อุจจาระสีดำหรือสีแดงบอกอะไรเรา? เข้าใจวิธีรับมือและแนวทางการรักษาภาวะเลือดออกในทางเดินอาหาร

อุจจาระเปลี่ยนสี สัญญาณเตือนที่ห้ามมองข้าม

เวลาเราเข้าห้องน้ำแล้วพบว่าอุจจาระมีสีผิดปกติ ไม่ว่าจะเป็นสีดำเข้มเหมือนยางมะตอยหรือมีเลือดสดปนออกมา สิ่งแรกที่หลายคนรู้สึกคือความกังวลใจ ซึ่งถือเป็นเรื่องที่ถูกต้องครับ เพราะสีของอุจจาระที่เปลี่ยนไปนั้นเป็นสัญญาณสำคัญที่ร่างกายกำลังบอกเราว่า อาจมีภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารเกิดขึ้น

ทำไมเลือดถึงทำให้สีอุจจาระเปลี่ยนไป

หัวใจสำคัญคือตำแหน่งที่เลือดออกมาครับ หากมีเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนบน เช่น หลอดอาหาร กระเพาะอาหาร หรือลำไส้เล็กส่วนต้น เลือดจะผ่านกระบวนการย่อยของน้ำย่อยและกรดในกระเพาะอาหาร ทำให้เกิดการเปลี่ยนสีเป็นสีดำคล้ำหรือดำสนิทและมักมีกลิ่นเหม็นคาวรุนแรงกว่าปกติ แต่ถ้าเป็นเลือดที่ออกมาจากทางเดินอาหารส่วนล่าง เช่น ลำไส้ใหญ่หรือทวารหนัก เลือดมักจะมีสีแดงสดเพราะยังไม่ผ่านกระบวนการย่อย

ขั้นตอนแรกเมื่อมาถึงโรงพยาบาล: หมอทำอะไรบ้าง

เมื่อผู้ป่วยมาพบหมอด้วยอาการนี้ สิ่งแรกที่เราต้องให้ความสำคัญคือการประเมินความคงที่ของร่างกาย (Stability) หมอจะเริ่มจากการวัดสัญญาณชีพ ดูความดันโลหิตและอัตราการเต้นของหัวใจ เพื่อประเมินว่ามีการเสียเลือดปริมาณมากจนร่างกายช็อกหรือไม่ หลังจากนั้นจะมีการเจาะเลือดเพื่อดูค่าความเข้มข้นของเลือดและการแข็งตัวของเลือด รวมถึงการให้สารน้ำหรือเลือดทดแทนหากจำเป็น

ส่องกล้องด่วน วิธีการวินิจฉัยและรักษาที่ดีที่สุด

เมื่อผู้ป่วยอาการคงที่แล้ว การส่องกล้องทางเดินอาหาร (Endoscopy) คือมาตรฐานทองคำในการวินิจฉัยและรักษา โดยเราจะใช้กล้องที่มีความยืดหยุ่นสอดเข้าไปเพื่อดูว่าจุดที่เลือดออกอยู่ตรงไหน หากพบจุดที่มีเลือดออกหรือมีแผลเสี่ยงต่อการเกิดเลือดออก แพทย์สามารถทำการรักษาผ่านกล้องได้ทันที เช่น การฉีดยา การจี้ด้วยไฟฟ้า หรือการใช้คลิปหนีบเพื่อปิดเส้นเลือดที่ผิดปกติ ซึ่งวิธีนี้ช่วยลดโอกาสการผ่าตัดเปิดหน้าท้องได้มาก

ยาที่ใช้ร่วมในการรักษา

นอกจากการส่องกล้องแล้ว แพทย์มักจะให้ยาเพื่อช่วยลดการหลั่งกรดในกระเพาะอาหารโดยการฉีดเข้าเส้นเลือด เพื่อช่วยให้แผลในกระเพาะอาหารสมานตัวได้เร็วขึ้นและลดความเสี่ยงที่เลือดจะไหลซ้ำ นอกจากนี้ในผู้ป่วยที่มีประวัติโรคตับจนมีเส้นเลือดขอดในหลอดอาหาร หมออาจพิจารณาให้ยาที่ช่วยลดความดันในหลอดเลือดดำร่วมด้วย

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบมาพบหมอทันที

อาการที่ไม่ควรรอช้าคือการที่มีเลือดออกปริมาณมากจนถ่ายออกมาเป็นเลือดสดจำนวนมาก หรือถ่ายเป็นสีดำเหลว ร่วมกับอาการหน้ามืด ใจสั่น เหงื่อแตก ตัวเย็น หรือเป็นลมหมดสติ สิ่งเหล่านี้บ่งบอกถึงภาวะเสียเลือดเฉียบพลันที่อาจเป็นอันตรายถึงชีวิต ซึ่งต้องได้รับการดูแลจากทีมแพทย์เฉพาะทางอย่างเร่งด่วนในห้องฉุกเฉินเท่านั้น