ภาวะปวดศีรษะจากความดันโลหิตสูงวิกฤต: สัญญาณเตือนอันตรายที่มองข้ามไม่ได้

ช่วงนี้หลายคนอาจจะเคยเจอประสบการณ์ปวดหัวตุบๆ แบบไม่ทันตั้งตัว พอกดเครื่องวัดความดันที่บ้านดูก็ต้องตกใจเมื่อตัวเลขพุ่งสูงปรี๊ด หลายคนคิดว่าเป็นแค่ไมเกรดหรือความเครียดจากการทำงานทั่วไป แต่รู้ไหมว่า ถ้าความดันสูงเกินระดับอันตรายจนกลายเป็นความอาการวิกฤต อาการปวดหัวนั้นอาจไม่ใช่เรื่องเล็กๆ แต่อย่างใด

ความดันสูงระดับไหน ถึงเรียกว่าภาวะวิกฤตที่ต้องระวัง?

ในชีวิตประจำวัน ความดันโลหิตของเราขึ้นๆ ลงๆ ตามกิจกรรมอยู่แล้ว แต่ถ้าวันไหนที่วัดค่าความดันตัวบน (Systolic) มากกว่า 180 มิลลิเมตรปรอท หรือตัวล่าง (Diastolic) มากกว่า 120 มิลลิเมตรปรอทขึ้นไป นี่คือโซนแดงที่เรียกว่าความดันโลหิตสูงวิกฤต (Hypertensive Crisis) ซึ่งร่างกายกำลังส่งสัญญาณเตือนว่าหลอดเลือดทั่วร่างกำลังรับแรงดันมหาศาล และสมองก็เป็นหนึ่งในอวัยวะด่านแรกที่ได้รับผลกระทบโดยตรง

ลักษณะอาการปวดหัวแบบไหนที่ฟ้องว่าความดันพุ่งสูงอันตราย

อาการปวดหัวจากความดันสูงวิกฤตไม่ได้เหมือนอาการปวดหัวธรรมดา ลักษณะเด่นมักจะมาแบบนี้:

• ปวดตื้อๆ หนักๆ บริเวณท้ายทอยหรือขมับทั้งสองข้าง มักเกิดขึ้นทันทีทันใดตอนตื่นนอน
• รู้สึกเหมือนหัวใจเต้นตุบๆ อยู่ในสมอง ยิ่งขยับตัว ก้มตัว หรือออกแรงยิ่งปวดมากขึ้น
• มีอาการร่วมอื่นๆ ที่ชวนใจหาย เช่น ตามัวมองไม่ชัด เวียนศีรษะบ้านหมุน คลื่นไส้ อาเจียน หรือรู้สึกสับสนมึนงง

กลไกที่ซ่อนอยู่ ทำไมความดันถึงทำให้ปวดหัวรุนแรง?

เวลาที่ความดันโลหิตในร่างกายสูงขึ้นแบบฉับพลัน หลอดเลือดสมองที่ปกติจะมีการปรับตัวหดและขยายเพื่อควบคุมปริมาณเลือด จะเริ่มทำงานหนักเกินขีดจำกัด เมื่อแรงดันมันสูงเกินกว่าที่หลอดเลือดจะทานไหว หลอดเลือดสมองจะเกิดอาการบวมหรือมีของเหลวรั่วซึมออกมา ทำให้เนื้อสมองถูกเบียดและเกิดแรงดันภายในกะโหลกศีรษะสูงขึ้น สมองจึงส่งกระแสประสาทเตือนภัยออกมาเป็นอาการปวดหัวอย่างรุนแรงนั่นเอง

แยกให้ออกระหว่างความเครียดทั่วไปกับความดันวิกฤต

หลายคนชอบกินยาแก้ปวดแล้วนอนพักหวังให้อาการดีขึ้น แต่ถ้าต้นเหตุมาจากความดันโลหิตสูงวิกฤต การกินยาแก้ปวดพาราเซตามอลหรือยานอนหลับทั่วไปจะไม่ช่วยให้อาการดีขึ้นเลย เพราะปัญหาไม่ได้อยู่ที่กล้ามเนื้อตึงตัวหรือความเครียด แต่อ1ยู่ที่แรงดันเลือดในระบบไหลเวียนที่ยังสูงค้างอยู่ ถ้าปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ลดความดัน อาจนำไปสู่ภาวะหลอดเลือดสมองแตกหรือตีบตันกลายเป็นอัมพฤกษ์อัมพาตได้

ทำอย่างไรดีเมื่อเจออาการปวดหัวร่วมกับความดันพุ่งสูง?

หากคุณหรือคนใกล้ตัวมีอาการปวดหัวรุนแรงร่วมกับวัดความดันได้สูงเกินเกณฑ์วิกฤต สิ่งที่ต้องทำทันทีคือการตั้งสติและปฏิบัติตามแนวทางนี้:

• หยุดกิจกรรมทุกอย่างแล้วนั่งพักในที่สงบ หลีกเลี่ยงความตื่นเต้นหรือเสียงดัง
• ห้ามกินยาลดความดันของคนอื่นเด็ดขาด และไม่ควรพยายามกินยาขับปัสสาวะหรือยาขยายหลอดเลือดเอง เพราะการที่ความดันลดลงเร็วเกินไปก็เป็นอันตรายต่อสมองไม่แพ้กัน
• สังเกตอาการทางระบบประสาทร่วมด้วย เช่น มีอาการชาตามใบหน้า แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด หรือทรงตัวไม่ได้หรือไม่

อาการแบบไหนที่ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันทีโดยไม่รอช้า?

หากวัดความดันได้สูงกว่า 180/120 มิลลิเมตรปรอท ร่วมกับมีอาการปวดศีรษะรุนแรงมากแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อน พร้อมกับมีอาการตามัว คลื่นไส้อาเจียน หรือมีสัญญาณของโรคหลอดเลือดสมองร่วมด้วย ถือเป็นเหตุฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ต้องเรียกรถพยาบาลหรือเดินทางไปห้องฉุกเฉินโดยเร็วที่สุด เพื่อให้แพทย์ทำการปรับลดความดันลงอย่างปลอดภัยภายใต้การดูแลอย่างใกล้ชิด