ทำไมลูกถึงกรนและนอนอ้าปาก? เจาะลึกเรื่องโรคต่อมทอนซิลและอะดีนอยด์โตอุด

ลูกหายใจติดขัด นอนกรน หรือนอนอ้าปาก เป็นสัญญาณเตือนอะไรบ้าง

คุณพ่อคุณแม่หลายท่านมักสังเกตเห็นว่าลูกน้อยมีอาการนอนกรนเสียงดัง หรือชอบนอนอ้าปากหายใจอยู่บ่อยๆ หลายคนอาจคิดว่าเป็นเรื่องปกติของเด็ก แต่ในทางการแพทย์ อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะโรคต่อมทอนซิลและอะดีนอยด์โตอุดกั้นทางเดินหายใจ ซึ่งหากปล่อยไว้เรื้อรัง อาจส่งผลต่อพัฒนาการของลูกทั้งทางร่างกายและสติปัญญาได้

ทำความรู้จักเจ้าตัวปัญหา ทอนซิลและอะดีนอยด์อยู่ที่ไหน

ต่อมทอนซิลและอะดีนอยด์คือเนื้อเยื่อน้ำเหลืองที่เปรียบเสมือนด่านหน้าของระบบภูมิคุ้มกันร่างกาย โดยต่อมทอนซิลจะอยู่ที่ข้างลำคอสองข้าง ส่วนอะดีนอยด์จะอยู่บริเวณหลังโพรงจมูก ทั้งสองส่วนนี้ช่วยดักจับเชื้อโรคที่เข้าสู่ร่างกาย แต่ในเด็กบางคน ต่อมเหล่านี้เกิดการอักเสบซ้ำซากจนมีขนาดใหญ่ผิดปกติ จนไปขวางทางเดินหายใจ ทำให้เกิดภาวะที่เรียกว่า โรคต่อมทอนซิลและอะดีนอยด์โตอุด

สังเกตให้ชัด ลูกเราเข้าข่ายมีปัญหาแล้วหรือยัง

อาการเด่นชัดที่มักพบในเด็กที่มีต่อมทอนซิลและอะดีนอยด์โต ได้แก่:

• นอนกรนเสียงดังเป็นประจำ
• มีช่วงหยุดหายใจขณะหลับ
• นอนกระสับกระส่าย ท่านอนเปลี่ยนบ่อย
• หายใจลำบาก ต้องอ้าปากหายใจตลอดเวลา
• ตื่นเช้ามามักมีอาการคอแห้ง หรือเจ็บคอ
• พฤติกรรมเปลี่ยนไป เช่น ซนผิดปกติ หรือมีปัญหาด้านสมาธิในตอนกลางวัน

ภาวะแทรกซ้อนหากปล่อยไว้ ไม่รีบรักษา

การที่เด็กหายใจไม่สะดวกขณะหลับ ร่างกายจะได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ ส่งผลเสียตามมาหลายอย่าง เช่น พัฒนาการทางร่างกายล่าช้า ตัวเล็กกว่าวัย ปัสสาวะรดที่นอน หรือมีปัญหาเรื่องการเรียน เนื่องจากพักผ่อนไม่เพียงพอจนไม่มีสมาธิ ในระยะยาวอาจส่งผลต่อรูปหน้าและการเรียงตัวของฟัน เนื่องจากต้องอ้าปากหายใจเป็นเวลานาน

คุณหมอตรวจวินิจฉัยอย่างไร

หากสงสัยว่าลูกมีภาวะนี้ หมอจะเริ่มจากการซักประวัติอย่างละเอียดร่วมกับการตรวจร่างกาย โดยเฉพาะการใช้กล้องส่องตรวจภายในช่องคอและโพรงจมูก เพื่อดูว่าต่อมทอนซิลและอะดีนอยด์มีขนาดใหญ่เพียงใด หากอาการมีความรุนแรง อาจมีการตรวจการนอนหลับ หรือ Sleep Test เพื่อดูระดับออกซิเจนและความรุนแรงของภาวะหยุดหายใจขณะหลับร่วมด้วย

ทางเลือกการรักษา ปรับพฤติกรรมหรือผ่าตัดดี

สำหรับเด็กที่มีอาการไม่รุนแรง หมออาจจะลองให้ใช้ยาพ่นจมูกหรือยาแก้แพ้เพื่อลดการอักเสบดูก่อน แต่หากต่อมมีขนาดใหญ่มากจนปิดกั้นทางเดินหายใจอย่างชัดเจน หรือมีภาวะหยุดหายใจขณะหลับ การผ่าตัดเอาต่อมทอนซิลและอะดีนอยด์ออกจะเป็นวิธีที่ให้ผลลัพธ์ดีที่สุด ซึ่งปัจจุบันการผ่าตัดมีความปลอดภัยสูงและช่วยให้เด็กกลับมาหายใจสะดวกขึ้นอย่างเห็นได้ชัดหลังการรักษา