ลูกนอนกรน เสียงดังผิดปกติ หรือหายใจไม่ออกตอนหลับ? เช็กอาการต่อมทอนซิลและอะดีนอยด์โตอุดกั้น

หลายครั้งที่คุณพ่อคุณแม่พาลูกมาหาหมอด้วยอาการ นอนกรนเสียงดัง หรือมีจังหวะหายใจสะดุดเหมือนหยุดหายใจไปชั่วขณะ บางคนอาจจะเห็นลูกอ้าปากหายใจตลอดเวลา หรือมีอาการง่วงเหงาหาวนอนตอนกลางวัน ทั้งที่นอนเยอะแล้ว อาการเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากความเหนื่อยล้าปกติ แต่มักเป็นสัญญาณเตือนของ โรคต่อมทอนซิลและอะดีนอยด์โตอุดกั้นทางเดินหายใจ ซึ่งพบได้บ่อยในเด็ก

ต่อมทอนซิลและอะดีนอยด์อยู่ที่ไหน ทำไมถึงโตจนอุดทางเดินหายใจ

หลายคนอาจสงสัยว่าอวัยวะสองอย่างนี้ทำหน้าที่อะไร จริงๆ แล้วมันคือส่วนหนึ่งของระบบภูมิคุ้มกันร่างกายครับ ต่อมทอนซิลจะอยู่ที่ข้างลำคอสองข้าง ส่วนต่อมอะดีนอยด์จะอยู่บริเวณหลังโพรงจมูก ทั้งคู่ทำหน้าที่ดักจับเชื้อโรคที่เข้าสู่ร่างกายผ่านจมูกและปาก ในเด็กเล็กๆ ต่อมเหล่านี้จะค่อนข้างโตตามธรรมชาติอยู่แล้วเพื่อรับมือกับเชื้อโรค แต่ถ้าต่อมพวกนี้โตมากเกินไปจนไปเบียดพื้นที่ในลำคอหรือหลังโพรงจมูก มันจะกลายเป็นตัวการที่ขัดขวางทางเดินหายใจ โดยเฉพาะตอนที่เด็กๆ หลับสนิทและกล้ามเนื้อในลำคอผ่อนคลายลง

สัญญาณเตือนที่พ่อแม่สังเกตได้เองที่บ้าน

ลองสังเกตลูกดูนะครับ หากมีพฤติกรรมเหล่านี้ อาจเข้าข่ายภาวะอุดกั้นทางเดินหายใจ

• นอนกรนเสียงดังเป็นประจำ
• มีช่วงหยุดหายใจเป็นพักๆ แล้วสะดุ้งเฮือกเหมือนพยายามสูดลมหายใจ
• ชอบนอนอ้าปาก หรือนอนคอพาดไปด้านหลังเพื่อเปิดทางเดินหายใจให้โล่งขึ้น
• ตื่นมาตอนเช้าด้วยอาการปากแห้ง คอแห้ง หรือปวดศีรษะ
• พฤติกรรมเปลี่ยนไป เช่น สมาธิสั้น เรียนรู้ช้า หรือหงุดหงิดง่าย เพราะนอนไม่เต็มอิ่ม

เมื่อไหร่ที่หมอจะแนะนำให้ผ่าตัดออก

เราไม่ได้ผ่าตัดเด็กทุกคนที่มีต่อมทอนซิลโตครับ หากอาการไม่รุนแรง หมออาจจะเริ่มจากการใช้ยาพ่นจมูกหรือยาแก้แพ้เพื่อลดอาการอักเสบก่อน แต่ถ้าเข้าข่ายข้อบ่งชี้เหล่านี้ หมอจะแนะนำให้พิจารณาการผ่าตัด:

• มีภาวะหยุดหายใจขณะหลับอย่างรุนแรง
• เด็กมีพัฒนาการช้าลง หรือมีปัญหาเรื่องสมาธิจากการนอนหลับที่ไม่มีคุณภาพ
• ต่อมโตจนทำให้เด็กกลืนอาหารลำบาก หรือกินได้น้อยจนน้ำหนักตัวไม่เพิ่มตามเกณฑ์
• เป็นต่อมทอนซิลอักเสบติดเชื้อบ่อยครั้งจนกระทบต่อชีวิตประจำวัน

การผ่าตัดน่ากลัวไหมและการฟื้นตัวเป็นอย่างไร

ในปัจจุบันการผ่าตัดต่อมทอนซิลและอะดีนอยด์ทำได้ปลอดภัยและแม่นยำมากด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่ แผลผ่าตัดจะอยู่ภายในช่องปากโดยไม่มีแผลภายนอก หลังผ่าตัดเด็กมักจะมีอาการเจ็บคออยู่บ้างในช่วง 5-7 วันแรก ซึ่งหมอจะให้ยาแก้ปวดและแนะนำการทานอาหารอ่อนๆ เย็นๆ เช่น ไอศกรีมหรือโยเกิร์ต เพื่อลดอาการระคายเคืองและช่วยให้เด็กฟื้นตัวได้เร็วขึ้น ส่วนใหญ่หลังผ่าตัดอาการนอนกรนและภาวะหยุดหายใจจะหายไป และเด็กจะมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

คำแนะนำสั้นๆ สำหรับคุณพ่อคุณแม่

หากสงสัยว่าลูกมีความเสี่ยงต่อภาวะนี้ อย่าเพิ่งกังวลจนเกินไปครับ การพามาพบหมอเพื่อตรวจดูขนาดของต่อมด้วยการส่องกล้องหรือการทำ Sleep Test จะช่วยให้เราประเมินความรุนแรงได้อย่างแม่นยำ เพื่อวางแผนการรักษาให้ลูกกลับมานอนหลับได้อย่างเต็มอิ่มและมีสุขภาพที่ดีอีกครั้ง