบ่อยและต้องรีบวินิจฉัยให้เร็วที่สุด มีดังนี้ครับ

• เส้นเลือดในสมองโป่งพองแตกหรือรั่ว: ทำให้เลือดไปคั่งในเนื้อสมอง เกิดแรงดันสูงจนปวดหัวรุนแรงและกระตุ้นให้ชัก
• เนื้องอกในสมอง: ก้อนเนื้อที่โตขึ้นจะไปเบียดเนื้อสมอง ทำให้ปวดหัวเรื้อรังและเมื่อก้อนเนื้อโตจนระคายเคือง ก็จะทำให้เกิดอาการชักครั้งแรกตามมา
• การติดเชื้อในระบบประสาท: เช่น เยื่อหุ้มสมองอักเสบ หรือฝีในสมอง ซึ่งนอกจากจะปวดหัวมากแล้ว ยังมีไข้และชักร่วมด้วย
• อุบัติเหตุที่ศีรษะรุนแรง: แม้จะผ่านมาหลายวันแล้ว แต่เลือดที่ซึมอยู่ใต้เยื่อหุ้มสมองอาจทำให้ปวดหัวและชักตามมาทีหลังได้

อาการแบบไหนที่อันตรายจนต้องรีบมาโรงพยาบาลทันที?

ถ้าคุณหรือคนใกล้ตัวมีอาการปวดหัวในลักษณะเหล่านี้ ร่วมกับอาการชักแม้เพียงครั้งเดียว ถือเป็นเหตุฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ต้องรีบพามาพบแพทย์โดยด่วนครับ ห้ามรอดูอาการที่บ้านเด็ดขาด

• ปวดหัวรุนแรงที่สุดในชีวิตแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อน
• มีอาการชักเกร็งกระตุก หรือหมดสติ แม้จะฟื้นคืนสติได้เองก็ต้องมาตรวจ
• มีอาการอ่อนแรงของแขนขาชาครึ่งซีก พูดไม่ชัด หรือมองเห็นภาพซ้อนร่วมด้วย
• มีไข้สูงร่วมกับคอแข็งและปวดหัวหนักมาก

วิธีตรวจวินิจฉัยของแพทย์

เมื่อมาถึงมือหมอแล้ว สิ่งที่เราต้องทำเร่งด่วนคือการสแกนสมองครับ เพื่อดูว่ามีความผิดปกติอะไรซ่อนอยู่ข้างใน โดยเครื่องมือหลักที่เราใช้คือการทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมอง (CT Scan) หรือการตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) ซึ่งจะช่วยให้เราเห็นภาพเนื้อสมอง เส้นเลือด และความผิดต่างๆ ได้อย่างชัดเจน นอกจากนี้อาจต้องมีการเจาะน้ำไขสันหลังร่วมด้วยในกรณีที่สงสัยเรื่องการติดเชื้อ

การดูแลรักษาและการป้องกันในระยะยาว

การรักษาภาวะนี้จะขึ้นอยู่กับสาเหตุที่พบครับ ถ้าเจอเนื้องอกก็ต้องวางแผนผ่าตัด ถ้าเกิดจากเส้นเลือดโป่งพองก็ต้องรีบซ่อมแซมเส้นเลือดนั้น ควบคู่ไปกับการให้ยากันชักเพื่อควบคุมไม่ให้เกิดอาการชักซ้ำ ซึ่งเป็นเรื่องสำคัญมากเพราะการชักแต่ละครั้งจะส่งผลกระทบต่อเซลล์สมองโดยตรง คนไข้จึงต้องทานยาอย่างเคร่งครัดตามที่แพทย์สั่งและมานัดหมายตรวจติดตามอาการอย่างสม่ำเสมอครับ